Συντηρητισμός, ἀγορὰ καὶ liberal state

Ἀπὸ ἐδῶ

ο Michel Maffesoli, κοινωνιολόγος της μεταμοντέρνας κοινωνίας, μιλά για «orientalisation» του δυτικού κόσμου. Είναι πολύ απλό αυτό το πώς γίνεται. Ο δυτικός κόσμος έχασε το παιχνίδι του πολιτισμού από την στιγμή που έγινε όλο και περισσότερο αφηρημένος. Liberal state σημαίνει ουδέτερο κράτος ώστε να μπορούν να συνυπάρχουν οι διάφορες κοινότητες οι οποίες έχουν διακριτές μορφές. Όταν όμως μια κοινότητα ταυτιστή με το liberal state, που αποτελεί μια στοιχειώδη κοινωνική δομή, παύει να υφίσταται. Η επίκληση σε αριθμούς, ηθικοπλαστικές μπούρδες και αφηρημένες έννοιες δεν είναι δυνατόν να συστήσουν associations με υπαρξιακό και κοινωνικό βάθος. Από την άλλη, όσο νάρκισσος και αλλοτριωμένος και να έχει γίνει ο δυτικός άνθρωπος, δεν παύει να είναι άνθρωπος και να ελκύεται από μορφές, από πράγματα που έχουν έναν αισθησιασμό ή που τον προσανατολίζουν. Το new age, η pop κουλτούρα είναι απόδειξη τέτοιων μορφών. Η ίδια η αγορά (ως φετιχιστική άλλωστε!) δείχνει τον δρόμο προς την θρησκεία και άλλες προνεωτερικές μορφές, αντίθετα με το μύθευμα ότι η αγορά οδηγεί στην εξατομίκευση, την εκκοσμίκευση κτλ

Μπορεί να γίνεσαι καταναλωτής, αλλά το προϊόν έχει μια αξία φετιχιστική που δημιουργεί έναν κοινωνικό δεσμό.

ο κύκλος πάει ως εξής:
εκμηχάνιση –>αισθητισμός –>αισθησιασμός –> συμβολικό

Καὶ προχωρεῖ σχολιάζοντας:

sivridis kondilis

Ὣς πρὸς τὸ α’ μέρος, συμφωνῶ. Ἕνα οὐδέτερο κράτος μπορεῖ νὰ ὑφίσταται μόνο γιὰ ὅσο καιρὸ δὲν μπορεῖ μιὰ κοινότητα νὰ καταλάβει (ἀριθμητικὰ ἢ ἀλλιῶς) τὴ δομή του, κι ὅταν ὑπάρχουν πολλὲς λίγο-πολὺ ἰσοδύναμες κοινότητες.

Ὅσον ἀφορᾶ, ὅμως τὸ β’ μέρος (τὸ δεύτερο μέρος τοῦ κειμένου μὲ ἔντονα γράμματα καθὼς καὶ τὰ δύο σχόλια), διαφωνῶ.

Ἀφενός, γιὰ τὸν Κονδύλη, οἱ συντηρητικοὶ δὲν ὑπάρχουν πιά, ἀφομοιώθηκαν στὸν φιλελεύθερο πολτό, καὶ υἱοθέτησαν τὶς βασικὲς ἀντιλήψεις του. Δηλαδή, ἡ χρήση τοῦ ὅρου γιὰ νεοφιλελεύθερες πολιτικὲς ἀντιλήψεις εἶναι ἀποπροσανατολιστική, γιατὶ ἐκεῖνοι ποὺ θεωρήθηκαν συντηρητικοὶ ἦταν κατὰ τῆς ἀστικῆς κοινωνίας, ἦταν ὁπαδοὶ τοῦ προνεωτερικοῦ κράτους καὶ τῆς φεουδαρχίας. Πρέσβευαν τὴν «τιμὴ / ἀνδρεία» κ.λπ., καὶ ὄχι τὸ χρῆμα καὶ τὴν κοινωνικὴ κινητικότητα. Ἡ κοινωνικὴ αὐτὴ ὁμάδα, συνεχίζει ὁ Κονδύλης, ἐξαφανίστηκε κάπου στὸ α’ μισὸ τοῦ 19ου αἰ. Τὸ ἂν κάποιος εἶναι ἀκόμη συντηρητικὸς στὰ δευτερεύοντα π.χ. τιμὴ τῆς οἰκογενείας καὶ κατωτερότητα τῆς γυναίκας, εἶναι ἁπλῶς φολκλόρ. Χώρια ποὺ κανένας συντηρητικὸς τοῦ 1789 / 1800 δὲν θὰ πρέσβευε π.χ. τὴν ἀνωτερότητα τοῦ ἐθνοκράτους σὲ σχέση μὲ τὴν θεόσδοτη ἐξουσία τοῦ βασιλιᾶ (ὅτ-αν ἐτίθετο ζήτημα ἐπιλογῆς) ἢ τὸ φεουδαλισμό -σὲ ἀντίθεση μὲ ὅσους σήμερα αὐτοαποκαλοῦνται συντηρητικοὶ καὶ ἀγανακτοῦν μὲ τοὺς τοπάρχες κι αὐτονομιστὲς οἱ ὁποῖοι ἀποδομοῦν τὸ ἔθνος.

Ὅσοι σήμερα θεωροῦν τὸν ἑαυτό τους καὶ συντηρητικό καὶ (νεο)φιλελεύθερο, ταυτόχρονα ὑποστηρίζουν καὶ τὴν κοινωνικὴ ἀμετάβλητη (θεόσδοτη) ἱεράρχηση τῆς προνεωτερικῆς ἐποχῆς ἀλλὰ καὶ τὴν ἐλεύθερη ἀγορὰ ἡ ὁποία δὲν γνωρίζει ἄλλη ἀξία παρὰ τὸ χρῆμα καὶ τὴν «πίστη» καὶ δὲν ἀναγνωρίζει στατικὴ κοινωνικὴ ἱεράρχηση (πόσο μᾶλλον πηγάζουσα ἐξ ἑνὸς Θεοῦ) οὔτε ἱεράρχηση ἀνεξάρτητη τοῦ χρήματος. Μὲ ἄλλα λόγια, οἱ συντηρητικοὶ Νεοφιλελεύθεροι (ὅπως καὶ οἱ νεοφιλελεύθεροι Συντηρητικοί) εἶναι ἀναγκασμένοι νὰ ἀλλοιθωρίζουν ἰδεολογικά -στὴν καλύτερη περίπτωση (ἀπὸ πλευρᾶς φιλοσοφικῆς συνέπειας), ἱεραρχοῦν τὸν συντηρητισμὸ ὑπεράνω τῆς ἀγορᾶς (ἢ τὸ ἀντίθετο). Τὸ ἕνα ἐναντιώνεται στὸ ἄλλο, καὶ δὲν εἶναι καθόλου ζήτημα διαφορετικῆς διαχείρισης, δηλαδὴ ζήτημα τοῦ «ποιὲς μορφὲς θὰ προωθήσει ἡ ἐλεύθερη ἀγορά». Γιατὶ εἶναι στὴν οὐσία τοῦ καπιταλισμοῦ ἡ πρόοδος καὶ τὸ σάρωμα τῶν ἀπομειναριῶν τοῦ παρελθόντος ποὺ ἐμποδίζουν τὴν ἀέναη Ἀνάπτυξη καὶ συνεχὴ μεγιστοποίηση τοῦ πλούτου κ.λπ.

Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ὁ Κονδύλης θεωροῦσε αἰώνια τὴν μαζικὴ δημοκρατία. Θεωροῦσε ὅτι ἂν διατηρηθοῦν τὰ κοινωνικὰ καὶ οἰκονομικὰ θεμέλιά της, αὐτὴ γιὰ κάποιο διάστημα θὰ συνεχίσει νὰ ὑφίσταται καὶ ὅτι ὁ πλουραλισμὸς τῶν ἀξιῶν (οἱ ὁποῖες ἀντιτίθενται ἀναμεταξύ τους) δὲν θὰ τὴν καταστρέψει.

Ποιὰ εἶναι αὐτὰ τὰ κοινωνικὰ θεμέλια τῆς μαζικῆς δημοκρατίας κατὰ τὸν Π. Κονδύλη;

Κονδύλης παρακμή 1

Τὸ Ἄτομο εἶναι Ἱερό, Αὐτὸ καθορίζει τὶς ἀξίες. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀπαραβίαστο δόγμα -Ὅποιος τὸ ἀρνεῖται εἶναι ἐγκληματίας ἢ τρελός, ὅπως ἐπὶ Διοκλητιανοῦ οἱ Χριστιανοὶ ἢ ἐπὶ Χίτλερ οἱ κομμουνιστές. Σὲ αὐτὰ τὰ πλαίσια, δὲν τίθεται θέμα πραγματικῆς ἀνοχῆς τῆς Δύσης πρὸς κάθε τὶ, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἄλλη κουβέντα.

Τί, λοιπόν, ἀντιλέγει ὁ Κονδύλης πρὸς ὅσους ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ μαζικὴ δημοκρατία θὰ διαλυθεῖ ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἐπιτρέπει τὴν ὕπαρξη ἀλληλοαντιτιθέμενων ἀξιακῶν συστημάτων;

Κονδύλης παρακμή 2

Κονδύλης παρακμή 3

Βέβαια, μπορεῖ κάποιος νὰ ἔχει ὑπόψη του τὸ Ἰσλὰμ καὶ τὴ διείσδυσή του στὴ Δύση, καὶ νὰ ἀντιλαμβάνεται τὴν ἰσλαμικὴ ἐπικράτηση ὡς σφάλμα τῆς κονδυλικῆς περιγραφῆς θεωρώντας ὅτι ὁ πλουραλισμὸς τῶν ἀξιῶν ὁδηγεῖ στὴν ἐπικράτηση μίας ἐξ αὐτῶν, τῆς Ἰσλαμικῆς.

Ἐδῶ, ὅμως, ὁ Κονδύλης ἔχει τονίζει τὴ σημασία τῆς διατήρησης τῶν κοινωνικῶν θεμελίων τῆς μαζικῆς δημοκρατίας. Τὸ Ἰσλὰμ δὲν πιστεύει στὸ Ἄτομο, ἑπομένως δὲν ἐμπίπτει στὸ σύνολο τῶν δυτικῶν ἀντιτιθέμενων ἀξιῶν. Ἦρθε στὴ Δύση γιὰ νὰ τὶς ἀπαγορεύσει, νὰ ἐκμεταλλευθεῖ τὰ δικαιώματα ποὺ δίνει σὲ κάθε ἄτομο ἡ μαζικὴ δημοκρατία ἢ τὶς ἀδυναμίες τῆς μαζικῆς δημοκρατίας, ὅπως νόμιζαν οἱ ἐθνικοσοσιαλιστὲς καὶ ἰδίως οἱ κομμουνιστὲς ὅτι ὁ καπιταλισμὸς θὰ τοὺς δώσει τὸ σχοινὶ γιὰ νὰ τὸν κρεμάσουν. Σὲ ἕνα δυτικὸ πλαίσιο, ἡ αὐτοκαταστροφὴ τῆς μαζικῆς δημοκρατίας ἐξαιτίας τοῦ πλουραλισμοῦ τῶν ἀξιῶν θὰ ἦταν ἀδύνατη. Δὲν θὰ ἦταν ἀδύνατη ἡ καταστροφὴ ὅμως ὅταν ὑφίστανται μὴ δυτικὲς κοσμοαντιλήψεις, σὰν τὴν ἰσλαμική.

Σφάλλει ἐπίσης ὁ ἀναρτήσας ὅταν θεωρεῖ στὸ β’ σχόλιό του πὼς κάποιες καταναλωτικὲς κοινότητες, ἀτόμων ποὺ καταναλώνουν μαζικὰ «σοβαρὰ» προϊόντα, θὰ ἀποκρυσταλλωθοῦν: Στὴ μαζικὴ δημοκρατία, οἱ ἀξίες (καὶ οἱ θρησκεῖες) εἶναι ἐμπορεύματα καὶ συνεπῶς δὲν ἀντανακλοῦν κάποια συνεπὴ κοσμοαντίληψη ἢ τρόπο ζωῆς:

Κονδύλης παρακμή 4

(συνέχεια)

Κονδύλης παρακμή 5

Ἂν τὸ Ἰσλὰμ δὲν ἐπαληθεύει τὰ παραπάνω, ἂν δηλαδὴ ζητᾶ ἡ θεωρία καὶ ἡ πράξη νὰ συμβαδίζουν (μποῦρκες, ἀποκεφαλισμοὶ κ.λπ.), αὐτὸ δὲν συνεπάγεται ὅτι οἱ πιστοί του εἶναι καταναλωτὲς ἑνὸς μαζικοῦ προϊόντος, ἀλλὰ ὀφείλεται στὸ ὅτι τὸ Ἰσλὰμ ὡς μὴ δυτικὸ πράγμα δὲν εἶναι προϊὸν κι ἔτσι δὲν πέφτει στὴ χοάνη τοῦ πολυπολιτισμοῦ, ὅπως τὰ δυτικὰ προϊόντα.

Γι’ αὐτό -καὶ ἀντίθετα-, ἄλλωστε, τὸ κίνημα τῶν Νεορθόδοξων σήμερα ἔφτασε νὰ ὑποστηρίζει, ἐμμέσως πλὴν σαφῶς, κάθε εἴδους παγκοσμιοποιητικὴ λογική (open borders, γάμος ὁμοφυλόφιλων κ.λπ.) ἀντὶ λ.χ. νὰ ὑποστηρίζει τὸν ἀσκητισμὸ τύπου Συρίας ἢ Αἰγύπτου, τῶν ἐρημιτῶν καὶ τῶν στυλιτῶν, ποὺ ἀκυρώνει τὶς προϋποθέσεις τοῦ νεωτερικοῦ καὶ τοῦ μετανεωτερικοῦ κοσμικισμοῦ.

Ὥστε, ἡ θρησκεία (ὁ Χριστιανισμός) δὲν μπορεῖ νὰ προκύψει ἐξαιτίας τῆς ἀγορᾶς παρὰ μόνο ἐνάντια στὴν ἀγορά -ἂν ποτὲ τὸ κάνει. Ἡ πεποίθηση λ.χ. τῶν συντηρητικῶν ὑποστηρικτῶν τῆς ἀγορᾶς ὅτι μποροῦν νὰ συμβιβάσουν τὰ ἀσυμβίβαστα ἰσχύει μόνο ἐκτὸς δυτικοῦ μαζικοδημοκρατικοῦ πλαισίου. Ἐνῶ τὸ Ἰσλὰμ βρίσκεται ἐκτὸς δυτικῶν πλαισίων, ἀφοῦ δὲν ἀναγνωρίζει τὰ κοινωνικὰ θεμέλια τῆς μαζικῆς δημοκρατίας.

Ἄλλωστε, κατὰ τὴν γνώμη μου, τόσο οἱ νεοφιλελεύθεροι συντηρητικοί -δὲν ἀναφέρομαι στὸν ἀναρτήσαντα, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω προσωπικά- ὅσο καὶ οἱ ἀντιεξουσιαστὲς καὶ φιλοτριτοκοσμικοὶ Ἀριστεροὶ κατὰ βάθος θέλγονται πολὺ ἀπὸ τὸ Ἰσλάμ. Σὲ περίπτωση ἐπικράτησης τοῦ τελευταίου στὴ Δύση, θὰ εἶναι οἱ πρῶτοι ποὺ θὰ τρέξουν νὰ περιτεμνηθοῦν ἀπὸ ἰδεολογικὴ συγγένεια (οἱ μὲν διότι τὸ Ἰσλὰμ εἶναι καὶ προνεωτερικὸ-παραδοσιοκρατικὸ ἀλλὰ καὶ ἐπιτρέπει μὲ διάφορα τερτίπια τὸν καπιταλισμό, ἐνῶ οἱ δὲ ἐπειδὴ τὸ Ἰσλὰμ εἶναι καὶ ἀντιχριστιανικὸ ἀλλὰ καὶ ἐξωτικὸ-«ἀμόλυντο» ἀπὸ τὴ «δυτικὴ παρακμή») καὶ ὄχι ἀπὸ φόβο. Ἐπιφυλάσσομαι καὶ γιὰ τὸ πλῆθος τῶν Νεορθοδόξων οἱ ὁποῖοι θὰ κάνουν τὸ ἴδιο, ἀπὸ ἀντιδυτικισμὸ ἤ (ὅπως ἐξισλαμίσθηκαν οἱ Μικρασιάτες μεταξὺ 11ου καὶ 15ου αἰ.) ἐπειδὴ «μοιάζουμε θρησκευτικὰ μὲ τὸ Ἰσλάμ«.

Advertisements
This entry was posted in φιλελεύθεροι, Αναδημοσιεύσεις, κοινωνία and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

4 Responses to Συντηρητισμός, ἀγορὰ καὶ liberal state

  1. Ο/Η Μανώλης λέει:

    Καλησπέρα! Συμφωνώ στα περισσότερα, όπως συνήθως με τις αναρτήσεις σου. Μόνο δύο παρατηρήσεις: βάλε πηγές στα κονδυλικά αποσπάσματα (δεν τις είδα), και επίσης το ισλάμ τουλάχιστον στη σημερινή, τζιχαντιστική του μορφή, αλλά και στην ηπιότερη στυλ Ερντογάν, δεν είναι άμοιρο της μετανεωτερικότητας. Η επικέντρωση στο άτομο και στην υποκειμενική του ερμηνεία και συναίσθημα ως ίδιον της μετανεωτερικότητας, χαρακτηρίζει και το μεταμοντέρνο (για μένα) ισλάμ. Ευχαριστώ!

    Μου αρέσει!

  2. Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

    Καλησπέρα. Τὰ ἀποσπάσματα εἶναι ἀπὸ τὴν Παρακμὴ τοῦ Ἀστικοῦ Πολιτισμοῦ, σσ. 264-266. Τὰ ἄλλα γιὰ τὸν συντηρητισμό, πέρα ἀπὸ τὸ σχετικὸ βιβλίο, βλ. Πλανητικὴ ἐποχή, σσ. 106 κ.ἑ.

    Θὰ μποροῦσες νὰ τὸ διευκρινίσεις; Τὸ ἄλλο, τὴν ἀτομικότητα στὸ Ἰσλάμ -ὄχι ἀπαραίτητα ἐδῶ. Π.χ. θὰ δεχόμουν ὕπαρξη ἀτομικῆς ἐπιλογῆς κι ἀτομικότητας στὸ Ἰσλὰμ ὅσον ἀφορᾶ τὸ τσαντὸρ κ.λπ. ἂν κυκλοφοροῦσαν γυναῖκες μὲ μίνι ἢ χωρὶς κάλυμμα τῶν μαλλιῶν δίχως νὰ κινδυνεύουν ἀπὸ νόμους τῶν κρατῶν τους ἢ ἀπὸ τοὺς συμπολίτες τους.

    Μου αρέσει!

    • Ο/Η Μανώλης λέει:

      Το ισλάμ δοκιμάζει τρόπον τινά τη μετανεωτερικότητα μέσω του εξατομικευμένου φονταμενταλισμού του. Είναι μακρά συζήτηση. Πάντως αν παρατηρήσει κανείς τα φαινόμενα του τζιχαντισμού- στην Ευρώπη, και στο Ισλαμικό Κράτος- θα βρει πολλά στοιχεία που δεν είναι παραδοσιακά ισλαμικά. Η απομάκρυνση από τα τζαμιά, μια καθημερινότητα δυτικού τύπου, η έμφαση στο μαζικής κατανάλωσης θέαμα, οι νέες τεχνολογίες, η αντιδιαστολή αυτών από τις εδραίες κοινότητες στη Μ. Ανατολή (ήδη από την εποχή της Αλ Κάιντα), δείχνουν ότι αυτό που λέμε τζιχαντισμό είναι ένα μείγμα διαφόρων στοιχείων, ως εκ τούτου μετανεωτερικό. Η προσωπική επιλογή στα όρια ενός αισθητικού punk και η κατά το δοκούν ερμηνεία κορανικών χωρίων από άτομα 3ης γενιάς στη Δύση, που μετά εξάγονται στις ερήμους, όπως και ο συνδυασμός ενός πουριτανισμού και …τσοντοκάναλων ή οργίων, δεν είναι στοιχεία παραδοσιακής μουσουλμανικότητας. Διατηρούν το πρόσημο, με ένα άλλο περιεχόμενο καθημερινότητας. Είναι και αυτοί στη βάση τους μαζικοί καταναλωτές, έντονα ηδονοθήρες.

      Μου αρέσει!

  3. Παράθεμα: ὑπάρχει Ἀτομικισμὸς καὶ Μετανεωτερικότητα στὸ Ἰσλάμ; | Χρονογραφίες

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s