Εὐσεβὴς αὐλή

Τί ὡραῖα αὐτὰ τὰ βυζαντινὰ πρακτικὰ ἀγοροπωλησιῶν, οἱ διαθῆκες κ.λπ.

Ξεκινοῦν μὲ ἕναν τεράστιο πρόλογο, ὅπου ὁ δωρητής, ὁ πωλητὴς σπιτιοῦ σὲ μονή, ὁ συντάκτης τῆς διαθήκης ἀναλογίζεται τὴ ματαιότητα τῶν ἀνθρωπίνων, τὴν αἰωνιότητα τῆς μεταθανάτιας ζωῆς. Τὸ κείμενο ἀποπνέει μιὰ ἱερὴ εὐλάβεια καὶ θρησκευτικὴ αὐτογνωσία, μιὰ ὑπαρξιακὴ ἐξομολόγηση ἀρκετὰ πειστική. Θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι κάπως ἔτσι:

Ἐγώ, ὁ Θεόδωρος, ἐπειδὴ ἔφτασα σὲ μεγάλη ἡλικία, καὶ βλέπω πὼς ὅλα εἶναι μάταια καὶ σκόνη, πὼς τίποτε δὲν μένει, σκεφτόμενος τὸ θάνατο καὶ τὴν Κρίση κ.λπ.

Ἀμέσως μετά, ὁ συντάκτης, ὁ δωρητὴς κ.ο.κ., μᾶς περιγράφει μὲ ἀρχιτεκτονικὴ λεπτομέρεια τὸ σπίτι τὸ ὁποῖο πουλᾶ, δωρίζει ἢ κληροδοτεῖ μετὰ θάνατον. Μπορεῖς νὰ μάθεις γιὰ τὰ δωμάτια, τὴν αὐλή, τὶς πόρτες τοῦ σπιτιοῦ ποὺ κοιτᾶν στὸ δρόμο ἢ τὴν αὐλή, τὶς σκάλες καὶ τὸ ὑλικὸ κατασκευῆς τους, τὴν αὐλόπορτα κ.ο.κ. Στὸ τέλος, ἀναφέρεται τὸ ποσὸ ποὺ θὰ λάβει ὁ δωρητὴς καὶ πωλητής. Ἡ γυναίκα του ὁρκίζεται ὅτι ἡ συναίνεσή της στὴ δωρεὰ καὶ πώληση δὲν εἶναι προϊὸν βίας. Ὑπόσχονται ὅτι οἱ κανόνες τῆς ἐνοικίασης (ἂν νοικιάζουν κτίσμα ὡς ἐργαστήριο) θὰ τηρηθοῦν.

Θὰ ἦταν λάθος νὰ σκεφτοῦμε μὲ τὰ σημερινά, δικά μας κριτήρια καὶ νὰ συμπεράνουμε ὅτι οἱ τοτινοὶ ἦταν ὑποκριτές, ὀλιγόπιστοι ἢ δεισιδαίμονες. Γιατὶ τὸ δεύτερο μέρος, εἶναι περιγραφικό, ἐνῶ τὸ πρῶτο εἶναι προσωπικό-ὑποκειμενικό, κι ἄρα δὲν ἀλληλοαποκλείεται ἡ συνύπαρξή του μὲ τὸ δεύτερο. Δὲν συνιστᾶ παρὰ προκατάληψη ἡ ἀντίθετη ἄποψη. Προκατάληψη καὶ φαντασίωση ὅτι ὁ τεχνικὸς ὀρθολογισμὸς συμβαδίζει μὲ τὸν φιλοσοφικὸ ὀρθολογισμό, καὶ τὸν προϋποθέτει.

Ἡ φαντασίωση αὐτὴ καταρρίπτεται ἱστορικὰ τόσο στὸ παρελθόν, ὅπου οἱ ἄνθρωποι παρ’ ὅλη τὴ θρησκευτικότητά τους, λ.χ. μὲ τὶς συνεχεῖς λιτανεῖες, δὲν παρέλειπαν νὰ κάνουν ὅ,τι πέρναγε τεχνικὰ-τεχνολογικὰ ἀπὸ τὸ χέρι τους, δὲν ἐγκατέλειπαν δηλαδή τὴν τοτινὴ ἐπιστήμη ἐπειδὴ ἐνσωμάτωναν τὶς λιτανεῖες, ὅσο καὶ στὸ παρόν, ὅπου χίλιοι δυὸ «ἀνορθολογισμοὶ» (π.χ. ἀστρολογία) εἶναι ἀπόλυτα συμβατοὶ μὲ τὴ χρήση καὶ γνώση τῆς τελευταίας τεχνολογίας καὶ τῶν ἐπιστημῶν.

Ὅ,τι συμβαίνει σήμερα μᾶς ἀπαγορεύει νὰ ἀποκλείσουμε παρόμοια μὲ αὐτὸ φαινόμενα στὸ παρελθόν. Μᾶς ἐπιβάλλει νὰ περιορίσουμε τὸ εὖρος ἐφαρμογῆς τῆς ἰδέας περὶ ψευδοῦς συνείδησης, περὶ βάσης-ἐποικοδομήματος, χωρὶς φυσικὰ νὰ ἀρνηθοῦμε τὴν ἐγκυρότητά τους σὲ γενικὲς γραμμὲς καὶ σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις.

This entry was posted in φιλοσοφίες, Ρωμανία and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s