Βυζαντινὲς ἀντιλήψεις γιὰ τὴν εἰκονα καὶ τὴν τέχνη

Τὸ θέμα εἶναι τεράστιο. Μιὰ εἰισαγωγή γίνεται ἐδῶ, ἁπλῶς. Πρώτη παρατήρηση. Οἱ Βυζαντινοὶ δὲν πίστευαν ὅτι ἡ τέχνη τους εἶναι αὐτὸ ποὺ λέμε σήμερα ἀφηρημένη, τὸ ἀντίθετο μάλιστα. Πίστευαν ὅτι εἶναι ρεαλιστική, ὅτι ἀναπαριστᾶ λ.χ. τὶς ὑπερφυσικὲς ὀντότητες ὅπως αὐτὲς εἶναι κ.ο.κ. Δεύτερη παρατήρηση. Δὲν ὑπῆρχε, δὲν δόθηκε κάποιος ὁρισμὸς τοῦ τί εἶναι εἰκόνα. Θεωρεῖτο τόσο αὐτονόητο ὥστε δὲν ἀναπτύχθηκε κάποια σχετικὴ συζήτηση. Πιθανὸ εἶναι ὅτι εἰκονα θεωροῦσαν τὸ ἀντικείμενο πρὸς τὸ ὁποῖο φέρονταν σὰν αὐτὸ νὰ ἦταν εἰκόνα. Δηλαδή, ὅταν μιὰ ζωγραφιὰ λειτουργοῦσε στὰ μυαλὰ τῶν ἀνθρώπων ὡς εἰκόνα, ἦταν εἰκόνα. Αὐτὸ μοιάζει μὲ τὴν σημερινὴ ἀοριστία τοῦ τί ὁρίζεται ὡς τέχνη, ἀφοῦ ἐπικρατἐστερος σύγχρονος ὁρισμὸς εἶναι ἡ ἀξίωση τοῦ δημιουργοῦ νὰ θεωρηθεῖ τέχνη τὸ δημιούργημά του. Ὁμοίως, ὅταν διάφορες πράξεις καὶ τελετουργικὰ ἐκτελοῦνταν μπροστὰ ἀπὸ κάποιες ζωγραφιὲς ἢ ὅταν ἀπὸ αὐτὲς ἀναμενόταν καὶ ζητείτο κάτι, οἱ ζωγραφιὲς ἦταν εἰκόνες. Τρίτη παρατήρηση. Τὸ κέντρο βάρους τῆς τέχνης αὐτῆς δὲν ἦταν οὔτε ὁ καλλιτέχνης (ὅπως εἶναι σήμερα) οὔτε τὸ ὑλικὸ ἀντικείμενο τῆς τέχνης (ὅπως ἦταν στὴν Ἀρχαιότητα καὶ τὴν Ἀναγέννηση). Ἦταν τὸ κοινό, οἱ θεατές, ἐξαιτίας τῆς διάδρασης ποὺ θεωρεῖτο ὅτι ὑπῆρχε μεταξὺ εἰκόνας καὶ θεατή της. Τέταρτη παρατήρηση. Ἡ εἰκόνα ὡς ρεαλιστικὸ ἀντίγραφο τοῦ ὑπερφυσικοῦ πρωτοτύπου της δὲν ἦταν ἀντιγραφὴ τῆς προηγούμενης ἀλλὰ ὅλες μαζὶ ἦταν πιστὰ ἀντίγραφά του.

Παρακάτω, μερικὲς σελίδες ἀπὸ τὸ G. Vikan, Byzantine Art, στό: A. Laiou, H. Maguire (eds.), Byzantium. A World Civilization

σάρωση0545 σάρωση0544 σάρωση0543

This entry was posted in τέχνη, βυζαντινή τέχνη and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s