Φουὰτ Ντουντάρ: πῶς φέρθηκαν στοὺς Ἑβραίους οἱ Τοῦρκοι (1881-1918)

fuat dudar

Τὸ κομμάτι γιὰ τίς, ἐκ μέρους τῶν Σουλτάνων καὶ τῶν Νεότουρκων, διώξεις καὶ τοὺς ἐκτοπισμοὺς τῶν ὀθωμανῶν Ἑβραίων ἓως τὰ 1917 εἶναι ἀπολαυστικό (σσ. 365-412). Γιατὶ στὴν Ἑλλάδα –καὶ ὅσον ἀφορᾶ τὴν μοίρα εἰδικὰ τῶν Ἑβραίων τῆς Θεσσαλονίκης– ἐπικράτησε πολὺ εὔκολα (σχεδόν ἕνας ἀστικὸς μύθος μεταξὺ τῶν «μορφωμένων» καὶ «εὐαίσθητων») ἡ ἀντίληψη ὅτι οἱ ἀνεκτικοὶ Ὀθωμανοὶ (γιὰ ἰδιοτελεῖς ἢ μὴ λόγους: τελείως ἀδιάφορο) προστάτευαν τοὺς ἑβραίους ὑπηκόους τους, σὲ ἀντίθεση μὲ τοὺς Ἕλληνες ὅταν οἱ τελευταῖοι ἀπελευθέρωσαν προσάρτησαν τὴ Θεσσαλονίκη. Ἡ πραγματικότητα, ὅπως περιγράφεται ἀπὸ τὸν τοῦρκο συγγραφέα εἶναι πολὺ διαφορετική, ἀπὸ τὰ 1881 καὶ μετά (γιὰ τὰ πιὸ πρίν, ἔχει γίνει λόγος ἀλλοῦ):

Μὲ ἀφορμὴ τὰ ρωσικὰ πογκρόμ, οἱ Ρωσοεβραῖοι ζητοῦν στὰ 1881 νὰ μεταναστεύσουν στὴν Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία (Ο.Α.), καὶ τὸ αἴτημά τους γίνεται δεκτὸ μὲ ἕνα ὅρο: νὰ μὴν ἐγκατασταθοῦν στὴν (ὑπὸ ὀθωμανικὴ κυριαρχία) Παλαιστίνη.

Ἀπὸ 1-1-1882 καὶ μὲ ἐξαίρεση τὸ προσκύνημα στὰ Ἱεροσόλυμα, ἀπαγορεύθηκε ἡ εἴσοδος τῶν Ἑβραίων στὴν Παλαιστίνη, στὰ 1883 ἀπαγορεύθηκε ἡ ἀγορὰ παλαιστινιακῆς γῆς ἀπὸ Ἑβραίους καὶ στὰ 1891 νομοθετήθηκε ὁ περιορισμὸς τῆς παραμονῆς τῶν ἑβραίων προσκυνητῶν στὰ Ἱεροσόλυμα σὲ τρεῖς μῆνες, στὰ 1892 ξανὰ ἀπαγορεύτηκε ἡ ἀγορὰ γῆς στὴν Παλαιστίνη ἀπὸ Ἑβραίους, καὶ στὰ 1891 ξανὰ ἀπαγορεύτηκε ἡ μετανάστευση ξένων Ἑβραίων στὴν Παλαιστίνη.

Μάλιστα, στὰ 1884 θεσπίστηκε ἕνα «κόκκινο διαβατήριο», μόνο γιὰ τοὺς Ἑβραίους ξένους ὑπηκόους, ὥστε νὰ ἀπελαύνονται μετὰ τὴν πάροδο τοῦ τριμήνου παραμονῆς στὰ Ἱεροσόλυμα. Ὁ Σουλτάνος στὶς ἀναμνήσεις του γιὰ τὸ 1893 χαρακτηρίζει τοὺς ξένους (μὲ ἀφορμὴ τοὺς Ἑβραίους) «ἀγκίδα ποὺ χώναμε στὴ σάρκα μας». Ἡ Ο.Α. στὰ 1904 δήλωσε ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ὑποδέχεται Ἑβραίους μετανάστες σὲ κανένα μέρος τῆς ἐπικράτειάς της (κι ὄχι μόνο στὴν Παλαιστίνη) τὴ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποία «διώκονταν Μουσουλμάνοι κι ἔρχονταν ὡς πρόσφυγες».

Ὣς ἐδῶ, «καλά». Γιατὶ, θὰ σκεφτεῖ ἀμέσως ὁ καλόπιστος ἀπολογητὴς ἐρευνητὴς τῆς ὀθωμανικῆς ἀνεκτικότητας καὶ τοῦ πολυπολιτισμοῦ (ὅποια ὀνομασία κι ἂν τοῦ δοθεῖ), «πῶς θὰ μποροῦσαν αὐτὰ τὰ πταίσματα νὰ συγκριθοῦν μὲ ἐγκλήματα τῶν Ἑλλήνων;».

Ἡ ἀντιεβραϊκὴ στάση τοῦ Σουλτάνου ἔκανε τοὺς ὀθωμανοὺς Ἑβραίους νὰ συμπαθήσουν τοὺς Νεότουρκους («Ἕνωση καὶ Πρόοδος»), μὲ τὴ σκέψη μήπως οἱ τελευταῖοι τοὺς συμπεριφερθοῦν «καλύτερα» καὶ τοὺς ἀφήσουν νὰ ἐγκατασταθοῦν μαζικὰ στὴν Παλαιστίνη ὥστε στὸ τέλος νὰ ἱδρύσουν ἐκεῖ ἑβραϊκὸ κράτος. Ὁ συγγραφέας μάλιστα, ἀναφέρει ὅτι «οἱ Ἑβραῖοι καὶ οἱ Ντονμέδες τῆς Θεσσαλονίκης ἔπαιξαν οὐσιαστικὸ ρόλο στὴν ἵδρυση, σύσταση καὶ ἀνάπτυξη τοῦ σωματείου [τῆς Ἕνωσης καὶ Πρόοδου]», ἐνθρονίζοντας ἀκόμη καὶ «φιλενωτικὸ» ἀρχιραββίνο. Παρὰ τὴν ἀρχικὴ συμπάθεια τῶν Νεότουρκων (πρὸ τοῦ 1908) γιὰ τὸν Σιωνισμό, ἡ ὁποία τοὺς ὁδήγησε στὰ 1908, ὅταν ἀνέλαβαν τὴν ἐξουσία, ἀκόμη και νὰ προτείνουν τὴ συγκέντρωση τῶν Ἑβραίων στὴ Μακεδονία (γιὰ ἀνθελληνικοὺς λόγους· μιὰ ἄλλη πρότασή τους ἦταν ἡ ἔρημος στὴ Μεσοποταμία), ἀλλὰ καὶ τὴν συναίσθηση κοινῆς μοίρας Μουσουλμάνων-Ἑβραίων στὰ χριστιανικὰ Βαλκάνια, σύντομα οἱ Νεότουρκοι (ὅπως καὶ τὸ σουλτανικὸ καθεστώς) ἄρχισαν νὰ μὴν βλέπουν μὲ συμπάθεια τοὺς Ἑβραίους.

Στὰ 1909, ὁ Ταλαὰτ (ὁ ἕνας ἀπὸ τοὺς τρεῖς ἰσχυρότερους Νεότουρκους) ζήτησε νὰ ἐρευνηθεῖ σχολαστικὰ ἡ περιουσία τῶν Ἑβραίων, νὰ τηρεῖται σχολαστικὰ ἡ νομοθεσία γιὰ τὸ ἑβραϊκὸ «κόκκινο διαβατήριο», καὶ ἀργότερα ἀπαγορεύθηκε «κάθε εἴδους ἀγορὰ ἀπὸ ξένους καὶ Ὀθωμανοὺς ὑπηκόους Ἑβραίους». Ἂν καὶ τὸ ἐβραϊκὸ «κόκκινο διαβατήριο» καταργήθηκε στὸν 2ο/1913, τὸν 6ο/1914 ὑπενθυμίζεται ἀπὸ τὶς ἀρχὲς ἡ ἀνάγκη γιὰ τήρηση τῆς προθεσμίας τῶν τριῶν μηνῶν παραμονῆς Ἑβραίων στὴν Παλαιστίνη.

Τὸ κυριότερο στοιχεῖο τῆς στάσης πρὸς τοὺς γηγενεῖς ὀθωμανοὺς Ἑβραίους ἦταν ἡ καταπίεση καὶ ὁ διωγμὸς τῆς ἱσπανοεβραϊκῆς γλώσσας. Ὅπως ἀναφέρει ὁ συγγραφέας, οἱ Ἑβραῖοι δέχονταν ἐπικρίσεις ἐπειδὴ «συνέχιζαν νὰ μιλᾶνε τὴ γλώσσα τῶν βαρβάρων καὶ δὲν ἀσπάζονται τὴ γλώσσα τῆς χώρας ποὺ τοὺς ἀγκάλιασε». Τὰ ἱσπανοεβραϊκὰ ἀποκαλοῦνταν ἀπὸ τοὺς Νεότουρκους διανοούμενους καὶ τὸν φιλικό τους τύπο «βρωμερὴ ἱσπανικὴ φρασεολογία», «σιχαμερὴ φρασεολογία» καὶ «ἄξεστη ἱσπανοεβραϊκή», ἐνῶ οἱ ὀθωμανοὶ Ἑβραῖοι καλοῦνταν νὰ μάθουν τὰ τουρκικά. Ἀπὸ τὴν πλευρὰ τοῦ κράτους καὶ τοῦ τύπου τονιζόταν ὅτι μόνο ἔτσι οἱ ὀθωμανοὶ Ἑβραῖοι θὰ ἔδειχναν τὴν ἀφοσίωσή τους στὴν Ο.Α. Τὸ ἐνδιαφέρον εἶναι ὅτι οἱ ἡγέτες τῆς ἑβραϊκῆς κοινότητας συναινοῦσαν, σύμφωνα μὲ τὸν συγγραφέα, στὰ παραπάνω.

Τὰ πράγματα χειροτερεύουν μὲ τὴν ἐκδίωξη τῶν Ὀθωμανῶν ἀπὸ τὰ Βαλκάνια: Οἱ Νεότουρκοι (τὸ κράτος) ἐγκαταλείπουν στὴ μοίρα τους τοὺς Ἑβραίους. Ἐνθάρρυναν τοὺς βαλκάνιους Μουσουλμάνους νὰ μεταναστεύσουν πρὸς ὅ,τι εἶχε ἀπομείνει ἀπὸ τὴν Ο.Α. ἀλλὰ δὲν ἐνθάρρυναν τοὺς βαλκάνιους Ἑβραίους πιστοὺς ὑπηκόους τους. Πολὺ λίγοι Ἑβραῖοι κατέφυγαν στὴν Ο.Α. ἐνῶ σὲ τηλεγραφήματά τους οἱ ἀρχὲς τῆς Ο.Α. (1914) φαίνεται ὅτι ἀγρυπνοῦσαν γιὰ νὰ μὴν μεταναστεύσουν ὀθωμανοὶ Ἑβραῖοι τῆς Θεσσαλονίκης στὴν Παλαιστίνη, καὶ ἐλήφθησαν σχετικὰ διοικητικὰ μέτρα: Οἱ Ἑβραῖοι ἦταν καλοὶ καὶ χρήσιμοι ὡς ἐμπόδιο ἐναντίον τῶν ὑπόδουλων στὰ χριστιανικὰ Βαλκάνια, ἀλλὰ ἦταν θανάσιμοι ἐχθροὶ καὶ ἀνεπιθύμητοι στὴν Ἀνατολή, καὶ μποροῦσαν νὰ ἀφεθοῦν στὴν ἄσχημη προοιωνιζόμενη μοίρα τους (ἀφοῦ στὸν Α’ Βαλκανικὸ Πόλεμο οἱ βαλκάνιοι ὀθωμανοὶ Ἑβραῖοι εἶχαν ἐπιλέξει τὸ μέρος μὲ τὸ ὁποῖο θὰ συντάσσονταν). Αὐτὸ τὸ μοτίβο εἶναι ἡ οὐσία τῶν ἑβραιο-ὀθωμανικῶν σχέσεων, ἡ ὁποία ἀποκρύβεται, ἀφοῦ ἡ ἱστορικὴ αὐτὴ ἐξαπάτηση τῶν Ἑβραίων ἀπὸ τοὺς Τούρκους καταρρίπτει τὴν ἄποψη γιὰ ἁρμονικὲς σχέσεις.

Ἀλλὰ δὲν σταματᾶν ἐδῶ οἱ «φιλικὲς» ἑβραιο-ὀθωμανικὲς σχέσεις-πρότυπο (πρότυπο: σύμφωνα μὲ μερίδα τῶν Νεοελλήνων γιὰ τοὺς «ἀντισημίτες Ἕλληνες»):

Μὲ τὴν ἔναρξη τοῦ Α’ Π.Π. οἱ ἀρχὲς τῆς Ο.Α. ξεκινοῦν τοὺς ἐκτοπισμοὺς γηγενῶν καὶ ξένων Ἑβραίων ἀπὸ τοὺς τόπους κατοικίας τους. Τὰ στοιχεῖα ποὺ δίνει ὁ συγγραφέας εἶναι ἄφθονα. Οἱ ἐκτοπισμοὶ δὲν ἀφοροῦσαν μόνο τοὺς ξένους ὑπηκόους τῆς Παλαιστίνης ἢ ἄλλων περιοχῶν, ἀλλὰ καὶ ὀθωμανοὺς Ἑβραίους ἀπὸ τὴ Θράκη καὶ τὴν Προποντίδα: ὁ συγγραφέας εἶναι σαφὴς στὸ σημεῖο αὐτό (σσ. 398, 411). Ὅταν, βέβαια, γινόταν λόγος γιὰ «μὴ ὀθωμανοὺς» Ἑβραίους, ὁ συγγραφέας ἐξηγεῖ ὅτι σὲ αὐτοὺς τοὺς «ξένους» συμπεριλήφθηκαν καὶ Ἑβραῖοι ποὺ ζοῦσαν τουλάχιστον ἐπὶ ἕναν αἰῶνα στὶς προαναφερθεῖσες περιοχές ἀλλὰ δὲν εἶχαν λάβει τὴν ὀθωμανικὴ ὑπηκοότητα. Στὴ Ραιδεστό, οἱ ἰταλοὶ Ἑβραῖοι φυλακίστηκαν, καὶ τὸ σχολεῖο τῆς Alliance στὴν Κωνσταντινούπολη ἔκλεισε. Στὴν Παλαιστίνη (Γιάφα, Τὲλ Ἀβίβ) μάλιστα οἱ ἐκδιωκόμενοι Ἑβραῖοι ὑφίσταντο βιαιοπραγίες ἀπὸ τὶς ἀρχὲς καὶ τὰ μουσουλμανικὰ στίφη, οἱ περιουσίες τους κατάσχονταν, «ἀκόμα καὶ ἡ σφραγίδα τοῦ Ἑβραϊκοῦ Ἐθνικοῦ Ταμείου ἦταν ἀρκετὴ γιὰ νὰ καταδικαστοῦν οἱ ὑπεύθυνοί του σὲ θανατικὴ ποινή». Κατὰ τὸν συγγραφέα, ἕνας Ἑβραῖος ποὺ εἶχε γλιτώσει ἀπὸ τὰ ρωσικὰ πογκρὸμ καὶ εἶχε καταφύγει στὴν Παλαιστίνη εἶπε: «ἡ ἐκκένωση τῆς Γιάφας ἦταν πιὸ ἄθλια ἀπὸ τὸν διωγμὸ τῆς Ρωσίας».

Μπροστὰ στὶς διαμαρτυρίες τῶν ξένων δυνάμεων, ἡ λύση ποὺ πρότεινε ἡ Ο.Α. γιὰ τοὺς Ἑβραίους ἦταν εἴτε ἡ ἀποδοχὴ τῆς ὀθωμανικῆς ὑπηκοότητας καὶ ἡ ἀπόρριψη τῆς παλιᾶς εἴτε ἡ ἐκδίωξή τους. Ὅταν καμμιὰ εἰκοσαριὰ χιλιάδες ξένοι Ἑβραῖοι ἔλαβαν τὴν ὑπηκοότητα τῆς Ο.Α., δόθηκαν ὁδηγίες ὥστε «νὰ μὴν ἐκλεγοῦν [νεοπολιτογραφηθέντες] Ἑβραῖοι σὲ διοικητικὰ συμβούλια ποὺ δὲν εἶχαν μέλη Ἑβραίους στὸ παρελθόν» καὶ νὰ μὴν ὑπάρχει ἀντιπροσώπευσή τους. Στὰ 1915 συνελήφθησαν καὶ ἐξορίστηκαν τριάντα διακεκριμένοι τῆς ἑβραϊκῆς κοινότητας μὲ τὴν κατηγορία ὅτι φιλοδοξοῦσαν νὰ ἱδρύσουν ἑβραϊκὸ κράτος. Μὲ ὁδηγία τοῦ Ταλαὰτ στὸν Τζεμάλ, ἀπαγορεύτηκε ἡ ἀπόκτηση γῆς ἀπὸ Ἑβραίους, ἀκόμη κι ὀθωμανικῆς ὑπηκοότητας, στὴν Παλαιστίνη. Οἱ σύμμαχοι Γερμανοὶ ὑποδείκνυαν ὅτι «εἶναι ἀρκετὸ οἱ Ἑβραῖοι νὰ μετακινηθοῦν ἐκτὸς Παλαιστίνης», στὴ Δαμασκὸ καὶ τὴν Βηρυτό.

Ἡ σκέψη γιὰ ἐκτουρκισμὸ τῆς Παλαιστίνης μὲ ἐποικισμό της ἀπὸ Τούρκους ἔγινε ἀπὸ τὸν Τζεμάλ, ἀλλὰ δόθηκε προτεραιότητα στὴν Ἀρμενία, ἂν καὶ ὁ Ταλαὰτ ζητοῦσε πληροφορίες γιὰ τὸν πιθανὸ τρόπο πραγμάτωσης τοῦ ἐκτουρκισμοῦ.

Στὰ 1917 καὶ μὲ πρόσχημα (!) τὴν ἀντισιωνιστικὴ δράση ἀσκεῖται ἔνοπλη βία ἀπὸ μόναδες τοῦ ὀθωμανικοῦ στρατοῦ κατὰ ἑβραϊκῶν οἰκισμῶν στὴν Παλαιστίνη, συνελήφθησαν ἑκατοντάδες καὶ ὑπέστησαν κακομεταχείριση ἐνῶ ἀργότερα ἐκτοπίστηκαν ἀνατολικὰ τοῦ Ἰορδάνη καὶ βόρεια, στὴ Συρία. Εκτελέστηκαν «σιωνιστὲς» Ἑβραῖοι, σὲ ἑβραϊκὰ χωριὰ (Σαμαρὶν) οἱ ὀθωμανικὲς ἀρχὲς ἀπείλησαν τοὺς κατοίκους ὅτι «θὰ πάθουν ὅ,τι καὶ οἱ Ἀρμένιοι» (σ. 406), ὅτι «ἡ Παλαιστίνη θὰ μετατραπεῖ σὲ δεύτερη Ἀρμενία» κ.λπ.

Στὰ 1918, ὁ Ἐνβὲρ ἔδινε «διαταγὲς στοὺς διοικητὲς τῆς 7ης καὶ 8ης στρατιᾶς νὰ στείλουν ὅλους τοῦς στρατιῶτες Ἑβραἱκῆς καταγωγῆς στὰ σύνορα τοῦ Καυκάσου».

Ὁ τοῦρκος συγγραφέας βγάζει κάποια χρήσιμα συμπεράσματα:
1) «Ἡ ἀποδοχὴ τῶν Ἑβραίων δὲν πηγάζει ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ ὀθωμανικοῦ κράτους καὶ τῶν Τούρκων πρὸς τοὺς Ἑβραίους οὔτε εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς ἀόριστης φιλοξενίας.
2) Ἡ ἀγαποσύνη αὐτὴ τερματίστηκε γιατὶ κατὰ τὸν 19ο αἰ. οἱ Ἑβραῖοι ἦταν πιὸ ὀργανωμένοι ἀπὸ ὅ,τι ἦταν στὰ 1492, «καὶ ἀπαίτησαν ἡ ἐπιλογὴ τοῦ τόπου μετανάστευσης καὶ ἐγκατάστασης νὰ γίνει ἀπὸ τοὺς ἴδιους».
3) Δὲν ἀρκοῦσε πιὰ ἡ πολιτικὴ ἀφοσίωση τῶν Ἑβραίων στοὺς Τούρκους: ἔπρεπε νὰ ἐκτουρκιστοῦν γλωσσικά, καὶ ἡ χρήση τῆς ἱσπανοεβραϊκῆς φαινόταν στὰ μάτια τῶν Ὀθωμανῶν πράξη προδοσίας.
4) Ἡ ἐκτόπιση τῶν Ἑβραίων γινόταν ὄχι μόνο μὲ τὸ προσχημα ὅτι ἦταν ὑπήκοοι ἐχθρικῶν κρατῶν (ἀκόμη κι ἂν ζοῦσαν ἐπὶ αἰῶνες ἐκεῖ) ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ γνωστὸ πρόσχημα (ἀπὸ τὶς ἐκτοπίσεις τῶν Ἑλλήνων) τῆς…προστασίας τους ἀπὸ τὶς πολεμικὲς συγκρούσεις στὴν περιοχή!
5) Τέθηκαν στὸ στόχαστρο ὄχι μόνο οἱ ξένοι Ἑβραῖοι ἀλλὰ ἀκόμη καὶ τμῆμα ὅσων εἶχαν δεχτεῖ τὴν ὀθωμανικὴ ὑπηκοότητα γιὰ νὰ γλιτώσουν τὴν ἀπέλαση. Μὲ ἐπιπλέον πρόσχημα τὸν ἀντισιωνισμό.
6) Ἀκόμη καὶ ὅταν οἱ Εβραῖοι ἦταν ἀσήμαντη μειονότητα, ὅπως στὴ Βιζύη τῆς Θράκης (2%), ἐκτοπίστηκαν.
7) Ὁ μὴ ἐκτεταμένος διωγμὸς τῶν Ἑβραίων ὀφείλεται στὸ «ὅτι εἶχαν δύναμη καὶ στὴν παράταξη τῶν οὐδέτερων καὶ στὰ συμμαχικὰ κράτη» τῆς Ο.Α.. Διαφορετικά, σημειώνει ὁ τοῦρκος συγγραφέας «ἡ πολιτικὴ ποὺ στόχευε τὸν ἑβραϊκὸ πληθυσμὸ θὰ ὑλοποιοῦνταν πιὸ βίαια». Ὡς παράδειγμα φέρνει τὸ γεγονὸς ὅτι κατὰ τὴ στιγμὴ τῆς εἰσόδου τῶν Βρετανῶν στὴν Παλαιστίνη ὁ ἑβραϊκὸς πληθυσμὸς εἶχε μειωθεῖ στὸ μισὸ ἀπὸ ὅ,τι ἦταν πρὶν τὸν Α’ Π.Π.

Ἀξίζει νὰ παρατηρηθεῖ ὅτι ὁ ἀντιεβραϊσμὸς δὲν ἦταν μιὰ «κακιὰ τουρκικὴ συνήθεια»-ἐπακόλουθο τοῦ κακοῦ ἐθνικισμοῦ (τῶν Νεότουρκων) «μόλις 2-3 χρονάκια» πρὶν αὐτοὶ ἀποχωρήσουν ἀπὸ τὰ Βαλκάνια, ἀλλὰ ἐκδηλωνόταν καὶ πρὶν ἀπὸ τὸ 1908. Προλαβαίνει δηλαδὴ ὁ συγγραφέας –μὲ τὸ νὰ ἀναφερθεῖ στὰ γεγονότα ἀπὸ τὸ 1881– τὸ γνωστὸ ἐπιχείρημα-παραμύθι περὶ «ἐθνικιστῶν Νεότουρκων vs ἀνεκτικῶν Ὀθωμανῶν», τὸ ὁποῖο χρησιμοποιεῖται στὴν χώρα μας ὄχι μόνο γιὰ νὰ ξεχαστοῦν μὲ ἀντιιμπεριαλιστικὴ ρητορικὴ τὰ ἐγκλήματα τῶν Τούρκων ἐναντίον τῶν χριστιανῶν τῆς Μ. Ἀσίας χρόνια πρὶν πατήσει τὸ πόδι του ὁ πρῶτος ἕλληνας στρατιώτης στὴ Σμύρνη, ἀλλὰ καὶ γιὰ νὰ ξελασπώσουν καὶ νὰ καθαγιαστοῦν οἱ προνεωτερικοὶ Ὀθωμανοὶ (ὣς τὰ 1907) ὡς ἀμόλυντοι ἀπὸ «τὴν μισαλλοδοξία τοῦ ἐθνικισμοῦ» ἢ ἔστω γιὰ νὰ παρουσιαστοῦν ὡς καλύτεροι οἱ «πολυπολιτισμικοὶ» Ὀθωμανοί. Ἄλλωστε, θὰ ἔπρεπε νὰ γνώριζαν οἱ τῆς ἀριστερῆς ἐκδοχῆς τοῦ φιλοοθωμανισμοῦ ὅτι καὶ πολὺ πιὸ πρὶν ὁ Μὰρξ ἔγραφε (1854) «Nothing equals the misery and the sufferings of the Jews at Jerusalem, inhabiting the most filthy quarter of the town, called hareth-el-yahoud, the quarter of dirt, between the Zion and the Moriah, where their synagogues are situated – the constant objects of Mussulman oppression and intolerance, […] living only upon the scanty alms transmitted by their European brethren».

Μόνο ἔκπληξη προκαλεῖται σὲ ὅποιον βλέπει τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο διάφοροι ἐντὸς Ἑλλάδας καὶ αὐτοχαρακτηριζόμενοι ὡς ἀντιεθνικιστές, ἀντιρατσιστές, εὐρωπαϊστές, ὀρθολογιστές, ἀντι(εθνο)λαϊκιστὲς (καὶ ἄλλα τέτοια -τὰ ὁποῖα κατοχυρώνουν μὲ κάποιο αὐθαίρετο δικό τους copyright- πομπώδη) διαχειρίζονται τὸ ζήτημα τῆς μνήμης τῆς ἐβραϊκῆς παρουσίας στὴ χώρα αὐτήν: Εἶναι τέτοιος ὁ τρόπος ὥστε νομίζει κανεὶς ὅτι οἱ προαναφερθέντες δὲν ἐνδιαφέρονται γιὰ τὴν ἀνάδειξή της συνολικά, ἀλλὰ μόνο γιὰ νὰ ἐναντιωθοῦν στὴν Ἑλλάδα: Συγκεκριμένα, ἀποσιωποῦν (γιατὶ δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ ὑποθέσει ὅτι πράγματα ποὺ εἶναι τόσο γνωστὰ στοὺς ἴδιους τοὺς Ἑβραίους -ἐκτοπισμοί κ.ἂ. θὰ διέφευγαν ἀπὸ τοὺς ἄγρυπνους ὑπερασπιστὲς τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων) ἢ μᾶλλον «πετᾶνε στὰ σκουπίδια» καὶ κυριολεκτικὰ ἐξαφανίζουν τὸ ὄχι μικρὸ τμῆμα τῆς ὀθωμανικῆς ἑβραϊκῆς ἱστορίας στὸ ὁποῖο ἀνιχνεύονται ἀντιεβραϊκὲς ὀθωμανικὲς πρακτικές, καὶ ἀναδεικνύουν μόνο τὶς καταδικαστέες ἑλληνικὲς ἀντιεβραϊκὲς πρακτικές, ὥστε τὸ συμπέρασμά τους νὰ εἶναι ἡ σύγκριση μεταξὺ «ἀνεκτικῶν Ὀθωμανῶν» καὶ «ἐθνικιστῶν Ἑλλήνων» κι ἐντέλει ἡ ἐξιδανίκευση τῆς Ο.Α. καὶ τῶν πολιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν βλέψεων τῶν σημερινῶν νεοθωμανῶν Τούρκων. Εἶναι πραγματικὰ ἄγνωστο τὸ ἂν δὲν γίνεται ἀντιληπτὸ ὅτι αὐτὸ τὸ τσαλαπάτημα τῆς ὀθωμανικῆς ἑβραϊκῆς ἱστορίας πραγματοποιεῖται ὥστε νὰ βγαίνουν πάντα κερδισμένοι οἱ Ὀθωμανοὶ (κι ὄχι ἡ ἀνάδειξη τῆς ἀποσιωπημένης ἑβραϊκῆς ἱστορίας, ἀφοῦ, ὅπως συνέβη μὲ τὴν ὀθωμανικὴ Θεσσαλονίκη, ἐπιχειρήθηκε ἐσκεμμένα ἡ ὑποκατάσταση τῆς ὑπαρκτῆς καὶ κύριας ἀντιπαράθεσης στὴν πόλη, δηλαδὴ αὐτῆς μεταξὺ Ἕλληνα ὑπόδουλου καὶ Ὀθωμανοῦ κατακτητῆ, μὲ τὴν ἱστορικὰ ἀσήμαντη ἀντιπαράθεση Ἑλλήνων-Ἑβραίων τῆς πόλης).

«Καλοὶ οἱ ὀθωμανοὶ Ἑβραῖοι ἀρκεῖ νὰ τοὺς χρησιμοποιοῦμε κατὰ τῶν Ἑλλήνων. Ἀλλιῶς, ἀποσιωποῦμε τὴν ἑβραϊκὴ ὀθωμανικὴ ἱστορία». Νά πῶς σκέφτονται καὶ πῶς ἀντιλαμβάνονται μερικοὶ στὴν Ἑλλάδα τὸν ὀφειλόμενο σεβασμὸ στὴν ἑτερότητα καὶ τὸν πόνο τοῦ ἄλλου -ἐναντιωνόμενοι στὸ σεβασμὸ αὐτόν:
Ὡς αὐτοεκπληρούμενη προφητεία τους (ὑπὲρ τῶν Ὀθωμανῶν καὶ κατὰ συνέπεια) κατὰ τὼν «μισαλλόδοξων, ρατσιστῶν/ἐθνικιστῶν (ἐπίσης: τεμπέληδων, λαϊκιστῶν, κ.λπ.) Ἑλλήνων».

Ὁ πολὺς κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμός τους, ὅμως, γιὰ τὰ ἐρείπια τοῦ ὀθωμανικοῦ πολυπολιτισμοῦ κι ἀνεκτικότητας ἴσως τελικὰ χαλάσει τὸ μακιγιὰζ τοῦ ἀνθρωπιστῆ καὶ δείξει τί κρύβεται ἀπὸ κάτω ἀπὸ αὐτό.
Τὸ βιβλίο τοῦ Φουὰτ Ντουντὰρ τοὺς τὸ χαλάει προκαταβολικά, καὶ χαιρόμαστε πολὺ γι’ αὐτό.

Υ.Γ.
Προφανῶς, τὰ παραπάνω δὲν σημαίνουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναφέρονται καὶ νὰ καταδικάζονται ὅλα τὰ ἄσχημα καμωμένα ἐκ μέρους τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους, ἀτόμων ἢ ὁμάδων ἀτόμων, τάχα γιὰ νὰ μὴν γίνει σύγκριση μὲ τὴν προηγούμενη, ὀθωμανικὴ περίοδο. Ἡ αὐτονόητη καταδίκη λ.χ. ὅσων Ελλήνων κατέστρεψαν μεγάλα ἑβραϊκὰ νεκροταφεῖα καὶ ἅρπαξαν ἑβραϊκὲς περιουσίες οὔτε εἶναι οὔτε θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐνέργεια ἡ ὁποία ἀποτρέπει (γιὰ λόγους ψευδοαντιεθνικισμοῦ) ἀπὸ τὴν ἀναφορὰ σὲ παρόμοιες ἐνέργειες -οἱ ὁποῖες ἀποσιωπῶνται- τοῦ ὀθωμανικοῦ κράτους.

 

Advertisements
This entry was posted in Εβραίοι, Θεσσαλονίκη, Ιστορίες, Τούρκοι and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Φουὰτ Ντουντάρ: πῶς φέρθηκαν στοὺς Ἑβραίους οἱ Τοῦρκοι (1881-1918)

  1. Παράθεμα: Ἀντισημιτικά | Χρονογραφίες

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s