Ρενὲ Ζιράρ: Γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς ἐπιθυμίας

Ποιὸ τὸ νόημα τῶν παρακάτω; Ὁ Ζιρὰρ λέει ὅτι οἱ ἀπαγορεύσεις δὲν τέθηκαν λόγω κάποιας σαδιστικῆς διάθεσης ἀπὸ κάποια παντοδύναμη καὶ παντογνώστρια ἐξουσία, ποὺ ἤθελε νὰ ἐλέγχει καὶ νὰ κάνει δυστυχισμένους τοὺς ἀνθρώπους. Ἀλλὰ γιὰ τὴν ἀποφυγὴ τῆς πιθανότητας νὰ ζητᾶνε ὅλοι τὸ ἴδιο ἀντικείμενο καὶ νὰ ὁδηγεῖται (μὲ ἀφορμὴ ὁποιοδήποτε ἀντικείμενο κι ὁποιαδήποτε ἀτομικῆ ἢ συλλογικὴ ἀφορμή) ἡ κοινωνία στὴ σύγκρουση. Ἡ σύγκρουση αὐτὴ μπορεῖ νὰ εἶναι γενικευμένη, μπορεῖ ὅμως νὰ εἶναι καὶ μεμονωμένη, ἕνα πλῆθος μεμονωμένων ἀντιπαραθέσεων καὶ βίας. Γιατί συμβαίνει ἡ σύγκρουση; Ὁ Χ, ὁ ὁποῖος ἐνσαρκώνει ἕνα πρότυπο, ταυτόχρονα κάνει δυὸ πράγματα: Ἀφενὸς ὡς πρότυπο καλεῖ τοὺς ὑπόλοιπους νὰ τὸν μιμηθοῦν, ἀφετέρουὅμως τοὺς ἀποτρέπει ἀπὸ τὸ νὰ καταλάβουν τὴ θέση τὴν ὁποία κατέχει ὁ ἴδιος ὡς ἐνσαρκωτὴς τοῦ προτύπου. Κι ἂν ὑπάρχουν πρότυπα τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν σὲ περισσότερους τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπους νὰ τὰ ἐνσαρκώσουν, τότε καλῶς. Γιὰ τὰ ὑπόλοιπα, ὅμως, τουλάχιστον πρότυπα, προκύπτει ἡ σύγκρουση μεταξὺ ἐκείνου ποὺ ἑλκύεται ἀπὸ τὸ πρότυπο καὶ ἐκείνου ποὺ ἐνσαρκώνει τὸ πρότυπο (κι ὁποῖος προτρέπει κι ἀποτρέπει ταυτόχρονα τοὺς ἄλλους στὴν μίμηση τοῦ προτύπου). Ἂν ἔτσι ἔχουν τὰ πράγματα, τότε ἡ ἀπελευθέρωση τῆς ἐπιθυμίας δὲν εἶναι ἀπελευθερωτική, γιατὶ δημιουργεῖ καὶ πολλαπλασιάζει σὲ ἄπειρο βαθμὸ τὶς ἀλληλοεναντιούμενες ἀξιώσεις ἰσχύος (οἱ ὁποῖες συνδέονται μὲ τὴν κατοχὴ-ἐνσάρκωση τοῦ προτύπου) τῶν ἀνθρώπων.

Ἡ θεωρία τοῦ Ζιράρ, ἂν ἀπομονωθοῦν τὰ χριστιανικὰ στοιχεῖα της, ταιριάζει μὲ τὴν ἄποψη τοῦ Παναγιώτη Κονδύλη, ὅτι ἡ μίμηση εἶναι τρόπος ὥστε ὁ μιμούμενος νὰ προάγει τὴν αὐτοσυντήρησή του. Γιὰ παράδειγμα, τὸ παιδὶ βλέποντας τὸν (ἰσχυρὸ καὶ γεμᾶτο ζωτικότητα, συγκριτικὰ μὲ τὸ ἴδιο καί -πάντα- στὰ μάτια τοῦ παιδιοῦ) ἐνήλικα νὰ κάνει τὸ Α πράγμα, τὸν μιμεῖται ὄχι ἀπὸ βλακεία ἀλλὰ γιατὶ πιστεύει ὅτι ἡ Α πράξη σχετίζεται μὲ τὴν ἰσχὺ καὶ ζωτικότητα τοῦ ἐνήλικα, εἶναι προϋπόθεση καὶ ἀπόδειξη τῆς ζωτικότητάς του.

Γιὰ τοὺς λόγους αὐτούς, ὁ Ζιρὰρ θεωρεῖ λανθασμένο τὸ νὰ τίθεται στὸ ἐπίκεντρο ὁ μυστικισμὸς τῆς παράβασης καὶ νὰ θεωρεῖται ὅτι ἡ ἀθωότητα κι αὐθορμητικότητα τῆς ἐπιθυμίας θὰ λύσει τὰ προβλήματα τῆς δυστυχίας. Ἄλλωστε, τὸ περιεχόμενο τῆς ἐπιθυμίας ποτὲ δὲν εἶναι αὐθόρμητο ἀλλὰ καθορίζεται ἀπὸ τὰ πρότυπα.

zirar epithymia 372zirar epithymia 373

zirar epithymia 378

This entry was posted in φιλοσοφίες and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s