Προσκύνηση τῶν Μάγων (ἀργοπορημένη)

Τουλάχιστον ἀπὸ τὸν 14ο αἰ., οἱ δυτικὲς χριστιανικὲς ἀπεικονίσεις ἐπικεντρώνονται στοὺς Τρεῖς Μάγους, ποὺ εἶναι Χίλιοι Δεκατρεῖς: ἕνα τεράστιο μπουλούκι ποὺ συνοδεύει τόν, ντυμένο σὰν ἀστὸ ἢ φεουδάρχη, Μάγο, μὲ ἄλογα καὶ κάθε εἴδους ἐπίδειξη τοῦ πλούτου τοῦ «Μάγου». Ἡ Παναγία καὶ ὁ Χριστὸς βρίσκονται στριμωγμένοι στὴν ἄκρη σὰν κομπάρσοι καὶ φτωχοὶ συγγενεῖς.

altichiero-da-zevio-adoration-of-the-magi

Altichiero da Zevio, 1384

Ἀργότερα, κι οἱ ἄγγελοι, ποὺ στὴν α’ εἰκόνα κρύβονται κάπου, ἐξαφανίζονται τελείως. Χαλᾶνε τὴν αἰσθητική.

adoration-of-the-magi-altarpiece-14506da286069acc42b

Gentile da Fabriano, 1423

 

Φυσικά, ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια (ὄντως, θὰ εἶχαν συνοδεία οἱ Μάγοι, κι ὄντως δὲν θὰ ἦταν τίποτε φτωχοὶ γιὰ νὰ κάνουν τέτοιο ταξίδι ἀπὸ τὴν Περσία στὴν Ἰουδαία) τῆς δυτικῆς εἰκόνας ἀντιτάσσεται στὴ θεολογικὴ ἀλήθεια τῆς βυζαντινῆς εἰκόνας. Ἀρκεῖ π.χ. ἡ σύγκριση τοῦ μεγέθους τῶν μορφῶν:

romiosyni_31

Ἅγιος Νικόλαος Ὀρφανός, Θεσσαλονίκη 1320

3241426_orig

Ψάχνει πολὺ κάποιος γιὰ τοὺς Μάγους

 

Ὄχι γιατὶ θεολογία καὶ ἱστορία ἀλληλοαποκλείονται ἀλλὰ γιατὶ ἄλλος ὁ σκοπὸς τῆς βυζαντινῆς εἰκόνας κι ἄλλος τῆς δυτικῆς ἐκκλησιαστικῆς. Καὶ γιατὶ ἀπαιτεῖ πιὸ ἐξελιγμένη φιλοσοφία ἡ ἀνακάλυψη ὅτι σὲ μιὰ ζωγραφιὰ μπορεῖς νὰ τονίζεις ὅ,τι ἐσὺ θέλεις νὰ τονίσεις. Φυσικά, ὑπάρχει κι ἄλλο ὑπόβαθρο. Στὴ Δύση ἡ εἰκόνα ἔπαψε νὰ εἶναι ὅ,τι ἦταν καὶ προχριστιανικὰ σὲ ἑλληνικὴ Ἀνατολὴ καὶ ρωμαϊκὴ Δύση. Ἔχασε τὶς ὑπερφυσικὲς-συμβολικὲς ἰδιότητές της, ποὺ εἶχαν οἱ εἰκόνες στὴν Ἀρχαιότητα. Ἡ  βυζαντινὴ εἰκόνα θέλει νὰ τονίσει τὴ θεότητα τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ ἀναδείξει τὴν Παναγία, κι αὐτὸ δὲν μπορεῖ καλλιτεχνικὰ νὰ γίνει παρὰ π.χ. μεγαλώνοντας τὶς μορφὲς τῆς Παναγίας ἢ ἀδιαφορώντας γιὰ τὸν πλοῦτο τῶν Μάγων ἢ βάζοντας ἀγγέλους. Βλ. κι ἐδῶ (Γ’ Μέρος)

Προεικόνισμα τοῦ ἀναγεννησιακοῦ κόσμου ποὺ ἐρχόταν: Ἀρχικά, τοῦ χρηματολάτρη ἀστοῦ καὶ κατόπιν τοῦ ψεκασμένου προλετάριου, ποὺ τάχα ξεκίνησε γιὰ τὴν Ἐπανάσταση (ἢ ὅπου νά ‘ναι ξεκινᾶ) ὡστόσο κατέληξε στὸν καναπὲ τῆς τηλεόρασης ἢ στὸ μώλ. Ὅλοι χαίρονται μὲ αὐτὴν τὴν «ἐκκοσμίκευση» στὴ Δύση (εἶναι ντροπὴ νὰ μὴν χαίρεσαι, εἶσαι «θεοκράτης») γιατὶ γλιτώσαμε ἀπὸ τὸ παπαδαριό, δὲν σκέφτονται ὅμως μήπως αὐτὴ ἦταν ἡ ἀπαρχὴ τῆς πανούκλας καὶ τῆς αὐτοκαταστροφῆς τῆς Δύσης, ποὺ βλέπουμε σήμερα.

Advertisements
This entry was posted in παλιά και νέα θεότητα, τέχνη, Δυτικοί, Δύση, βυζαντινή τέχνη, θρησκεία and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s