Βοήθεια! Οἱ «ἑλληνικὲς κατηγορίες τῆς σκέψης».

φ

σάρωση2719

Ὁ Χριστὸς καὶ οἱ Ἕλληνες (Κατὰ Ἰωάννη, ΙΒ’ , 20-23). 11ος αἰώνας

 

Ἄρθρο τοῦ Θανάση Ν. Παπαθανασίου τῆς Σύναξης, ποὺ φυσικὰ ἔχει τὴν ἀντίθετη ἄποψη, τῆς ἀναδιατύπωσης τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀλήθειας καὶ μὲ δεδομένα καὶ ἀντιλήψεις τοῦ κάθε μὴ δυτικοῦ (ἐν τέλει: μὴ ἑλληνικοῦ) πολιτισμοῦ. Τὸ ἄρθρο σὲ κάνει νὰ τρομοκρατεῖσαι διότι δὲν ἔχουμε σκεφτεῖ πῶς νὰ ἐκφράσουμε τὸ χριστιανικὸ δόγμα τῆς Τριάδας μὲ φιλοσοφικοὺς ὅρους τοῦ Ἀμαζονίου ἢ τοῦ (ἑνός;) ἀφρικανικοῦ πολιτισμοῦ, δυσκολεύοντας τὸν προσηλυτισμὸ τῶν Ἀφρικανῶν. Καινούργιο κόσκινο ποῦ νὰ σὲ κρεμάσω, παλιό, ποῦ νὰ σὲ πετάξω;

Ὁ Παπαθανασίου λέει ὅτι διατηρεῖ τὴν παλαιότερη θέση του γιὰ τὴν ἐπαναδιατύπωση-ἔκφραση μὲ νέους ἐξωδυτικοῦς ὅρους ἢ ἀπεικονίσεις ὅσον ἀφορᾶ τοὺς μὴ δυτικοὺς πολιτισμούς, γιατὶ, λέει, ἀλλιώτικα κινδυνεύει νὰ ταυτιστεῖ ἡ Ἀλήθεια μὲ τὴ Γλώσσα.

Βέβαια, ἰδοὺ ἡ Ρόδος, τῆς φιλοσοφικῆς ἀκρίβειας: Ὅσο κι ἂν μπορούμε νὰ συγκατατεθοῦμε στὶς ἁπλοϊκὲς (μυθολογικὲς ἢ παρμένες ἀπὸ τὴ φύση) ἀντιλήψεις τῶν Ἀπωανατολιτῶν καὶ φυλῶν τοῦ Ἀμαζονίου μόνο γιὰ τοὺς ἴδιους, δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ συγκατατεθοῦμε σὲ ἕναν ἀπόλυτο σχετικισμὸ ποὺ λέει ὅτι ἴδιες εἶναι οἱ δυνατότητες ἐκφραστικῆς ἀκρίβειας καὶ στὰ ἑλληνικὰ καὶ στὴν Χ τριτοκοσμικὴ γλώσσα ἢ μυθολογία.

Ὁ Παπαθανασίου τρομάζει ὄχι μπροστὰ στὴν ἐπαναδιατύπωση τοῦ δόγματος μὲ ἄλλους ὅρους ἄλλων πολιτισμῶν, ἀλλὰ στὴν ἄποψη ὅλο καὶ περισσότερων μὴ δυτικῶν «χριστιανῶν» (ἢ καὶ ὁρισμένων δυτικῶν) ὅτι αὐτὸ καθεαυτὸ τὸ χριστολογικὸ καὶ τριαδικὸ δόγμα εἶναι (ἁπλῶς) Δυτικοὶ τρόποι θέασης τοῦ Θεοῦ, κι ὄχι ἁπλῶς ἡ προγενέστερη μομφὴ τῶν Μὴ Δυτικῶν ὅτι οἱ ἑλληνικοὶ ὅροι εἶναι ἰμπεριαλιστικοὶ καὶ δυτικοὶ-μονομερεῖς. (Τὸ δεύτερο, γιὰ ὅσους δὲν ἔχουν σὲ ἰδιαίτερη ἐκτίμηση τὰ περὶ ἀντιιμπεριαλισμοῦ, εἶναι ἤδη τραβηγμένο.)

«Δὲν ἐπιθυμοῦμε νὰ κηρύξουμε θεὸ ἀπρόσωπο σὲ μιὰ συνάφεια ἡ ὁποία δὲν διαθέτει τὴν ὀντολογικὴ κατηγορία τῆς σταθερῆς ὑπόστασης», προσπαθεῖ νὰ ἐξισορροπήσει τὰ πράγματα ὁ Θ.Π. Ἔλα, ὅμως, ποὺ γιὰ νὰ γίνει αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ ὁριστεῖ τί εἶναι πρόσωπο, τί εἶναι ὑπόσταση κ.λπ. νὰ τὰ ἐξηγήσεις στὸν Μὴ Δυτικό κ.ο.κ., ὁπότε εἶναι ἀδιανόητο νὰ παρατήσεις τὸν Ἑλληνισμό, καὶ νὰ πιάσεις ἰνδικὲς καὶ κινεζικὲς ἢ πρωτόγονες κοσμοαντιλήψεις. Ἅπαξ τὶς ἀποδεχτεῖς, ἀπὸ τὸ ἕνα σφάλμα θὰ πέφτεις στὸ ἄλλο.

Τὸ ὅτι, κάποτε, ἐνδεχομένως, ἐὰν καὶ ἴσως, βρεθοῦν καλύτερες διατυπώσεις τοῦ δόγματος δὲν λέει τίποτε, παρὰ εἶναι εὐχολόγιο. Ἰδοὺ ἡ Ρόδος γιὰ τοὺς πρώην ἰνδουιστές, βουδδιστές κ.λπ., οἱ ὁποῖοι ὡστόσο μᾶλλον δημιουργοῦν χριστιανικὸ Βουδδισμὸ καὶ Ἰνδουισμὸ παρὰ ὅ,τι εὔχεται ὁ Θ.Π. Ὅσο γιὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Ἀλήθεια δὲν ἐξαντλεῖται στὴ διατύπωσή της, εἶναι τόσο κοινότοπο, ὥστε καταλήγουμε ξανὰ στὴν ἴδια ἀπαίτηση: Διατυπῶστε την καλύτερα, ἅμα μπορεῖτε, χωρὶς νὰ γίνετε ἀνιμιστὲς καὶ Ἰνδουιστές, καὶ ὅλα εἶναι ὡραῖα καὶ καλά. Ἄν δὲν μπορεῖ κανείς, μὴν λέτε ὅ,τι «γίνεται» ἢ «κι ὅμως, μπορεῖ».

Ἂς μὴν ἐπεκταθῶ πολὺ σὲ σκέτα ἐκκλησιαστικὰ ἔθιμα, σὲ νεοπροσήλυτους Ἀμερικανοὺς τῶν ΗΠΑ ποὺ ἐτσιθελικὰ καταργοῦν τὴν ἐκκλησιαστικὴ βυζαντινὴ μουσικὴ μόλις ἐγκατασταθεῖ στὸ ναὸ ὀρθόδοξος ἱερέας μὲ μὴ ὀρθόδοξο ὑπόβαθρο (προσήλυτος), ἢ μόλις γίνουν ἡ πλειονότητα τοῦ συγκεκριμένου ἐκκλησιάσματος. Γοῦντστοκ ἐπειδὴ «ὅλοι οἱ τρόποι ἔκφρασης εἶναι ἀρεστοὶ στὸ Θεό». Σοβαρά; Ἄντε, μαζέψτε τα, μετά.

Κατὰ κάποιο τρόπο, ἄλλο ἂν δὲν τὸ ἀναγνωρίζει ὁ Παπαθανασίου, ἡ ἀπόρριψη τῶν ἑλληνικῶν κατηγοριῶν σκέψης ὁδηγεῖ καὶ ἄλλους (ἀσιατοχριστιανούς) στὴν ἀπόρριψη τοῦ δόγματος τῆς Τριάδας ἢ τοῦ δόγματος ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι Θεός. Π.χ., ὁ Παπαθανασίου ἀναφέρει περίπτωση Ἰνδοῦ «χριστιανοῦ» ποὺ θεωρεῖ ὅτι ὁ ὅρος ὁμοούσιος δὲν εἶναι ἀλήθεια ἀλλὰ ἁπλῶς μιὰ ἀπὸ τὶς διάφορες ἀπόπειρες κατανόησης τοῦ μυστηρίου τοῦ Θεοῦ ἡ ὁποία κατόρθωσε νὰ ἐπικρατήσει στὴν Α’ Οἰκουμενική. Βέβαια, ἐδῶ ὑπάρχει ὁμοιότητα μὲ ὅσους δυτικοὺς ἀπὸ τὸν 16ο αἰ. ἔγραφαν στὰ παλιά τους τὰ παπούτσια τὶς Οἰκουμενικὲς ἐὰν -νόμιζαν ὅτι- αὐτὲς διαφωνοῦσαν μὲ τὶς Γραφές. Ἐπίσης ἀναφέρει ἄλλους Ἰνδοὺς ποὺ ταυτίζουν ἰνδικὲς φιλοσοφικὲς κατηγορίες μὲ μερικὰ ἀπὸ τὰ πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδας μὴ ἀφήνοντας χῶρο γιὰ ὅλα, πράγμα ποὺ ἀκόμη κι ὁ Θ.Π. θεωρεῖ ἄτοπο. Ἔπειτα, ἀναφέρει ἕναν Κινέζο «χριστιανό», ποὺ ἀποφεύγοντας νὰ ἀναμίξει τὶς ἑλληνικὲς κατηγορίες τῆς σκέψης ἐντέλει ἀποφεύγει νὰ ἀποφανθεῖ ἂν ὁ Χριστὸς εἶναι Θεός.

Σωστὰ ὁ Θ.Π. ἀναφέρει -ἔμμεσα- τὸ προτεσταντικὸ ὑπόβαθρο ὅσων Δυτικῶν ἤδη ἀπὸ τὸν 19ο αἰ. καταφέρθηκαν ἐνάντια στὸν φιλοσοφικὸ «ἐξελληνισμό» τῆς Ἐκκλησίας. Δὲν ἀναφέρει ὅτι οὐσιαστικὰ ὁ ἴδιος ὁ Προτεσταντισμός, λ.χ. μὲ τὴν ἀπόρριψη τῆς μετάφρασης τῶν Ο’, συνιστᾶ (ἰουδαιοποίηση τοῦ Χριστιανισμοῦ καὶ -τὸ πρόβλημα-) θεολογικὸ-φιλοσοφικὸ πισωγύρισμα.

(Προφανῶς, τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι ὁ Ἰουδαϊσμός, εἶναι ἡ μετατροπή, ἀπὸ δηλωμένους Χριστιανοὺς ὅπως οἱ Προτεστάντες, τοῦ Χριστιανισμοῦ σὲ κάτι ποὺ στὰ μάτια τους φάνταζε ἀρχέγονος Χριστιανισμός καὶ αὐθεντικὴ συνέχεια τῆς πρὸ Χριστοῦ ἰουδαϊκῆς θρησκείας μὲ τὴν προσθήκη τοῦ Χριστοῦ).

Ἀπόληξη τῆς πρακτικῆς αὐτῆς ἀπὸ τὸν Προτεσταντισμὸ ἦταν καὶ ἡ ἄποψη τοῦ Harnack, ποὺ παραθέτει ὁ Θ.Π., ὅτι δὲν ὑπάρχει χριστιανικὸ προϊὸν σὲ ἑλληνικὸ ἔνδυμα ἀλλὰ ἑλληνικὸ προϊὸν σὲ χριστιανικὴ συσκευασία. Ἀναμενόμενο, ἀφοῦ ὁ Προτεσταντισμὸς φύτρωσε σὲ εὐρωπαϊκὲς χῶρες ποὺ εἶχαν τὴ λιγότερη ἐπαφὴ μὲ τὸν ἑλληνορωμαϊκὸ κόσμο. Προφανῶς, καὶ οἱ δυὸ ἐναλλακτικὲς ποὺ θέτει ὁ Harnack εἶναι ἐσφαλμένες, ἀφοῦ δὲν φαντάζεται ἄλλες ἐπιλογές, τὶς ὁποῖες ἔκανε ὁ βυζαντινὸς Χριστιανισμός.

Ἄλλωστε, ὁ προτεσταντικὸς ἐξιουδαϊσμὸς τοῦ Χριστιανισμοῦ ἀπὸ τὸν 16ο αἰ. κ.ἑ., ὁ (ὑπερ)τονισμός τῆς Π. Διαθήκης κ.λπ., εἶναι ἕνας νορδικὸς ψευδοϊουδαϊσμός-ἐπινόηση, κι ὄχι Ἰουδαϊσμός. Ἀγνοεῖ ἡ προτεσταντικὴ αὐτὴ τάση τὸ γεγονὸς ὅτι προτοῦ ἐμφανιστοῦν οἱ ἑλληνομαθεῖς Πατέρες καὶ ὁ Χριστιανισμὸς, ὑπῆρξε κάποιος Ἰουδαῖος ὀνόματι Φίλων, καὶ ὅτι ἡ ἐπαφὴ τῆς Βίβλου μὲ τὴ Φιλοσοφία ἔγινε πολὺ νωρίτερα ἀπὸ τοὺς πανούργους ἢ ἀφελεῖς Ἑλληνορωμαίους οἱ ὁποῖοι τάχα ἐξελλήνισαν τὸν ἀρχέγονο Χριστιανισμό. Ἐνῶ, δηλαδή, Ἕλληνες καὶ Ἰουδαῖοι εἶχαν τὴ δική τους φιλοσοφικὴ-θεολογικὴ συνάντηση, πετιοῦνται ἑτεροχρονισμένα οἱ ἀγανακτισμένοι μὲ τὸν Πάπα Νορδικοὶ καὶ παρεμβαίνουν 1700 χρόνια μετὰ διαγράφοντας τὰ ἀποτελέσματα τῆς συνάντησης αὐτῆς, διότι Sola Scriptura ( = μόνο τὴ Βίβλο [νομίζουμε ὅτι] μποροῦμε νὰ καταλάβουμε κι ὄχι Συνόδους κ.λπ., ἄρα μόνο αὐτὴν δεχόμαστε) καὶ «διαθέτουμε τὴν πυρίτιδα Ἔτσι μᾶς ἀρέσει«.

Ἀλλὰ -γιὰ νὰ γυρίσω στὸ θέμα- πῶς νὰ τὸ κάνουμε, ναί, ὑπάρχουν ἀνώτερες καὶ κατώτερες, ἀπὸ πλευρᾶς σαφήνειας καὶ ἐκφραστικῆς ἱκανότητας, γλῶσσες καὶ πολιτισμοί. Ὅπως ὑπάρχουν λαοὶ μὲ μεγαλύτερη ἢ μικρότερη ἱκανότητα στὸ ἐμπόριο, τὶς τέχνες, τὴ μηχανικὴ κ.ἄ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ διαπίστωση ρατσιστική. Ρατσιστικὸ εἶναι ἡ ὑποτίμηση τῶν ἀτόμων-μελῶν τῶν πολιτισμῶν αὐτῶν ἐπειδὴ ἰσχύει ἡ παραπάνω διαπίστωση. Ὁ Θ.Π. διαφωνεῖ μὲ αὐτό, γιατὶ θεωρεῖ ὅτι οἱ πολιτισμοὶ εἶναι ἁπλῶς «διαφορετικοί». Ἀλλὰ ἡ διαφορετικότητα δὲν ἀναιρεῖ τὴν ὕπαρξη ἐπὶ μέρους ἀνωτερότητας καὶ κατωτερότητας (κατώτερος στὸ Α ζήτημα, ἀνώτερος στὸ Β κ.λπ.). Καὶ συνιστᾶ -ἐκκλησιαστικῶς- ἀντικειμενικὴ ὀπισθοδρόμηση τὸ νὰ ἐξισωθεῖ πολιτισμικὰ καὶ ὡς τρόπος κατανόησης τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀλήθειας, τὸ Μεγάλο Φίδι ποὺ κάποτε γέννησε τὸν Κόσμο ἢ τὸ Τάο καὶ τὰ ἰνδουιστικὰ ἀντίστοιχα, μὲ τὶς διακρίσεις οὐσίας-ὑπόστασης καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα.

Οὔτε ἡ ἐξύμνηση τῶν φιλοσοφικῶν ἀρετῶν ποὺ διαθέτουν οἱ κολλεκτιβιστικοὶ πολιτισμοὶ εἶναι κάτι ἄλλο πέρα ἀπὸ ὀπισθοδρόμηση, ἀπὸ πλευρᾶς ἐλευθερίας, ἐλεύθερης θέλησης κ.λπ. Ἄλλωστε, καὶ μὲ τοὺς Ἕλληνες ἔγινε τὸ ἀντίστοιχο: Ποτὲ σὲ φιλοσοφικὸ ἐπίπεδο δὲν ἐπιχειρήθηκε δικαιολόγηση τοῦ πολυθεϊσμοῦ, οὔτε ὅτι ὁ Δίας εἶναι ἄλλο ὄνομα γιὰ τὸ Χριστό, ἀλλὰ τονίστηκε στοὺς Ἕλληνες ὅτι οἱ θεοί τους δὲν εἶναι θεοί. Μόνο σὲ λαϊκὸ-μαγικὸ ἐπίπεδο -οὐδέποτε ἀναγνωρισμένο ὡς Θεολογία- ὁ τάδε ἅγιος διατήρησε ἢ πῆρε κάποιες ἰδιότητες ἀρχαίου θεοῦ. Δὲν κατανοῶ, λοιπόν, γιατί θὰ ἔπρεπε νὰ κάνουμε ἀντίστοιχες θεολογικὲς ἐκπτώσεις στοὺς Ἀσιάτες ποὺ γίνονται χριστιανοί.  Αὐτὸ ἐμμέσως τὸ παραδέχεται ὁ Θ. Π. ἀρνούμενος ὅτι «κάθε πολιτισμός εἶναι ἐς ἀεὶ δεσμευμένος στὶς δικές του κατηγορίες σκέψης» γιατὶ, ἐξηγεῖ, «τότε οὐδέποτε Έλληνες θὰ μποροῦσαν νὰ ἀποδεχτοῦν τὴν (σημιτική) ἔννοια τῆς δημιουργίας ἢ τῶν ἐσχάτων».

Κάνει λάθος, πάντως, ὁ Θ.Π. ἀναφέροντας τὸ παράδειγμα τοῦ Κυρίλλου καὶ τοῦ Μεθοδίου. Γιατὶ οἱ σλαβικοὶ λαοὶ δὲν προσκόμισαν (πέρα ἀπὸ ἁγίους) κάτι στὰ δόγματα τῆς Ὀρθοδοξίας. Τὴν παρέλαβαν πακέτο.

Μὲ τὸ στανιό, λοιπόν (δὲν ἐννοῶ ἐδῶ τὸν Θ.Π.), θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξισώσουμε φιλοσοφικὰ τὶς κοσμοθεάσεις ὅλων καὶ τὴν φιλοσοφική τους ἐπάρκεια γιὰ διερεύνηση καὶ διευκρίνιση δογματικῶν καὶ ἄλλων προβλημάτων. Ἀλλὰ ὁποιαδήποτε «ἐπαναδιατύπωση» γίνεται μὲ θυσία τῆς ἀκρίβειας. Ὄχι, δὲν ὑπάρχει ἰσοδύναμο τῆς ὑπόστασης καὶ τῆς οὐσίας.  Μᾶς τὸ δίδαξε ἡ ὀδυνηρὴ ἐπαφὴ μὲ τὸν κόσμο τοῦ Ἰσλάμ, ποὺ θεωρεῖ ἀνοησίες καὶ συσκοτισμὸ κάτι τέτοιες λεπτεπίλεπτες ἀναλύσεις τῶν Πατέρων καὶ τῶν Συνόδων. Ἀκόμη κι οἱ Λατίνοι (ὁ πλησιέστερος λαός-πολιτισμός) μπερδεύονταν μὲ τὶς λατινικὲς μεταφράσεις τῆς «ὑπόστασης», τῆς «λατρείας-προσκύνησης-τιμῆς», καὶ καταλάβαιναν ἄλλα ἀντ’ ἄλλων. 

Δὲν καταλαβαίνω γιατί, τέλος πάντων, τέτοια μανία μὲ τὴν ἀποκαθήλωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Μόνο ψεκασμένοι «χριστιανοὶ», ἢ ἀρχαιολάτρες καὶ ἐθνικοσοσιαλιστές («Θετικὸς Χριστιανισμός») ἔχουν ἀποπειραθεῖ νὰ ἀρνηθοῦν τὸν πρὸ Χριστοῦ ρόλο τοῦ Ἰσραὴλ στὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ τῆς Βίβλου. Γιατί, λοιπόν, νὰ μὴν κατηγορήσουμε εὐθέως γιὰ τὸ ἴδιο πράγμα ὅσους, ἄτομα ἢ πολιτισμούς (κυρίως Προτεστάντες στὴ Δύση, καὶ Ἀσιάτες), ἐπιχειροῦν τὸ ἴδιο κατὰ τοῦ ρόλου τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῶν -χριστιανῶν- Ἑλλήνων στὸ ἴδιο σχέδιο;

Υ.Γ. τροποποιημένο τμῆμα παλιότερου σχολίου μου:

Ἡ ἴδια ἡ ἐξέλιξη τῆς θεολογίας (σύνοδοι κ.λπ.) εἶναι κάτι ποὺ δίνει βιβλικὲς ἀπαντήσεις –προφανῶς– ἀλλὰ σὲ ἀποκλειστικὰ ἑλληνικὰ φιλοσοφικὰ ζητήματα. Οἱ ἄλλοι τοτινοὶ λαοί, εἴτε εἶχαν γραπτὴ παράδοση εἴτε ὄχι, δὲν εἶχαν φιλοσοφικὰ ἐρωτήματα. Δὲν φταῖνε οἱ Ἕλληνες γι’ αὐτό. Οἱ ἄλλοι λαοὶ μποροῦσαν νὰ καταλάβουν μόνο προτροπὲς τοῦ τύπου «νὰ εἶσαι καλός» καὶ «Ὁ Χριστὸς ἀναστήθηκε». Ὣς ἐκεῖ -καὶ καλὰ ἔκαναν. Δὲν τοὺς κατηγορεῖ κανεὶς γι’ αὐτό. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι οἱ τοτινοὶ Ἕλληνες ἦταν ὑποχρεωμένοι νὰ μένουν στὸ ἴδιο στάδιο καὶ νὰ μὴν διερευνήσουν φιλοσοφικῶς τὰ ζητήματα.

Μόνο οἱ Ἕλληνες (καὶ ἐξελληνισμένοι φιλοσοφικά / μορφωτικά) ἀσχολήθηκαν μὲ τὸν τρόπο ἕνωσης θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Οὔτε τοὺς Ἰουδαίους ἀπασχόλησε οὔτε κάποιον ἄλλο ἀρχαῖο λαὸ ποὺ εἶχε γραπτὴ προχριστιανικὴ παράδοση καὶ ἦρθε σὲ ἐπαφὴ μὲ τὸ Χριστιανισμό, αὐτὸ τὸ ζήτημα ἢ π.χ. τὸ ζήτημα τῆς τριαδικότητας μὲ ἐξωβιβλικοὺς ὅρους οὐσίας-ὑπόστασης (παρ’ ὅλο ποὺ ἀναφορὲς ὕπάρχουν στὴν Π.Δ.).

 

Advertisements
This entry was posted in πολυπολιτισμός, φιλοσοφίες, Δύση, Ελλάδα, Ινδία, Κίνα, θρησκεία and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

3 Responses to Βοήθεια! Οἱ «ἑλληνικὲς κατηγορίες τῆς σκέψης».

  1. Ο/Η Ανώνυμος λέει:

    Ἔξοχα!
    Ἡ ἀνἀλυσή σας εἶναι σημαντική (ἄν καὶ σύντομη, γιὰ τὶς ἀνάγκες ἑνὸς ἱστολογίου), γιατὶ μᾶς δείχνει πόσο εἶνα «ἀποικιοποιημένο τὸ φαντασιακὸ» (κατὰ J. – C. Michéa) τῶν Νεορθοδόξων ἀπ᾽ ὅποιαν καινούργια θεωρία καὶ trend ἐμφανισθῆ στὸ ἀκαδημαϊκὸ – μηντιακὸ προσκήνιο. Ἀσφαλῶς δέ, δὲν πρόκειται γιὰ «διάλογο μὲ τὴν συνάφεια», ὅπως μᾶς διαβεβαιώνουν ἀκκιζόμενοι, σὰν νά ᾽ταν οἱ σύγχρονοι Καππαδόκες Πατέρες. Ρωμαλέο θεολογικὸ διάλογο μὲ τὴν ἐπελαύνουσα τότε νεωτερικότητα, σὲ ζητήματα πράγματι ἐπίδικα, γιὰ τὰ ὁποῖα δηλαδὴ ὑπῆρχε τότε πραγματικὴ «θεολογικὴ ζήτηση», ἂς ξεστραβωθοῦν νὰ πᾶνε νὰ διαβάσουν στὰ ἔργα λ.χ. τοῦ ἁγίου Ἰουστίνου Πόποβιτς [Ἀλλὰ ποῦ; Πολὺ «ὁμολογιακὸς», très brutal, βρὲ παιδί μου, ο Πόποβιτς. Πιὸ καλὸς ὁ Χάρνακ].
    Ἐπιλεκτικὴ θέαση τῶν ζητημάτων, ὅπως ἀποδεικνύεται, μαζὶ μὲ ἰσχυρὴ δόση βολονταρισμοῦ: αὐτὸ εἶναι -καὶ τίποτε παραπάνω- ἡ θεολογική τους παραγωγή !

    Ἐνδιαφέρον θά ᾽ταν, ὅμως, νὰ μιλήσουμε κάποτε καὶ γιὰ τὸ ἐμπειρικὸ ὑπόβαθρο, πάνω στὸ ὁποῖο στηρίζεται αὐτὴ ἡ τάση τοῦ «θεολογεῖν». Ἀναφέρομαι στὴν θητεία αὐτῶν τῶν ἀτόμων ἤ τὴν ἐρωτοτροπία τους μὲ τὸν ἐλεεινὸ ἀριστερισμὸ τῆς Μεταπολίτευσης, καθὼς ἐπίσης καὶ στὴν διαπλοκή τους μὲ προγράμματα, συνέδρια, «Ἀκαδημίες», οἰκουμενικοὺς διαλόγους, ἐκδόσεις κττ, ἀλλὰ καὶ σὲ κατοχὴ θέσεων, γενικώτερα, ποὺ δίνουν μεγάλη ἐμβέλεια στὸν λόγο τους κι ἔτσι τοὺς παρέχουν τὴν δυνατότητα νὰ στραβώνουν γενιὲς ὁλόκληρες ἀπὸ νεαρὰ ξεπεταρούδια, θεολογάκια καὶ παπαδάκια. Ἀναφέρομαι ἐκ τρίτου (αὐτὸ δὲν ἀφορᾶ τὸν Θ.Π.) καὶ στὴν ἡμιμάθεια καὶ στὴν ἀγραμματωσύνη τῶν κάτω τῶν 40 ἐτῶν θεολογούντων, ποὺ ἀποτελεῖ, δυστυχῶς (λόγῳ ἀποδομημένου, ΠΑΣΟΚικοῦ σχολειοῦ), κοινὴ συνθήκη γιὰ τὴν συντριπτική τους πλειοψηφία.

    Μου αρέσει!

    • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

      Δὲν διαφωνῶ μὲ τὰ ὅσα λέτε γιὰ τὸ ὑπόβαθρο. Ἡ προφανὴς ἀνάγκη τῆς ἀποστασιοποίησης ἀπὸ τὴ χούντα καὶ τὴ νοοτροπία της, ἐπὶ 43 χρόνια χρησιμοποιεῖται ὡς ἄλλοθι ἢ ὁδήγησε συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα στὸ ἐντελῶς ἄλλο ἄκρο στὰ θεολογικὰ ζητήματα.

      Μου αρέσει!

  2. Ο/Η M. λέει:

    Nomen meum Josephus Ratzinger et placuint mihi haec scripta.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s