Ἐκκοσμίκευση

«Οἱ Βυζαντινοὶ τοῦ πρώιμου Μεσαίωνα, ζώντας ἀνάμεσα στὸ Ἰσλάμ, ὅπου θρησκεία καὶ νόμος ἦταν ἕνα, καὶ σὲ μιὰ Δυτικὴ Εὐρώπη ὅπου ἡ θρησκεία εἰσέβαλλε μέσα ἀπὸ χάσκοντα ρήγματα στὴ δομὴ τῆς κοινωνίας [*], ἤξεραν νὰ κρατοῦν τὸ Ἅγιο ἐκεῖ ποὺ τὸ χρειάζονταν» (Π. Μπράουν, Ἡ Κοινωνία καὶ τὸ Ἅγιο στὴν ὕστερη Ἀρχαιότητα)

[*] ἐννοεῖ: ἀφοῦ κατέρρεε κάθε ἔννοια κράτους.

Μὲ ἕνα 20-25% ἰσλαμικῶν πληθυσμῶν σὲ λίγες δεκαετίες στὴν Ε.Ε., ἡ ἐκκοσμίκευση θὰ καταντήσει ἄδειο πουκάμισο. Ποιὸς θὰ ἔχει λόγο νὰ ὑπερασπιστεῖ τὸ οὐδετερόθρησκο κράτος πλέον; Μιὰ μειονότητα. Θὰ τὴν ὑπερασπιστοῦν οἱ Ἕλληνες τὴ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποία στὴ Γαλλία, τὴν πατρίδα της, θὰ τίθεται ἔμπρακτα ὑπὸ ἀμφισβήτηση; Καὶ πῶς θὰ ἀντιμετωπίσει ἕνας ἐκκοσμικευμένος Ἄγγλος τὴν διακήρυξη στὶς πορεῖες τῶν Μουσουλμάνων ὅτι ἡ Σαρία εἶναι «αὐτὸ ποὺ χρειάζεται τὸ Η.Β.»; (Βάζω Ἀγγλία γιὰ εὐνόητους λόγους). Μὲ μιὰ παράδοση 3-4 αἰῶνων μπροστὰ σὲ μιὰ παράδοση 14-15 αἰώνων καὶ μὲ ἠθικὸν ἀκμαιότατον;

Στὸ εἰδικό μέρος τῆς ἐκκοσμίκευσης: Ἡ μὲ κρατικὴ θρησκεία Βρετανία εἶναι πολὺ πιὸ κοσμικὴ κι ἀνεκτικὴ ἀπὸ τὶς χωρὶς κρατικὴ θρησκεία Η.Π.Α. καὶ Τουρκία, καὶ πρέπει νὰ ξεχωριστεῖ ὁ τύπος ἀπὸ τὴν ἐπιζητούμενη οὐσία. Σὲ μιὰ μελλοντικὴ Εὐρώπη, δὲν θὰ μπορεῖ νὰ ὑπάρχει χωρισμὸς Κράτους-Ἐκκλησίας γιατὶ ἁπλούστατα στὸ Μωαμεθανισμὸ δὲν ὑπάρχει ἡ ἔννοια κι ἡ δομὴ τῆς Ἐκκλησίας ἡ ὁποία θὰ διαχωριζόταν ἀπὸ ἕνα κράτος Μουσουλμάνων.

Στὸ γενικό: Τί ἦταν αὐτὸ ποὺ ὁδήγησε στὴν ἐκκοσμίκευση; Ἡ ἀποτυχία τῆς προηγούμενης κατάστασης, πρῶτο παράδειγμα τῆς ὁποίας ἦταν ἡ ἴδια ἡ Ρώμη τοῦ 14ου αι., ὅπως τὴν περιγράφει ὁ Μακιαβέλλι. Κοντολογίς, ὑπῆρχε τέτοια παθογένεια στὶς σχέσεις ἱεροῦ-κοσμικοῦ, κράτους-θρησκείας, γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τῆς ὁποίας ἡ ἐκκοσμίκευση ἦταν μιὰ καλὴ λύση. Ἡ λύση αὐτὴ παύει νὰ εἶναι λύση καὶ γίνεται πρόβλημα ὅταν ἐξαφανίζονται κι οἱ αἰτίες τοῦ ἀρχικοῦ προβλήματος, δηλ. ἡ ὕπαρξη στὴν Εὐρώπη μιᾶς θρησκείας τὰ προβλήματα τῆς ὁποίας στὴ σχέση της μὲ τὴν κοινωνία ὁδήγησαν στὴ λύση τῆς ἐκκοσμίκευσης. Γιατὶ κάτι ποὺ ἔχει καταστεῖ αὐτονόητο καὶ ἀποδεκτὸ δίχως ἐχθρό, παύει νὰ συνιστᾶ (καὶ νὰ θεωρεῖται) κάτι θετικό, κάτι τὸ ὁποῖο ὡς θετικὸ ἀξίζει νὰ τὸ ὑπερασπιστεῖ κάποιος, κι ἀναπόφευκτα ὁδηγεῖ στὸ μηδενισμὸ καὶ τὶς διαδηλώσεις μουσουλμάνων μὲ μπούργκα.


Στὴν περιοχή μας ἡ ἀντίστοιχη παθογένεια δημιουργήθηκε ὅταν ἡ ἱεραρχία ἐξαναγκάστηκε ἀπὸ τὸ Ἰσλὰμ νὰ ἀναλάβει πολιτικὲς ἁρμοδιότητες. Αὐτὸ τὴν ἔχει ἐπηρεάσει ἀρκετά, ὅσο καὶ τὴν ζωὴ τοῦ Νεοέλληνα ὁ τουρκοϊσλαμικὸς πολιτισμός, ἀλλὰ ἡ πρότερη τῶν Ὀθωμανῶν κατάσταση δὲν ἦταν οὔτε τὸ οὐδετερόθρησκο κράτος καὶ ἡ ἐκκοσμίκευση ἀλλὰ οὔτε καὶ ὁ ταλιμπανισμός. Συνεχιζόταν προηγουμένως αὐτούσια ἡ ἀρχαιελληνικὴ καὶ ρωμαϊκὴ ἀντίληψη γιὰ τὴ σημασία καὶ τὴ λειτουργία τῆς θρησκείας στὴ δημόσια ζωή. Γι’ αὐτὸ (μεταξὺ ἄλλων) ἄλλωστε καὶ τὸ Βυζάντιο παραμένει σημεῖο ἀντιλεγόμενο -ἢ θὰ τὸ ἀγαπήσει κανεὶς πολὺ ἢ θὰ τὸ μισήσει καὶ θὰ τὸ παρανοήσει.


Ἂν ὁ συνδυασμὸς τῆς ὀσμανικῆς κληρονομιᾶς μὲ τὴν ἐπιβολὴ δυτικῶν λύσεων σὲ ἀνύπαρκτα βυζαντινὰ καὶ νεοελληνικὰ προβλήματα ἔχει δημιουργήσει ἤδη ἕνα ἀκόμη χειρότερο πρόβλημα καὶ σύγχυση, τότε ἡ ὑπεράσπιση τῆς ἐκκοσμίκευσης σὲ μιὰ Δύση ποὺ θὰ πάψει νὰ εἶναι δυτικὴ εἴτε δὲν ἔχει νόημα νὰ γίνεται ἀπὸ μὴ δυτικοὺς λαοὺς εἴτε συνεχίζει τὸ ἴδιο νεοελληνικὸ μοτίβο 200 χρόνων. Κατὰ πόσο μπορεῖ μιὰ παράδοση ποὺ δὲν εἶχε τὰ προβλήματα τῶν ἰσλαμικῶν καὶ δυτικῶν παραδόσεων νὰ ἀπαντᾶ καλύτερα σὲ ἕνα γήπεδο καὶ παιχνίδι μὲ ξένους γι’ αὐτὴν ὅρους καὶ προϋποθέσεις;

This entry was posted in Δύση, Ελλάδα, Ρωμανία, θρησκεία and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s