work by Master Xenos Koronis ἢ ζητήματα παράδοσης

Τοῦ Χάλαρη. Θυμᾶμαι ποὺ κάποιος ἁπλὸς ψάλτης ἐξέφραζε τὴν δυσαρέσκειά του γιὰ διάφορα κακὰ ποὺ ἔβρισκε στὴ βυζαντινὴ μουσικὴ τοῦ Χάλαρη. Δὲν ξέρω ἀπὸ μουσικές, ἀλλὰ ἡ κριτική του μοῦ φάνηκε μέσα στὰ ὅρια τοῦ φθόνου. Μήπως γιατὶ κακῶς διαισθάνθηκε ἕναν διαφαινόμενο ἀνταγωνισμὸ μεταξὺ ἐκκλησιαστικῆς βυζαντινῆς μουσικῆς καὶ θύραθεν βυζαντινῆς μουσικῆς ποὺ θὰ ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ προτιμᾶται ἡ δεύτερη; Τελείως ἀβάσιμος λόγος. Μήπως θεωροῦσε ὅτι ἡ ἐνορχήστρωση ἢ ἡ μετεγγραφὴ στὸ νεώτερο βυζαντινὸ σύστημα (τοῦ 1813) εἶναι ἐσφαλμένη; Γιατί δὲν ἀσχολήθηκε ὁ ἴδιος, νὰ δώσει τὰ φῶτα του; Ἂν αὐτὸ δὲν ἦταν δουλειά του, τότε κακῶς ἔκανε κριτική. Τόσες ἑκατοντάδες μουσικὲς δυτικομεσαιωνικὲς συνθέσεις κυκλοφοροῦν στὸ ἐμπόριο, ἀλλὰ δὲν εἶπε -νομίζω- κανεὶς ὅτι δὲν εἶναι σωστὴ ἡ ἐνορχήστρωση καὶ ἡ μετεγγραφὴ μετὰ ἀπὸ δέκα ἢ ὀκτὼ αἰῶνες. Ἐδῶ, ἀκόμη καὶ τοῦ Μπὰχ οἱ συνθέσεις παίζονται μὲ ἀργότερο ρυθμό καὶ μὲ τροποποιημένα σὲ σχέση πρὸς τὴν ἐποχή του ὄργανα, ἀλλὰ κανεὶς δὲν εἶπε: «Αὐτό, δὲν εἶναι Μπάχ».

Συζητοῦσα κάποτε, μὲ κάποιον γνωστό, καὶ μὲ ρώταγε -ὄχι ἐπικριτικά- γιατί ἡ Ἐκκλησία δὲν χρησιμοποιεῖ τὴ νεοελληνική. Δὲ θυμᾶμαι τί τοῦ ἀπάντησα τότε, σίγουρα ὅτι ὅτι δὲν εἶναι θέμα ἱερότητας τῆς καλλιτεχνικῆς παράδοσης. Πιστεύω ὅτι γιὰ νὰ γίνει αὐτὸ πρέπει ἀφενὸς νὰ ὑπάρχει ἕνα ὑψηλὸ ἐπίπεδο γλώσσας, κι ἀφετέρου νὰ ἀσχοληθοῦν πολλοὶ μὲ τὴν προσπάθεια νὰ μεταφραστοῦν τὰ κείμενα ἢ νὰ γραφτοῦν ἀντίστοιχα γιὰ βυζαντινὴ μουσική. Γιὰ τὴν νεοελληνικὴ ἔχω ἀναρτήσει κάποια κείμενα, δὲν τὴν ἔχω σὲ μεγάλη ἐκτίμηση. Ἐπιγραμματικά: ἡ δυνατότητά της νὰ ἀποκτήσει βάθος μὲ τὴ συνεχὴ συσχέτισή της μὲ τὴ βυζαντινὴ καὶ ἀρχαία γλώσσα ἀπαγορεύτηκε διὰ νόμου, καὶ ἀπέμεινε μιὰ γαλλο-τουρκοχωριάτικη γλώσσα. Γιὰ περισσότερα, βλ. τὰ κείμενα. Γιὰ τοὺς ποιητές μας, οἱ περισσότεροι εἶναι ἐντελῶς ἄθεοι, δηλαδὴ οὔτε αἰσθητικὰ δὲν τοὺς νοιάζει ἡ Ἐκκλησία καὶ τὰ πολιτισμικὰ στοιχεῖα της (μουσική, ὕμνοι, ἀρχιτεκτονική, ζωγραφική-ψηφιδωτά), ὁπότε δὲν ἔχουν κανένα καημὸ νὰ κάνουν προσιτότερη τὴν ἐκκλησιαστικὴ λειτουργία, ἀλλὰ οὔτε τοὺς φαίνεται κάτι ἐνδιαφέρον. Ὁ Ἐλύτης (;) μετέφρασε τὴν Ἀποκάλυψη -ἔ, καὶ τί ἔγινε; Θὰ περίμενε κανεὶς ἀπὸ τοὺς μεγαλύτερους ποιητές, ποὺ ἀντιλαμβάνονται τὴν ἑλληνικὴ διαχρονία, νὰ κάνουν τὴν ἀπόπειρα. Ἀλλὰ κι αὐτοὶ ἀσχολιόντουσαν μὲ τὴν ἀπελευθερωτικὴ σουρεαλιστικὴ σκατολογία τους ἢ μὲ τὴν Ἐπανάσταση ἢ μὲ ξέρω ‘γὼ τί ἄλλο, τὸν προσωπικὸ καημό τους. Δικαίωμά τους, φυσικά. Ἀπομένουν οἱ πιστοί, μόνο ποὺ αὐτοὶ ἔχουν θεοποιήσει τὴν παράδοση. Ὅταν μιὰ τόσο κοινὴ στὸ στόμα μας γλώσσα ὅπως τὰ σημερινὰ ἀγγλικὰ ἔχουν ὕμνους σὲ ἐκκλησιαστικὴ βυζαντινὴ μουσική, τότε μπορεῖ κάποιος νὰ ὑποθέσει ὅτι δὲν θὰ ἦταν καὶ τόσο δύσκολο νὰ γίνει τὸ ἴδιο στὴ νεοελληνική. Καλοὺς φιλολόγους ποὺ ἀρέσκονται στὴν ποίηση καὶ ἔχουν πίστη θέλει, πιστεύω.

Υ.Γ.

Ἴσως, πέρα ἀπὸ αὐτὰ εἶναι ἡ πεποίθηση ὅτι τὸ νέο προϊὸν θὰ εἶναι ὁπωσδήποτε χειρότερο τοῦ παλιοῦ. Αὐτά, γιὰ νὰ μὴν κατηγορῶ συνέχεια τὸν Νεοελληνισμό, τὰ πιστεύουμε οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Ἀλεξάνδρειας. Μάλιστα, δὲν εἶναι πάντοτε κακὲς ἀντιλήψεις.

This entry was posted in παράδοση, τέχνη, μουσική and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s