Οἱ σχέσεις Βυζαντινῶν καὶ Σλάβων κατὰ τὸν Ντ. Ὀμπολένσκυ, καὶ ἡ ρώσικη περιγραφὴ τῆς Ἁγίας Σοφίας

Ἀπὸ τὸ Ἕξι βυζαντινὲς προσωπογραφίες, μτφ. Π. Πουγίουρου:

«Οι Βυζαντινοί, πιστοί στην ελληνική κληρονομιά, της οποίας –τουλάχιστον στο πνευματικό πεδίο– θεωρούνταν θεματοφύλακες, ποτέ δεν απαγκιστρώθηκαν πλήρως από την πεποίθηση ότι οι Σλάβοι ακόμα και όταν δέχονταν τον ελληνικό χριστιανισμό, ήταν μιασμένοι από τις «βαρβαρικές» τους ρίζες. Αυτή η άποψη ήταν εντελώς αντίθετη προς την πεποίθηση που έτρεφαν πολλοί Βυζαντινοί, ίσως ειλικρινά, ότι ο Χριστιανισμός είχε καταργήσει όλες τις βασικές διακρίσεις μεταξύ Ελλήνων και βαρβάρων και, ειδικότερα, ότι όλες οι γλώσσες ήταν εξίσου αποδεκτές από τον Θεό. Εντούτοις, αυτή η αντίφαση παρέμεινε ώς το τέλος, αντανακλώντας την ένταση ανάμεσα στην ελληνική κλασική παράδοση και τη χριστιανική διδασκαλία που δεν κατασίγασε ποτέ στη βυζαντινή κοινωνία.

Η ίδια αντίφαση εμφανίζεται και στην εικόνα που σχημάτισαν οι Σλάβοι για τους Βυζαντινούς. Ως άτομα οι Βυζαντινοί σπάνια ήταν δημοφιλείς στους ανατολικοευρωπαίους γείτονές τους· αντιμετωπίζοντας την ανώτερη δεξιοτεχνία και τις αμφίβολες μεθόδους της αυτοκρατορικής διπλωματίας, οι Σλάβοι πίστευαν ότι οι αντιπρόσωποί της ήταν αναξιόπιστοι ραδιούργοι. Η ρήση ότι «οι Έλληνες παρέμειναν απατεώνες ώς σήμερα», που εξέφρασε γύρω στο 1100 ένας ρώσος χρονογράφος, αναμφίβολα κυκλοφορούσε στη μεσαιωνική Ανατολική Ευρώπη. Εντούτοις, αυτό το αίσθημα, ριζωμένο στη δυσπιστία και την πληγωμένη υπερηφάνεια, ωχριούσε μπροστά στο όραμα του τι αντιπροσώπευε το Βυζάντιο στον κόσμο του νου και του πνεύματος. Το μέγεθος του χρέους που όφειλαν οι Ορθόδοξοι Σλάβοι στον πολιτισμό του ήταν φανερό όπου και αν έστρεφαν το βλέμμα: θρησκεία και νομοθεσία, λογοτεχνία και τέχνη, όλα μαρτυρούσαν το γεγονός ότι οι καλλιεργημένες τάξεις τους είχαν μαθητεύσει στο Βυζάντιο. Αλλά και η στάση του απλού λαού δεν περιέκλειε λιγότερο σεβασμό· εκφράστηκε αξιοπρόσεκτα στην ευλάβειά του για την Κωνσταντινούπολη, που οι Σλάβοι αποκαλούσαν Tsarigrad ή Πόλη των Καισάρων», δηλαδή Αυτοκρατορική Πόλη. Για το σύνολο του ανατολικού χριστιανικού κόσμου η Κωνσταντινούπολη ήταν ιερή πόλη, όχι μόνο επειδή ήταν η έδρα του βασιλέως και του πνευματικού του συντρόφου, του Οικουμενικού Πατριάρχη αλλά κυρίως γιατί πίστευαν ότι τα τείχη της περιέκλειαν υπερφυσικές δυνάμεις: τα λείψανα των παθών του Χριστού και τα αναρίθμητα σκηνώματα των αγίων· τις εκκλησίες και τα μοναστήρια, περίφημα μνημεία της χριστιανοσύνης· πάνω απ’ όλα είχε τη συνδρομή των ουράνιων προστατών της, της Θεϊκής Σοφίας, με ναό της την Αγία Σοφία, και της Θεοτόκου, που ο χιτώνας της φυλασσόταν στην εκκλησία των Βλαχερνών και λατρευόταν ως το παλλάδιο της πόλης. Μέσα στην ατμόσφαιρα αγιότητας που την περιέβαλλε, η Κωνσταντινούπολη θεωρήθηκε συχνά η Νέα Ιερουσαλήμ, και η μοναδική αντίζηλος της παλαιάς»

P1130858 P1130859 P1130860

The Russian Primary Chronicle Laurentian Text, Translated and edited by Samuel Hazzard Cross and Olgerd P. Sherbowitz-Wetzor, σ. 111
«The envoys reported, «When we journeyed among the Bulgars, we beheld how they worship in their temple, called a mosque,
while they stand ungirt. The Bulgar bows, sits down, looks hither and thither like one possessed, and there is no happiness among them, but instead only sorrow and a dreadful stench. Their religion is not good. Then we went among the Germans, and saw them performing many ceremonies in their temples; but we beheld no glory there. Then we went to Greece, and the Greeks led us to the edifices where they worship their God, and we knew not whether we were in heaven or on earth. For on earth there is no such splendor or such beauty, and we are at a loss how to describe it. We only know that God dwells there among men, and their service is fairer than the ceremonies of other nations. For we cannot forget that beauty. Every man, after tasting something sweet, is afterward unwilling to accept that which is bitter, and therefore we cannot dwell longer here.»»

Advertisements
This entry was posted in Ρωσία, Σαν παραμύθια, Σλάβοι, βυζαντινή τέχνη, βυζαντινή αρχιτεκτονική, θρησκεία and tagged , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to Οἱ σχέσεις Βυζαντινῶν καὶ Σλάβων κατὰ τὸν Ντ. Ὀμπολένσκυ, καὶ ἡ ρώσικη περιγραφὴ τῆς Ἁγίας Σοφίας

  1. Παράθεμα: Ρήγας ἢ ἀσυνέπειες | Χρονογραφίες

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s