Ὁ Λένιν στὴν Ἐκκλησία

Μὲ ἀφορμὴ τὸ ἄρθρο Damnatio artis ἢ περὶ βανδαλισμῶν στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.

Ἔχουμε τὸ ἑξῆς παράδοξο: Ἐνῶ οἱ Βυζαντινοὶ ἀπεικόνιζαν στὶς ἐκκλησίες τους φανταστικὰ τέρατα, ζώδια, φιλοσόφους, ἀρχαίους μύθους κ.λπ. ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἦταν σύγχρονοι, δηλαδὴ στὴ δική τους ἐποχὴ πίστευαν σὲ τέρατα καὶ οἱ φιλόσοφοι ἦταν μόλις χθεσινοί, ἀντιθέτως στὴ σημερινὴ ἐποχὴ ὅσοι «συντηρητικοὶ πιστοὶ» θέλουν τὴν ἔξωση των στοιχείων αὐτῶν ἀπὸ τὴν ζωγραφικὴ τῶν ἐκκλησιῶν εἶναι, κατ’ οὐσίαν, πιὸ «σύγχρονοι» ἀπὸ ὅσους λένε «καὶ τί πειράζουν ὅλα αὐτά;», ἀφοῦ ὅλα τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἔχουν ἐκλείψει ἀπὸ τὴν συνείδηση τοῦ ἐκκλησιάσματος, εἶναι ἀπαρχαιωμένα καὶ λόγιες ἐφευρέσεις, ἐνῶ τὸν 4ο καὶ τὸν 15ο αἰ. ἦταν πανταχοῦ παρόντα. Δὲν προτείνω τὴν ἔξωση οὔτε τὴ διατήρηση των προχριστιανικῶν ἢ ἐξωχριστιανικῶν στοιχείων ἀπὸ τὶς τοιχογραφίες καὶ τὶς εἰκόνες, ἁπλῶς διαπιστώνω τί θὰ ἰσχυε ἂν οἱ Χριστιανοὶ εἶχαν ὡς πρώτιστο καλλιτεχνικὸ κριτήριο τὸ συμβάδισμα μὲ τὴν ἐποχή τους, δηλαδὴ τὴν «προοδευτικότητα». Νὰ ὑπενθυμίσω ἐπίσης ὅτι οἱ ρωμαϊκὲς Ὀρθόδοξες ἐκκλησίες ἦταν πιὸ ἀποστασιοποιημένες –εἶχαν, συγκριτικά, λιγοστὰ ἐξωεκκλησιαστικὰ πράγματα– ἀπὸ ὅ,τι οἱ παπικὲς μεσαιωνικές, ὅπου οἱ τοῖχοι (κι ἀργότερα, τὰ γλυπτά) ἦταν ἕνα κοσμικὸ «θέατρο» (εἶχαν τὰ πάντα) καὶ ἄλλωστε ὑπῆρχε μιὰ μὴ ὀρθόδοξη ἀντίληψη γιὰ τὸ νόημα τῆς ἀπεικόνισης / εἰκόνας στὴν Ἐκκλησία.

Ἄλλωστε, δεδομένης τῆς ἀδιαφορίας τοῦ κόσμου, ἡ ὑπόθεση καταλήγει διαμάχη διανοουμένων καὶ ὑποομάδων. Γιὰ παράδειγμα, σὲ μία ἐκκλησία τοῦ Κιλκὶς (ἀναφέρεται στὸ ἄρθρο) ζωγραφίστηκε ὁ Λένιν. Τὸ τραγελαφικὸ εἶναι ὅτι μερικοὶ ἀντικομμουνιστὲς φρύαξαν, πὼς τάχα προσκυνᾶται ὡς ἅγιος ὁ Λένιν, ἐνῶ ἁπλῶς ἀπεικονίζεται νὰ «ξυρίζει» τὸν ρῶσο ἅγιο Λουκᾶ τὸν Λένιν. Ἀντίθετα, οἱ κομμουνιστὲς  καὶ οἱ ἀντιχριστιανοὶ ἄρχισαν νὰ κοροϊδεύουν ἢ νὰ λυσσᾶνε. Τὸ πρόβλημα εἶναι ὅτι δὲν ξέρει κανεὶς ποῦ νὰ σταματήσει σὲ κάτι τέτοια. Ναί, μέν, στὸν Ἅη Δημήτρη ἀπεικονίζεται ὁ Ἰουστινιανὸς Β’ καβάλα στὸ ἄλογο νὰ εἰσέρχεται στὴν Θεσσαλονίκη, καὶ πράγματι ἔβλαψε τὴν Ἐκκλησία ὁ Λένιν. Ἀλλὰ στὸ βαθμὸ ποὺ τὰ γεγονότα εἶναι πολὺ πρόσφατα (βυζαντινὰ μιλώντας), καλὸ εἶναι νὰ μὴν ἀρχίσουμε νὰ ζωγραφίζουμε ἀντιχριστιανοὺς πολιτικούς, γιατὶ θὰ γεμίζαμε τοὺς τοίχους τῶν ἐκκλησιῶν μὲ πολιτικούς.

Σὲ κάθε περίπτωση, ἐφόσον ὁ κόσμος δὲν ἐνδιαφέρεται κι ἁπλῶς θέλει νὰ μένουν τὰ πράγματα ὡς ἔχουν, γιὰ νὰ νοιώθει σὰ στὸ σπίτι του, γιὰ νὰ ἔχει μιὰ αἴσθηση ταυτότητας-σταθερότητας, μιὰ παρέμβαση τύπου Λένιν εἶναι ἐσφαλμένη. Ὅ,τι ἰσχύει καὶ γιὰ τὶς νεοελληνικὲς μεταφράσεις τῆς θείας λειτουργίας, ἔτσι καὶ γιὰ τὶς διαφορετικὲς ἀπεικονίσεις σὲ τοίχους καὶ εἰκόνες (νέα θέματα ἢ νέες τεχνοτροπίες): Προϋπόθεση γιὰ νὰ εἶναι ἀποδεκτὲς ὡς ἐκκλησιαστικὴ τέχνη εἶναι νὰ ὑπάρχουν νέοι ἄνθρωποι πιστοί. Ἐλᾶτε πρῶτα ὡς πιστοί, καὶ μετὰ διαμορφῶστε τὴν ἐκκλησιαστικὴ τέχνη. Κι ὄχι τὸ ἀντίθετο, ποὺ παρουσιάζεται ὡς «ἄνοιγμα τῆς Ἐκκλησίας»: Νὰ ἀλλάζει, δηλαδή, ἐξεπίτηδες ἡ ἐκκλησιαστικὴ τέχνη ἢ ἡ γλώσσα τῆς λειτουργίας ὥστε νὰ προσελκύονται νέοι, ποὺ εἶναι λάθος μάρκετινγκ. Ἂν μέγιστος σκοπὸς τῆς ἐκκλησιαστικῆς τέχνης εἶναι νὰ γίνεται κατανοητὴ στὸν πιστό, οὔτε οἱ -κατὰ τὰ ἄλλα ἐνδεχομένως σεβαστές, ποὺ δείχνουν τάση γιὰ ἀναζήτηση τῶν ἑλληνιστικῶν ριζῶν τῆς ἐκκλησιαστικῆς τέχνης- αὐθαιρεσίες καλλιτεχνῶν (ποὺ ὁ ἀρθρογράφος τοὺς παρουσιάζει σχεδὸν ὡς διωχθέντες) ἔχουν νόημα. Ὣς τότε, ἕνας συντηρητισμὸς ποὺ κάνει μικροπειράματα καὶ ἔχει πάντα ὑπόψη του τὴν διαφορὰ μεταξὺ ἐκκλησίας-«τερατοτσίρκου» τῆς γοτθικῆς Δύσης καὶ τῆς βυζαντινῆς ἐκκλησίας, καὶ θὰ ἀποφεύγει πολιτικὰ ἢ τρέχοντα θέματα καὶ μόδες τοῦ συρμοῦ, εἶναι ὀρθότερος.

Advertisements
This entry was posted in παράδοση, τέχνη, Αριστερά, Ελλάδα, βυζαντινή τέχνη and tagged , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Ὁ Λένιν στὴν Ἐκκλησία

  1. Ο/Η Ἀνώνυμος λέει:

    Στὴν ἀποστασιοποίηση ἀπὸ τὴν λογικὴ τοῦ μάρκετινγκ ἐντὸς τῆς Ἐκκλησίας
    ἐπιμένει ὀρθότατα καὶ μὲ μιὰ ρωμαλέα -καθ᾽ ὅ,τι βιταλιστικὴ – προσέγγιση,
    ὁ Rod Dreher,
    ἕνας ἀμερικανὸς προσήλυτος στὴν Ὀρθοδοξία, σ’ ἕνα πρόσφατο βιβλίο του, «The Benedict (τοῦ Ἁγίου Βενεδίκτου τῆς Νουρσίας, δηλ.) Option : A strategy for Christians in a post-christian nation», ποὺ καταγράφει ἤδη ὑψηλὲς πωλήσεις στὶς Η.Π.Α.
    Τὸ διαβάζω τὴν περίοδο αὐτή.
    Ἂν καὶ προσανατολισμένο στὴν κατάσταση τῶν Η.Π.Α.,
    ἔχει ὡρισμένες φρέσκες ἰδέες κι ἀποτελεῖ ἕνα (συνεκτικὸ κι ἰσορροπημένο) μανιφέστο συντηρητισμοῦ στὸν ἐκκλησιαστικὸ χῶρο. Τὸν καιρὸ ποὺ οἱ πολυνούστατοι ἑλληνόφωνοι θεολόγοι σπεύδουν καὶ πηγαίνουν, κάποιοι ἄλλοι, πιὸ ὀξυδερκεῖς, γυρίζουν …

    Ἔχουν ὑπάρξει, ἄραγε, (σοβαρὲς) κριτικὲς ἀπὸ ἑλληνοφώνους γιὰ τὸ πόνημα αὐτὸ τὸ ὁποῖο κυκλοφόρησε φέτος τὸν Μάρτιο;

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s