Ἡγησίας ὁ Πεισιθάνατος

Ἡγησίας ὁ Πεισιθάνατος (Διογένης Λαέρτιος, II, 86 & 93-96):

«The school of Hegesias, as it is called, adopted the same ends, namely pleasure and pain. In their view there is no such thing as gratitude or friendship or beneficence, because it is not for themselves that we choose to do these things but simply from motives of interest, apart from which such conduct is nowhere found. 94. They denied the possibility of happiness, for the body is infected with much suffering, while the soul shares in the sufferings of the body and is a prey to disturbance, and fortune often disappoints. From all this it follows that happiness cannot be realized. Moreover, life and death are each desirable in turn. But that there is anything naturally pleasant or unpleasant they deny; when some men are pleased and others pained by the same objects, this is owing to the lack or rarity or surfeit of such objects. Poverty and riches have no relevance to pleasure; for neither the rich nor the poor as such have any special share in pleasure. 95. Slavery and freedom, nobility and low birth, honour and dishonour, are alike indifferent in a calculation of pleasure. To the fool life is advantageous, while to the wise it is a matter of indifference. The wise man will be guided in all he does by his own interests, for there is none other whom he regards as equally deserving. For supposing him to reap the greatest advantages from another, they would not be equal to what he contributes himself. They also disallow the claims of the senses, because they do not lead to accurate knowledge. Whatever appears rational should be done. They affirmed that allowance should be made for errors, for no man errs voluntarily, but under constraint of some suffering; that we should not hate men, but rather teach them better. The wise man will not have so much advantage over others in the choice of goods as in the avoidance of evils, making it his end to live without pain of body or mind. 96. This then, they say, is the advantage accruing to those who make no distinction between any of the objects which produce pleasure»

Εἶναι ἐνδιαφέρον πῶς ἀντέδρασε σὲ κηρύγματα μηδενιστικὰ ἡ ἑλληνιστικὴ ἡγεμονία τῆς Αἰγύπτου:

«If, then, our inquiry is after truth, death withdraws us from evil, not from good. This subject is indeed so copiously handled by Hegesias, the Cyrenaic philosopher, that he is said to have been forbidden by Ptolemy [285-246 π.Χ] from delivering his lectures in the schools, because some who heard him made away with themselves».
Κικέρων, Tusculanae Disputationes, 1, 34

Ἐπειδὴ δηλαδή, ἡ διδασκαλία τοῦ Ἡγησία ἔκανε πολλοὺς στὴν Ἀλεξάνδρεια νὰ αὐτοκτονήσουν, ὁ Πτολεμαίος Β’ Φιλάδελφος τοῦ ἀπαγόρευσε τὴ δημόσια διδασκαλία.

Τὸ ἀρχαῖο Κράτος (καὶ δὲν ἔχει σημασία ἂν ἦταν ξέχωρος διοικητικὸς μηχανισμὸς ἀπὸ τὴν κοινωνία ἢ ὄχι), εἴτε ἦταν δημοκρατικὸ εἴτε μοναρχικὸ εἴτε ὀλιγαρχικό, δὲν εἶχε ψευδαισθήσεις οὔτε σχετικὰ μὲ τὰ ὅρια τοῦ διαλόγου οὔτε σχετικὰ μὲ τὰ ἀποτελέσματα τῆς κάθε ἄποψης στὴν κοινωνία. Σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ σύγχρονο Κράτος καὶ τὴν κοινωνία, ποὺ ψάχνουν γιὰ Πεισιθάνατους τόσο ἱκανοὺς ὥστε νὰ ὁδηγήσουν σὲ συλλογικὴ κι ἀτομικὴ αὐτοκτονία, τὸ ἀρχαῖο Κράτος ἔθετε τὸ ἔνστικτο τῆς κοινωνικῆς αὐτοσυντήρησης πάνω ἀπὸ τὸ δικαίωμα στὴ διακήρυξη τοῦ ἀτομικοῦ καπρίτσιου ἢ λόγου. Γι’ αὐτὸ ὁ Περικλῆς εἶπε ὅτι στὴ δημοκρατία «φιλοσοφοῦμεν ἄνευ μαλακίας«, κι ὄχι γιατὶ οἱ Προνεωτερικοὶ ἦταν πρωτοφασίστες ἢ ἀπάνθρωποι: Γι’ αὐτὸ καὶ ἔγιναν τόσες διώξεις ἀτόμων (φιλοσόφων ἢ πολιτικῶν [ὀστρακισμοί]) ἀπὸ τὸν Δῆμο. Ὁρισμένες μπορεῖ νὰ ἦταν ἄδικες, ἄλλες μπορεῖ νὰ ἦταν περιττές.

Τὸ οὐσιῶδες εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς ἀρχαίας κοινωνίας νὰ στέκεται πάνω ἀπὸ τὰ ἐνίοτε αὐτοκαταστροφικὰ ἀτομικὰ «δικαιώματα», βίτσια, καπρίτσια κι ἐκφράσεις σολιψισμοῦ καὶ μηδενισμοῦ. Βέβαια, τὸ Ἀρχαῖο Κράτος δὲν ἦταν ὁλοκληρωτικὸ Κράτος οὔτε κολλεκτιβιστικό, ἔδινε κάποια δικαιώματα στοὺς πολίτες του, καὶ τὸ (ἀνώτερο) Κράτος τοῦ Δήμου τοὺς ἔδινε τὸ δικαίωμα νὰ καθορίζουν μόνοι αὐτοὶ (αὐτόνομοι) τὴν πορεία τῆς Πόλεως. Ἐπίσης τοὺς ὑπενθύμιζε -μὲ τὶς τραγωδίες- τοὺς κινδύνους καὶ τὴν τραγικότητα τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ὕβρης. Μὲ ἄλλα λόγια, τοὺς ἐκπαίδευε ἔτσι ὥστε νὰ μὴν χρειάζεται ὁ κολλεκτιβισμὸς κι ὁ ὁλοκληρωτισμός. Σίγουρα, ὅμως, δὲν ὑπέτασσε τὴν αὐτοσυντήρηση τῆς κοινωνίας στὴ δυνατότητα τοῦ ἀτόμου νὰ τὴ διαβρώνει.

This entry was posted in πολιτικά, Αρχαιότητα, Ιστορίες and tagged , . Bookmark the permalink.


Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s