Κονδύλης καὶ ἡ χρήση τῶν Ἰδεῶν, Βάση-Ἐποικοδόμημα

Ἕνα ἀπὸ τὰ ζητήματα ποὺ θίγει ὁ Κονδύλης στὸ Ἰσχὺς καὶ Ἀπόφαση ἦταν τί σχέση ὑφίσταται μεταξὺ τῶν Ἰδεῶν καὶ τῆς ἑκάστοτε κοινωνίας-πραγματικότητας.

Ἔτσι, γράφει:

IA 157

 Καὶ συνεχίζει:

 IA 158

Ἔτσι ἐξηγεῖ (σελίδα 159) τὸν λόγο ποὺ ἄτομα τὰ ὁποῖα διακηρύσσουν Ὑψηλὲς Ἀρχὲς καὶ Ἰδέες συμπεριφέρονται ἀντίθετα πρὸς αὐτές: Οἱ Ἰδέες εἶναι σύμβολα καὶ

«Ἡ ὁμολογία πίστεως σὲ μιὰν ἰδέα διόλου δὲν συνεπάγεται ἕναν αὐτόματο, λογικὰ ἀβίαστο προσδιορισμὸ τῆς συμπεριφορᾶς τοῦ ὑποκειμένου ἀπὸ τὸ περιεχόμενο τῆς ἰδέας»

 IA 160

Επίσης, δίνει ἕνα ἀκόμη παράδειγμα τῆς εὐπλασίας τῶν Ἰδεῶν ὥστε νὰ ἀποδείξει πὼς δὲν συνιστοῦν ἀντανάκλαση

 IA 187

Συναφὲς μὲ τὸ παραπάνω ζήτημα εἶναι ἡ προτεραιότητα θεολογίας ἢ τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς οἰκονομίας. Συζητώντας γιὰ τὸν Κ. Σμίττ (Τὸ ἀόρατο χρονολόγιο τῆς σκέψης, σελίδες 113-115), ὁ Κονδύλης ἀπορρίπτει τόσο τὴν ἀξίωσή του ὅτι ὑφίσταται δομικὴ ἐννοιολογικὴ προτεραιότητα τῆς θεολογίας, δηλαδὴ ὅτι τὰ κοσμικὰ-νεοτερικὰ ἰδεολογικὰ σχήματα εἶναι ἁπλὰ παράγωγα τῶν ἀντίστοιχων θεολογικῶν σχημάτων, ἐκκοσμίκευσή τους, ὅσο καὶ τὴν ἀντίστροφη ἀνάλυση (βασικά, τὴ μαρξιστική): Ὁ Σμὶττ

«παρέπεμψε ρητὰ καὶ ἀναλυτικὰ σὲ ἀντεπαναστάτες θεωρητικοὺς τοῦ 18ου καὶ τοῦ 19ου αἰώνα, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἐπισημάνει ἐπαρκέστατα τὶς παραλληλίες τῆς ἐννοιολογικῆς δομῆς, ἀλλὰ καὶ τὶς πολιτικὲς ὀσμώσεις μεταξὺ ἀπολυταρχίας καὶ θεϊσμοῦ, φιλελευθερισμοῦ καὶ ντεϊσμοῦ, δημοκρατίας καὶ πανθεϊσμοῦ ἢ ἀθεϊσμοῦ. Ἡ μαρξιστικὴ ἀνάλυση τῶν κοινωνικῶν ἰδεολογιῶν ἔφτασε σὲ παραπλήσια πορίσματα, δείχνοντας σὲ διάφορα ἱστορικὰ παραδείγματα ὅτι οἱ κοινωνίες παριστάνουν τὸν κόσμο τῶν θεῶν σὲ ἀναλογία πρὸς τὴν ἱεράρχηση τῶν κοινωνικῶν σχέσεων ἢ πάντως ἔτσι, ὥστε ἡ ἀντίληψη γιὰ τὸ Ἐκεῖθεν νὰ νομιμοποιεῖ ὀντολογικὰ καὶ ἠθικὰ ὅσα συμβαίνουν στὸ Ἐντεῦθεν»

Ὁ Κονδύλης καταλήγει ὅτι

«Μᾶλλον ἡ δομικὴ ἀντιστοιχία θεολογικῶν καὶ ἐκκοσμικευμένων ἢ κοσμικῶν ἐννοιῶν ὀφείλεται στὴν κοινὴ ὑπαγωγὴ καὶ τῶν δύο σὲ ὑπέρτερες καὶ γενικότερες δομὲς σκέψης σύμφυτες μὲ ἀνθρωπολογικὲς καὶ πολιτισμικὲς σταθερές· ἡ διάκριση Ἐκεῖθεν καὶ Ἐντεῦθεν εἶναι δεδομένη ὡς ἐννοιολογικὴ δομὴ ἤδη μὲ τὴν πίστη στὸ νόημα τῆς ζωῆς ἀνεξαρτήτως τῶν θεολογικῶν ἢ μὴ ἐκλογικεύσεών της»

Στὸ Πολιτικὸ καὶ ὁ Ἄνθρωπος, τ. 1α, σ. 148 ἀντιτιθέμενος στὴν ἄποψη γιὰ τὴν προτεραιότητα τῆς οἰκονομίας, γράφει:

«Ἐδῶ διαγράφεται ἕνα δίλημμα. Ὅταν ἡ ἔννοια τῆς οἰκονομίας ἢ τῆς παραγωγῆς διευρύνεται τόσο πολὺ ὥσπου ταυτίζεται μὲ τὸ κοινωνικό, τελικὰ χάνει κάθε περίγραμμα καὶ τὰ εἰδικά της χαρακτηριστικά, ὁπότε πρέπει νὰ διερωτηθεῖ κανεὶς γιατί θὰ ἔπρεπε νὰ προτιμῶνται θεωρητικὰ κατηγορίες οἰκονομικῆς προέλευσης. Ὅταν ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ ἡ ἔννοια τῆς οἰκονομίας ὁρίζεται καὶ χρησιμοποιεῖται ἀνάλογα μὲ τὰ εἰδικά της χαρακτηριστικά, τὸ οἰκονομικὸ ἐμφανίζεται σὰν μιὰ κοινωνικὴ περιοχὴ μεταξὺ πολλῶν ἄλλων, ὁπότε τίθεται τὸ ἐρώτημα τῆς κοινωνικοοοντολογικῆς προτεραιότητας τῆς μίας ἢ τῆς ἄλλης περιοχῆς καὶ τελικὰ πρέπει νὰ τεθεῖ ἐπὶ τάπητος ἡ ἄγονη προβληματικὴ «βάση-ἐποικοδόμημα». Ὁ Marx δὲν εἶδε αὐτὸ τὸ δίλημμα ἢ τουλάχιστον ὡς θεωρητικὸς ἔκανε σὰν νὰ εἶναι ἀνύπαρκτο»

Advertisements
This entry was posted in φιλοσοφίες and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s