Τὸ σιωπηλὸ τέλος τοῦ παγανισμοῦ

Πὼλ Βέν, ταν ὁ κόσμος μας ἔγινε χριστιανικός (312-394 μ.Χ.), Ἀθήνα 2012, ἑλλ. μετ. Γ. Καράμπελας, σ. 127:

Στην Ανατολή τουλάχιστον, όπου η παλιά παγανιστική κουλτούρα είχε διατηρηθεί, πολλοί μορφωμένοι, οικογένειες ευγενών, ακόμα και μικρές κωμοπόλεις, θα παραμείνουν πιστές στον παγανισμό για δύο ή τρεις αιώνες ακόμα μετά την μεταστροφή του Κωνσταντίνου. Την κατάσταση αυτή θα μπορούσε να μας την αποκρύψει η πολιτική της σιωπής που εφάρμοσαν οι χριστιανοί: έθεσαν ως αρχή ότι, εφόσον η εξουσία ήταν χριστιανική, μπορούσε να θεωρείται πως ο παγανισμός είχε συντριβεί. Έκλεισαν τα μάτια και τα αυτιά τους σε ό,τι σωζόταν από τον παγανισμό και καταδίκασαν τους τελευταίους παγανιστές στην ασημαντότητα προσποιούμενοι ότι τους αγνοούσαν.

frankfurter-onomastic-1

frankfurter-onomastic-2

 

Εἶναι, βέβαια, πολὺ ἁπλό: Σημασία ἔχουν τὰ Σύμβολα καὶ οἱ συμβολικὲς διακηρύξεις. Τὸ ἴδιο τὸ Περιεχόμενο ἔρχεται κι ἐπιβάλλεται ἀργότερα στὶς ἀνθρώπινες συνειδήσεις, ὅποτε χρειαστεῖ. Καμμία νίκη δὲν εἶναι ἀπόλυτη, κάθε νικητὴς ξέρει ὅτι θὰ κάνει ἐκπτώσεις ἐπὶ τῶν ἀξιῶν του. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἀναιρεῖ τὴ σημασία τῆς νίκης ἢ τὴν προφανὴ ἀλλαγὴ στὴ δήλωση ἀφοσίωσης. Οἱ ἄδειοι κι ἐρημωμένοι ἀπὸ τὸν 3ο αἰ. (ἢ τὶς ἀπαρχὲς τοῦ 4ου) ναοὶ ἀκριβῶς τὶς ἐκπτώσεις αὐτὲς προαναγγέλλουν: Κρατῆστε τὰ ἔθιμά σας ἀρκεῖ νὰ μὴν ἀναφέρετε τὴν Ἴσιδα (ἢ τὸν Δία, σὲ ἐμᾶς), τῆς ὁποίας τοὺς ναοὺς ἐσεῖς, ἄλλωστε, παρατήσατε στὴν ἔρημη τύχη τους. Ὅσο γιὰ τὴ σιωπή, δὲν φαντάζει τόσο περίεργο ὅσο φαίνεται: Καὶ κατὰ τοὺς ἀντιχριστιανικοὺς διωγμούς, τὸ διακύβευμα δὲν ἦταν τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ δημόσια, ὁρατὴ σὲ ὅλους, διακήρυξη τῆς ὕπαρξης τοῦ Χριστιανισμοῦ. Ἀποτελεσματικὴ Ἀστυνομία Σκέψης δὲν ὑπῆρξε τότε, οὔτε ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ, παρὰ μόνο σήμερα.

Advertisements
This entry was posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, θρησκεία and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s