Ἰωάννης Δαμασκηνός, Ἐπίκουρος. Ἡδονὲς κι ἐπιθυμίες.

Ἕνα ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ Ἔκδοσις ἀκριβὴς τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως, καὶ κείμενα τοῦ Ἐπίκουρου, ἀντίστοιχα.

Ἰωάννης Δαμασκηνός (7ος-8ος αἰ.) -Μετάφραση Νίκου Ματσούκα.

σάρωση2631

Ἐπίκουρος (1.000 χρόνια πιὸ πρίν):

σάρωση2630

Ὑπάρχει μιὰ ὁμοιότητα στὸν τρόπο ποὺ οἱ Ἕλληνες (ἢ κάποιοι ἀπὸ αὐτούς), χριστιανοὶ καὶ προχριστιανοί, ἀντιλαμβάνονταν τὶς ἡδονὲς καὶ τὶς ἐπιθυμίες. Ὄχι ταυτότητα, φυσικά. Ἀλλὰ ὁμοιότητα.

Ἡ ὁμοιότητα αὐτὴ ἐπιβεβαιώνεται στὴν ἀρνητική της ἐκδοχὴ ἀπὸ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ἄλλοι Ἕλληνες (μ.Χ.) ἀντιμετώπισαν Χριστιανοὺς καὶ Ἐπικούρειους ὡς κοινό τους ἐχθρό:

Νὰ μὴ ξεχνᾶμε τὸν Ἰουλιανό, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ κάψει τὰ χριστιανικὰ καὶ τὰ ἐπικούρεια βιβλία:

Γράφει γιὰ τὰ βιβλία τοῦ Ἐπίκουρου:

«Ἂς μὴ φτάνει στὴν ἀκοὴ ἐπικούρειος λόγος. Τώρα, ἀλήθεια, οἱ θεοὶ κάνοντας καλὰ κατέστρεψαν τὰ ἔργα τους, ἔτσι ὥστε τὰ περισσότερα ἀπὸ τὰ βιβλία τους χάθηκαν».

(ἐπιστολή του πρὸς τὸν παγανιστὴ ἱερέα Θεόδωρο). Ἐνῶ γιὰ τὰ βιβλία τῶν Χριστιανῶν γράφει ἀκριβῶς τὸ ἴδιο:

«Φρόντισε νὰ βρεθοῦν τὰ βιβλία τοῦ Γεώργιου [δολοφονηθέντος ἀπὸ Ἐθνικοὺς ἀρειανιστῆ ἐπισκόπου Ἀλεξανδρείας ἐπὶ βασιλείας Ἰουλιανοῦ]. Ἀπὸ τὰ βιβλία του πολλὰ ἦταν φιλοσοφικά, πολλὰ ρητορικὰ καὶ πολλὰ σχετικὰ μὲ τὴ θεωρία τῶν ἀσεβῶν Γαλιλαίων. Τὰ τελευταῖα θὰ ἤθελα νὰ τὰ ἐξαφανίσω τελείως [ἃ βουλοίμην μὲν ἠφανίσθαι πάντῃ] ἀλλὰ φοβᾶμαι μήπως ἐξαφανιστοῦν μαζί τους καὶ ἄλλα χρησιμότερα»

(Ἐπιστολή του πρὸς τὸν praefectus Aegypti Ἐκδίκιο)

Ἡ ὁμοιότητα στὴν ἀντιμετώπιση Χριστιανῶν καὶ Ἐπικουρείων ἀπὸ τοὺς λάτρεις τῶν θεῶν φαίνεται κι ἀπὸ τὸ σύγγραμμα τοῦ Λουκιανοῦ Ἀλέξανδρος ἢ ψευδομάντης:

«Κατὰ τὴν πρώτη μέρα ἔγινε προκήρυξη, ὅπως στὴν Ἀθήνα, ποὺ ἔλεγε: Πᾶς Χριστιανὸς ἢ Ἐπικούρειος, ποὺ ἔρχεται νὰ κατασκοπεύσει τὰ ἱερὰ ὅργια, νὰ φύγει, ὅσοι ὅμως πιστεύουν στὸ θεὸ ἂς μείνουν κι ἂς τελέσουν τὶς γιορτὲς εὐτυχισμένοι. Ἔπειτα, ἔδιωχναν τοὺς βέβηλους, καὶ ὁ Ἀλέξανδρος πῆρε τὴν πρωτοβουλία καὶ φώναξε: «Ἔξω οἱ Χριστιανοί», ἐνῶ ὅλο τὸ πλῆθος τοῦ ἀνταπαντοῦσε: «Ἔξω οἱ Ἐπικούρειοι»»

Ὑπάρχουν σύγχρονοι αὐτοαποκαλούμενοι Ἐπικούρειοι, ἄθεοι ἢ λάτρεις τῶν «θεῶν», οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀντιχριστιανοί. Ἔτσι, ἡ ἀντιπαράθεση τῆς Ὕστερης Ἀρχαιότητας (Ἐθνικοὶ κατὰ Χριστιανῶν καὶ Ἐπικουρείων) διαστρεβλώνεται ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς ψευτοεπικούρειους σὲ  «Ἐθνικοὶ καὶ Ἐπικούρειοι κατὰ Χριστιανῶν».

Ὅμως, ὑπάρχει καὶ ρητὴ θετικὴ ἀναφορὰ τῶν Χριστιανῶν τῆς Ὕστερης Ἀρχαιότητας στὸν Ἐπίκουρο:

Γρηγόριος Θεολόγος, Λόγος περὶ Ἀρετῆς (Patrologia Graeca, 37):

«Ὁ Ἐπίκουρος ἀγωνιζόταν ἡ ἡδονὴ νὰ εἶναι ἔπαθλο τῶν δικῶν μου ἀγώνων, στὴν ὁποία καταλήγουν ὅλα τὰ καλὰ τῶν ἀνθρώπων»

(στ. 787)

«Κόσμια καὶ φρόνιμα ζοῦσε βοηθώντας μὲ τὴ ζωή του τὴ διδαχή του»

(στ. 791)

Υ.Γ. Βέβαια, σκοπὸς ἀρχικὸς δὲν ἦταν νὰ ἀποδειχθεῖ κάποια συνέχεια (ἑλληνική) οὔτε ἡ διαστρέβλωση τῶν συζητήσεων κι ἀντιπαραθέσεων τῆς Ὕστερης Ἀρχαιότητας. Αὐτὰ εἶναι αὐταπόδεικτα, κανονικὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἦταν αὐτονόητα. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, ὅποιος μπορεῖ νὰ σκεφτεῖ ἐπὶ ὅσων λένε οἱ Δαμασκηνὸς καὶ Ἐπίκουρος, κάτι θὰ ἔχει κερδίσει. Τουλάχιστον, θὰ ξεφύγει ἀπὸ τὸν κλοιὸ τῆς ἀριστερῆς καὶ ἀπελευθερωτικῆς-ἀντιεξουσιαστικῆς σκέψης δύο αἰώνων, ἀφοῦ θὰ καταλάβει ὅτι ὁ κόσμος δὲν ξεκίνησε στὰ 1850 ἢ στὰ 1750 κι ὅτι οἱ προνεωτερικοὶ δὲν κατώτεροι τῶν νεότερων.

Advertisements
This entry was posted in φιλοσοφίες, Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, θρησκεία and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s