Βαβυλωνία ἢ κατὰ τῆς ψευτοδημοτικῆς

 

 

Προφανῶς, δὲν συμφωνῶ μὲ τὸ Σολωμό. Ἀλλά, προφανῶς, τὸ ἔργο ἐξεπίτηδες τονίζει ὑπερβολικὰ τὶς διαφορές. Εἶναι ἡ λόγια παράδοση αὐτὴ ποὺ ἑνοποιοῦσε. Ὅπως στὴ βυζαντινὴ καὶ τὴν ἑλληνιστικὴ ἐποχή. Ὅποιος ἐπιτίθεται στὴ λόγια παράδοση ἐπιτίθεται στὴν ἑλληνικὴ κοινὴ πνευματικὴ παράδοση. Δὲν ἔχει σημασία ἂν ἡ καθαρεύουσα ἢ ἡ βυζαντινὴ ἀττικίζουσα εἶναι φτιαχτὲς γλῶσσες. Μόνο ὅποιος πιστεύει στὴν ὕπαρξη «φυσικοῦ» στὸν ἄνθρωπο («φυσικὴ» συμπεριφορὰ στὴ γλώσσα, τὰ ἤθη κ.λπ.) μπορεῖ νὰ χωρίσει μὲ τὸ μαχαίρι τῆς σκέψης του τὸ λόγιο-«φτιαχτὸ» ἀπὸ τὸ λαϊκὸ-«φυσικό». Γιὰ παράδειγμα, ἡ λέξη «ἐφημερίδα» εἶναι φτιαχτὴ ἀλλὰ εἶναι «φυσική», τὸ ἴδιο συμβαίνει μὲ ἑκατοντάδες ἢ χιλιάδες ἄλλες λέξεις φτιαγμένες ἀπὸ λόγιους. Ὁμοίως, τὸ τραῦμα ἦταν λόγιο-φτιαχτὸ ἐνῶ ἡ λαβωματιὰ φυσική, ἀλλὰ ἐπικράτησε ὡς λαϊκὸ τὸ τραῦμα. Τραυματίστηκα λέμε σήμερα, ὄχι λαβώθηκα.

Μὲ ἄλλα λόγια, ἂν ἡ καθαρεύουσα ἦταν φτιαχτή, ἡ δημοτικὴ ποὺ μιλᾶμε σήμερα ἦταν ἐπίσης φτιαχτή, καὶ ἡ μόνη φυσικὴ δημοτικὴ ἦταν ἐκείνη τοῦ χωριοῦ τοῦ καθενός μας. Μιὰ γλώσσα μὲ μεγάλη διάρκεια ζωῆς εἶναι φυσικότατο νὰ διασπᾶται σὲ λόγια καὶ λαϊκή, στὴ διάρκεια τῶν αἰώνων καὶ τῶν χιλιετιῶν -ἑπομένως, ἡ λόγια μορφή της δὲν εἶναι οὔτε κακὸ οὔτε συνεπάγεται ἀποστροφὴ πρὸς τὸ λαό. Ὅσο κι ἂν ἀγαπᾶς τὸ λαό, πρέπει νὰ βρίσκεις λέξεις γιὰ σκέψεις καὶ πράγματα πέρα ἀπὸ τὴν καθημερινότητα τοῦ μέσου πολίτη, γιατὶ καὶ αὐτὰ ὑπάρχουν

Μόνο στενόμυαλοι δημοτικιστές, ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ἀφελεῖς ποὺ πιστεύουν ὅτι ἡ λαϊκὴ γλώσσα καὶ ἡ προώθησή της εἶναι πρόδρομος δημοκρατικῶν ἢ κομμουνιστικῶν πολιτικῶν και ἰδεολογικῶν διεργασιῶν, ἐπιτίθενται στὶς λόγιες μορφὲς γλώσσας. Ἐν τῶ μεταξύ, τὸ μόνο ποὺ μποροῦν νὰ κάνουν εἶναι νὰ «ξεμπροστιάζουν» τὰ λάθη στὴ χρήση τῆς καθαρευουσιάνικης ἢ λόγιας γλώσσας ἐκείνων ποὺ εἶναι «γλωσσαμύντορες». Ὑπὸ μία ἔννοια, κάνουν καλό, ἀφοῦ μαθαίνουν στοὺς «γλωσσαμύντορες» τὴ σωστὴ χρήση τῆς καθαρεύουσας καὶ τῆς ἀρχαίας, ἄρα τὴν διαδίδουν.

Πάντως, τὸ κύριο ἐπιχείρημά τους, ὅτι ἡ λαϊκὴ γλώσσα κι ἡ προώθησή της (ὡς ἐπίσημης κρατικῆς γλώσσας κ.ο.κ.) ὁδηγεῖ στὴν πλέρια δημοκρατία εἶναι τόσο καταγέλαστο, ποὺ θὰ γελᾶνε μαζί τους γιὰ πάντα ὁ Μεταξᾶς κι ὁ Ἴων Δραγούμης, ὁ Ψυχάρης, οἱ ὁποῖοι ὑποστήριξαν -μὲ τὸν α ἢ β τρόπο- τὴ δημοτικὴ εἰς βάρος τῆς καθαρεύουσας: Προφανῶς οἱ Μεταξᾶς καὶ Δραγούμης (ἀλλὰ καὶ ὁ Βενιζέλος) δὲν πίστευαν ὅτι ἡ δημοτικὴ ὁδηγεῖ στὴν ταξικὴ πάλη καὶ τὸν κομμουνισμό, οὔτε κἂν στὴ δημοκρατία, γιατὶ -ἁπλούστατα- ἀντικειμενικὰ δὲν ὁδηγεῖ ἀπαραιτήτως ἐκεῖ.

Τὸ τελείως ἀβάσιμο παλαιὸ ἐκεῖνο «δημοκρατικὸ» ἐπιχείρημα, σήμερα, ἔχει μεταμορφωθεῖ ἀπὸ τοὺς πιὸ σύγχρονους «δημοκράτες» στὴν κουτοπόνηρη ταύτιση (*) τοῦ πολυτονικοῦ μὲ τὴν καθαρεύουσα: Αὐτὴ τὴ φορά, γελᾶνε -σὲ βάρος τῶν μονοτονιστῶν «δημοκρατῶν»- οἱ Ρίτσος, Καστοριάδης, Ζωγράφου καὶ ἄλλοι ἀριστεροὶ ποὺ ἔγραψαν μὲ πολυτονικό. Μάλιστα, οἱ μεγαλύτεροι καὶ καλύτεροι νεοέλληνες δημοτικιστὲς καὶ φιλόλογοι, οἱ «πατέρες τοῦ δημοτικισμοῦ», ἦταν ἐκεῖνοι ποὺ ξόδεψαν χρόνια πολλὰ στὴ μελέτη τὴς λόγιας καὶ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς (χωρὶς νὰ ἔχουν διδαχτεῖ στὰ σχολεῖα τὴ δημοτική), καὶ σὲ αὐτὸ ὀφείλεται ἡ ποιότητα τῆς γλώσσας τους. Π.χ. ὁ Παπανοῦτσος εἶπε ὅτι «Δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ μιλήσει καὶ νὰ γράψει σωστὰ τὴ δημοτικὴ ἂν δὲν πατάει στέρεα στὴ γνώση τῆς ἀρχαίας κλασικῆς γλώσσας».

Ἡ λόγια παράδοση κατάφερε πολὺ πιὸ δύσκολα πράγματα σὲ σχέση μὲ τὸν «δημοκρατικὸ δημοτικισμό». Ἡ λόγια ἐξοβέλισε πάρα πολλὲς τουρκικές, ἰταλικές, σλαβικὲς καὶ ἀλβανικὲς λέξεις μὲ ἑλληνικές, καὶ -ὄχι λιγότερο σπουδαῖο- ἐξελλήνιζε τὶς σύγχρονές της ξένες. Ἂν λέμε Λονδίνο, Βόννη, Νέα Ὑόρκη, τὸ ὀφείλουμε στὴν λόγια παράδοση. Ἀντίθετα, ὁ μαχητικὸς ἀριστερὸς δημοτικισμός, δηλ. ἐκεῖνος ποὺ ἐχθρεύεται τὴν ἀλληλεπίδραση λόγιου-λαϊκοῦ στοιχείου, κατάφερε (σὲ σαράντα χρόνια) νὰ γεμίσει τὴν νεοελληνικὴ μὲ ἀγγλικοῦρες, καὶ τὴν κατέστησε ἀνίκανη νὰ ἐξελληνίζει, δηλαδὴ νὰ φέρνει στὰ μέτρα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ (τὸν ὁποῖον τάχα ὑπερασπίζεται) τὶς νέες ξένες λέξεις.

Ἂν ὁ μαχητικὸς ἀριστερὸς δημοτικισμὸς κατηγοροῦσε καὶ κατηγορεῖ τὴν καθαρεύουσα γιὰ τὴν κακοδαιμονία τῆς ἑλληνικῆς πνευματικῆς ζωῆς τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους, τὸ δικό του κατόρθωμα θὰ εἶναι ἡ ἀντικατάσταση ἢ ὑποτίμηση τῆς ἑλληνικῆς στὴν ἴδια της τὴ χώρα μὲ βάση τὰ ἰδεολογήματα τῆς πολυγλωσσίας καὶ τῆς πολυπολιτισμικότητας. Δηλαδή, νὰ κάνει κακὸ πολὺ μεγαλύτερο.

(*) Λέω κουτοπόνηρη γιατὶ δὲν πιστεύω ὅτι εἶναι τόσο ἀνιστόρητοι ὅσοι κάνουν τέτοιες ταυτίσεις.

Υ.Γ. Βέβαια, δὲν ὑποστηρίζω τὴν καθαρεύουσα. Ἂν τὴν ὑποστήριζα, θὰ τὴν ἔγραφα κι ὅλας. Ὑποστηρίζω, ὅμως τὸ συνεχὴ δανεισμὸ στοιχείων της ἀπὸ τὴ δημοτική. Καὶ ἀπολαμβάνω τὰ καθαρευουσιάνικα τῶν ἐγκυκλοπαιδειῶν τοῦ 1930 καὶ 1950.

This entry was posted in πολιτικά, Ελλάδα, γλώσσα and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s