Ἰμπεριαλισμὸς καὶ ἄλλα τέτοια

Μοῦ ἔδωσαν τὶς προάλλες γιὰ τὴν Παγκόσμια ἡμέρα τοῦ Μετανάστη ἕνα φυλλάδιο μὲ διάφορα αἰτήματα κι ἀπόψεις ἀπὸ τὶς γνωστὲς ὀργανώσεις καὶ κινήματα. Στὴν ἀνάλυση ποὺ ἔκαναν ὅλοι αὐτοὶ γινόταν δυὸ-τρεῖς φορὲς (τουλάχιστον) λόγος γιὰ τὸν ἰμπεριαλισμὸ τῶν δυτικῶν ἐπεμβάσεων στὴν Μέση Ἀνατολή, ἐπεμβάσεις οἱ ὁποῖες ὁδήγησαν στὸ προσφυγικὸ ρεῦμα του 2015 ἀλλὰ καὶ στὴν ἐμφάνιση τοῦ Ἰσλαμικοῦ Κράτους. Ἡ προσπάθεια νὰ μὴν γίνει καθόλου λόγος γιὰ τὸ Ἰσλὰμ ὡς αἰτία τοῦ ἰσλαμικοῦ φονταμενταλισμοῦ ἦταν ὁλοφάνερη στὸ κείμενο.

Μοῦ κάνει ἐντύπωση ὅτι οἱ συντάκτες τοῦ κειμένου δὲν λαμβάνουν καθόλου τὶς ἀναλύσεις τοῦ Μὰρξ καὶ τοῦ Ἔνγκελς μὲ βάση τὶς ὁποῖες ἀποτιμᾶται θετικὰ ἡ ἰμπεριαλιστικὴ ἐπέμβαση τῆς Δύσης στὶς μὴ δυτικὲς χῶρες. Σὲ προηγούμενη ἀνάρτηση παρατέθηκε ἄρθρο τοῦ Ἔνγκελς, μὲ τὸ ὁποῖο ὑπερασπίζεται τὴν Δυτικὴ κατάληψη τῆς Ἀλγερίας γιὰ διάφορους λόγους: Ὅτι οἱ κάτοικοί της καὶ οἱ ἡγέτες της εἶναι ἀπολίτιστοι καὶ ληστές, καὶ ὅτι μὲ τὴν κατάκτηση τῆς Ἀλγερίας οἱ κάτοικοί της θὰ μποῦν στὸ δρόμο τοῦ πολιτισμοῦ. Ὁ Ἔνγκελς συμπεραίνει ὅτι ἡ ἐλευθερία τῶν Βεδουίνων δὲν ἀξίζει ἐὰν οἱ Βεδουίνοι εἶναι ληστές· δηλαδή, ἂν δὲν ἔχουν ἐμπόριο κ.λπ.

Τὰ ἴδια ἀκριβῶς λέει ὁ Ἔνγκελς γιὰ τὴν ἀμερικανικὴ ἀπόσπαση τῶν μεξικανικῶν ἐπαρχιῶν τῆς Καλιφόρνιας (Neue Rheinische Zeitung, αρ. 222, Der demokratische Panslawismus, 14-2-1849, Marx Engels Werke, Diez, Βερολίνο1977, τ. 6, σ. 273) ἢ ὁ Μὰρξ γιὰ τὴν βρετανικὴ κατάκτηση τῶν Ἰνδιῶν (New-York Daily Tribune, 25-6-1853 The British Rule in India, καὶ New-York Daily Tribune, The Future Results of British Rule in India, 8-8-1853). Δὲν ἀγανακτοῦν γιὰ τὴν ἀπώλεια τῆς ἐλευθερίας τῶν Ἰνδῶν ἢ γιὰ τὴν βίαιη ἀπόσπαση ἐδαφῶν τοῦ Μεξικοῦ ἀπὸ τὶς ΗΠΑ, ἀλλὰ δικαιολογοῦν τὶς ἐνέργειες αὐτὲς ἔχοντας ὕψιστα κριτήρια διαφορετικὰ ἀπὸ τὴν καταγγελία τοῦ ἰμπεριαλισμοῦ καὶ τὴν ἐλευθερία τῶν ἰθαγενῶν. Τὰ κριτήρια εἶναι ἡ πρόοδος τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ ἡ ἐνσωμάτωση τῶν χωρῶν αὐτῶν στὸν καπιταλισμό, πράγμα ποὺ ἀποτελεῖ προϋπόθεση γιὰ τὴν παγκόσμια ἐπανάσταση. Ἂν ἕνας λαὸς μπορεῖ νὰ ἐκμεταλλευτεῖ ἀποδοτικότερα τὰ ἐδάφη ποὺ ἁρπάζει ἀπὸ ἕναν γειτονικὸ ἢ μακρινὸ λαὸ ὥστε νὰ συνεισφέρει περισσότερο καὶ ταχύτερα στὴν ἀνάπτυξη τοῦ καπιταλισμοῦ, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ προϋπόθεση γιὰ τὴν παγκόσμια ἐπανάσταση καὶ τὸν κομμουνισμό, τότε καλῶς ἁρπάζει τὰ ἐδάφη αὐτά.

Ἡ ἐναντίωση τῶν Μ. καὶ Ἔ. στὴν ἀνωτερότητα τοῦ κριτηρίου τῆς ἐλευθερίας-ἀνεξαρτησίας δὲν περιορίζεται στὴν ἐξύμνηση τῶν ἀφάνταστα θετικῶν πλευρῶν τῆς δυτικῆς ἐπέμβασης/κατάκτησης ἀλλὰ καὶ στὴν ἀπερίφραστη καταδίκη ὅσων τὶς καταδικάζουν ἐπικαλούμενοι τὴν ἐλευθερία τῶν Τριτοκοσμικῶν.

Τὰ κείμενα ὑπάρχουν, καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο τὰ παραθέτω δὲν τὰ παρερμηνεύει.

Δὲν ὑπονοῶ καθόλου ὅτι οἱ Μὰρξ-Ἔνγκελς ἦταν «ἰμπεριαλιστὲς» καὶ δόλιοι ὑποστηρικτὲς τῶν δυτικῶν ἐπεμβάσεων οὔτε θεωρῶ ἀναγκαστικὰ καταρχὴν ἀπαράδεκτη τὴν ἀρχή τους, ὅτι ἡ ἐλευθερία τῶν Τριτοκοσμικῶν ἀξίζει λιγότερο σὲ σχέση μὲ τὴν δημιουργία ἀντικειμενικῶν προϋποθέσεων γιὰ τὴν παγκόσμια ἐπικράτηση τοῦ Κομμουνισμοῦ. Ὅμως, δὲν μπορῶ παρὰ νὰ θεωρήσω παρερμηνεία τῶν ἀπόψεων τῶν Μὰρξ-Ἔνγκελς τὴν ἀντίληψη ὅτι οἱ δυτικὲς ἐπεμβάσεις στὴ Μ. Ἀνατολὴ κι ἀλλοῦ εἶναι ἐκ τῶν προτέρων, ἀσυζητητί, ἀπαράδεκτες καί, μάλιστα, ἀπαράδεκτες γιατὶ ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποία παραβιάζουν -ἡ Ἐλευθερία- εἶναι τὸ ὕψιστο κριτήριο τοῦ Μαρξισμοῦ.

Εἴτε ἡ «ἐλευθερία τῶν Τριτοκοσμικῶν (ἄρα καὶ τῶν Μουσουλμάνων τῆς Μ. Ἀνατολῆς)» εἶναι τὸ ὕψιστο μαρξιστικὸ κριτήριο γιὰ τὴν ἑρμηνεία τῶν Δυτικῶν ἐπεμβάσεων στὸν Τρίτο Κόσμο (ἄρα καὶ τὴ Μ. Ἀνατολή), εἴτε ὑπάρχουν ἄλλα ὕψιστα κριτήρια, ἄσχετα μὲ τὴν ἐλευθερία τῶν ἰθαγενῶν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑποτάσσεται σὲ αὐτὰ ὅταν τοὺς ἐναντιώνεται. Δὲν μποροῦν καὶ τὰ δὺο νὰ ἰσχύουν ταυτόχρονα. Δὲν μπορεῖ κανεὶς –στὸν ἀγώνα του γιὰ νὰ καταπολεμήσει ὅ,τι αὐτὸς χαρακτηρίζει «ἰσλαμοφοβία» καὶ «ρατσισμὸ στὴν Ἑλλάδα» ἢ γιὰ νὰ διαλύσει τὸ ἐθνικὸ κράτος παραιτούμενος ἀπὸ αὐτὸ στὸ ὄνομα ἀνώτερων ἰδανικῶν ὅπως ἡ Εἰρήνη, οἱ Μετανάστες, ἀκόμη καὶ ἡ Εὐδαιμονία (ὅπως μοῦ εἶπε κάποιος, «ἔχουμε ὑπογράψει διεθνεῖς συμβάσεις»)– νὰ ἐπιχειρηματολογεῖ μὲ ἀρχὲς καὶ κριτήρια τὰ ὁποῖα οἱ Μὰρξ καὶ Ἔνγκελς εἶχαν ἀπορρίψει ἐξαρχῆς, καὶ ταυτόχρονα ὁ ἴδιος νὰ θεωρεῖ Μαρξιστὴ τὸν ἑαυτό του.

Καθένας ἔχει, φιλοσοφικά, κάθε δικαίωμα νὰ ἐπικρίνει ὅ,τι ὁ ἴδιος ἀποκαλεῖ «ἰσλαμοφοβία» καὶ «ρατσισμό» χαρακτηρίζοντας μὲ τέτοιο ἀρνητικὸ πρόσημο διάφορες ἀντιλήψεις κι ἐνέργειες. Ὅμως, ὅσοι χρησιμοποιοῦν γιὰ τὸν ἀγώνα αὐτὸν ἀντιμαρξικὰ ἐπιχειρήματα εἶναι ἁπλῶς φιλελεύθεροι οὑμανιστὲς κι ὄχι μαρξιστές. Καὶ προσπαθοῦν νὰ ἐξισώσουν τὸν φιλελεύθερο οὐμανισμό -τὸν ὁποῖο στὴν πραγματικότητα ἀκολουθοῦν- μὲ ὅ,τι εἰλικρινὰ διακηρύσσουν πὼς ἀσπάζονται, τὸν Μαρξισμό. Ἂν ὁ Μαρξισμὸς ἦταν φιλελεύθερος οὑμανισμός, ἡ ἀντίληψη τῶν συντακτῶν τοῦ παραπάνω φυλλαδίου θὰ ἦταν λογικὰ συνεπής. Ὅμως δὲν εἶναι.

Advertisements
This entry was posted in πολιτικά, Άραβες, Αριστερά, Δυτικοί and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Ἰμπεριαλισμὸς καὶ ἄλλα τέτοια

  1. Παράθεμα: Ἰμπεριαλισμὸς καὶ ἄλλα τέτοια | manolisgvardis

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s