Πανσλαβιστὲς Ὀρθόδοξοι καὶ τὰ ὅρια τοῦ βυζαντινισμοῦ

Περιδιαβαίνοντας κάποιος τὰ ΜΚΔ, μπορεῖ νὰ δεῖ διάφορες σελίδες ποὺ ἀσχολοῦνται καὶ προωθοῦν τὸν βυζαντινὸ πολιτισμὸ καὶ τὴν βυζαντινὴ ἱστορία. Ὁ ἕλληνας χρήστης νοιώθει κάποια ἔκπληξη ὅταν διαπιστώνει ὅτι τὶς διαχειρίζονται ὄχι Ἕλληνες ἀλλὰ ξένοι καὶ μάλιστα Βούλγαροι κ.ἄ. Σλάβοι.

Φυσικά, ἡ πρώτη ἐπιπόλαια ἀντίδραση εἶναι ἡ ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια. Ὅμως, γρήγορα καταλαβαίνει καθένας ποῦ τὸ πᾶνε οἱ φίλοι μας οἱ φιλοβυζαντινοί, Σλάβοι καὶ μή: Τὸ πᾶνε στὸν ἀφελληνισμὸ μὲ τὸν α ἢ β τρόπο τῆς Ρωμανίας. Ἐπαναλαμβάνω, δὲν μιλᾶμε γιὰ ἐχθροὺς τῆς Ρωμανίας, ὅπως τοὺς ἀρχαιοκεντρικοὺς καὶ παγανιστές. Ἀλλὰ γιὰ ὅσους, ὅσο ξετυλίγουν τὸ νῆμα τῆς σκέψης τους, φανερώνεται ὅτι βλέπουν τὴ Ρωμανία ὡς κάτι στὸ ὁποῖο μπορεῖ ὁ Δυτικὸς κι ὁ Σλάβος νὰ συμμετέχει μὲ τρόπο ὅμως ποὺ ἀποκλείει ἢ παραμερίζει τὴν ἑλληνικότητά της. Οἱ σύνηθεις τρόποι εἶναι οἱ ἑξῆς: Ἀφενός, ἡ προβολὴ τῆς «ρωμαϊκότητας» τῆς Ρωμανίας, ὡσὰν νὰ πρόκειται γιὰ τὴ σχέση τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας τοῦ 2017 μὲ τὸ Ἑλληνικὸ Βασίλειο τοῦ 1850. Ἀφετέρου, οἱ ἀναφορὲς σὲ κάποια βυζαντινὴ κοινοπολιτεία ἐθνῶν, κατὰ τὸ πρότυπο τοῦ Ὀμπολένσκυ, ἀλλὰ μὲ πανσλαβικὲς νύξεις καὶ ἀναφορὲς στὴν «Τρίτη Ρώμη».

Προφανῶς, ἡ ἀναγωγὴ στὴ ρωμαϊκότητα («Ρωμαῖοι οἱ Λατίνοι, Ρωμαῖοι κι οἱ Βυζαντινοί, ἄρα γιὰ ποιὰ ἑλληνικότητα τῶν τελευταίων μιλᾶμε;») ἀρκεῖται, ὡς ἀπόδειξη, στὴν κοινότητα τοῦ ὀνόματος «Ρωμαῖος» μεταξὺ Κάτωνα καὶ Γρηγορᾶ, καὶ ὄχι στὸ τί σημαίνει τὸ ὄνομα. Καὶ μόνο ἂν σκεφτοῦμε ὅτι οἱ βάσεις τῆς Ρωμανίας ἦταν οἱ ἑλληνόφωνοι πληθυσμοί, ἡ ἑλληνικὴ παιδεία καὶ πολιτισμός (λόγιος καὶ λαϊκός), ἡ Ὀρθοδοξία, οἱ ρωμαϊκοὶ νόμοι καὶ ἡ Κωνσταντινούπολη, διαπιστώνουμε ὅτι μόνο οἱ ρωμαϊκοὶ νόμοι εἶναι κοινὸ μεταξὺ Ρώμης καὶ Ρωμανίας· φυσικά, οἱ ρωμαϊκοὶ νόμοι τῆς Ρωμανίας τροποποιήθηκαν σὲ σημαντικὸ βαθμὸ ἀπὸ τὸ χριστιανικὸ πνεῦμα καὶ τὸ ἑλληνικὸ ἐθιμικὸ δίκαιο. Τὸ περιεχόμενο τῆς ρωμαϊκῆς συνείδησης εἶναι τελείως διαφορετικό. Ὅπως, γιὰ παράδειγμα, μιλᾶμε γιὰ προτεσταντικὸ καὶ ὀρθόδοξο Χριστιανισμό, ποὺ θεωρητικὰ εἶναι «Χριστιανισμοί» ἀλλὰ στὴν πραγματικότητα τελείως διαφορετικὰ πράγματα.

Ὰν ψάξει κάποιος γιὰ τὶς ψυχολογικὲς αἰτίες τῆς ἐμμονῆς, διαπιστώνει ὅτι κάποιοι Δυτικοὶ και ἐνίοτε Ἰταλοί ἢ «λατινογενεῖς» λαοί (μὲ λατινογενὴ γλώσσα ἢ Παπικοί) νοσταλγοῦν μιὰν ἄλλη Εὐρώπη, διάφορη τῆς ἀγγλοσαξωνικῆς καὶ νορδικῆς, ποὺ ἐπικάλυψε τὸ λατινικὸ στρῶμα. Ἡ νοσταλγία γίνεται καὶ ἀπαίτηση γιὰ συνέχεια. Ἔτσι βλέπει κάποιος νὰ γίνεται λόγος γιὰ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία ἀπὸ τὸ 30 π.Χ. ὣς τὸ 1453 μ.Χ. (!): ξεπερνιέται τὸ γοτθικό-βαρβαρικό (διάβαζε: νορδικό) ἐνδιάμεσο, καὶ φτάνουμε στὴν Ἀναγέννηση. Κι ἀπέναντι στὴν ἀγγλοσαξωνικὴ κυνικὴ ὠμότητα, ποὺ κάνει ζάρια καὶ τὰ μητρικὰ κόκκαλά της, μπορεῖ νὰ ἀντιπαραταχθεῖ ὁ αἰώνιος Νόμος τῆς Ρώμης. Ἔτσι, ὁ Δυτικὸς ποὺ εἶναι φιλοβυζαντινὸς κολακεύεται μὲ τὴ σκέψη ὅτι ἀνήκει στὴν ἑλληνορωμαϊκὴ αὐτὴ ἑνότητα ποὺ ὀνομάστηκε Βυζάντιο. Τὸ θέμα εἶναι ἂν ὁ ναρκισσισμός του ἔχει βάση. Ἐννοεῖται, ὅτι ὁ φιλοβυζαντινὸς αὐτὸς Δυτικὸς δὲν διαφέρει πολὺ ἀπὸ τὸν ἀνθέλληνα ἑλληνολάτρη Δυτικὸ ποὺ ἐνθουσιάζεται μὲ τὶς ἀρχαῖες κολῶνες καὶ τοὺς σύγχρονους Ὀλυμπιακοὺς Ἀγώνες.

Οἱ Σλάβοι εἶναι χειρότερη περίπτωση, γιατὶ δὲν ἔχουν ἁπλὰ ψυχολογικὰ προβλήματα καὶ τάσεις ἀναπλήρωσης τοῦ κενοῦ ποὺ προκάλεσε ἡ εἰσβολὴ τῶν Γερμανῶν τὸν 5ο αι. μ.Χ.· ἔχουν «ἐπεκτατικὲς τάσεις» ὄχι μόνο γεωγραφικά (αὐτὲς θὰ τὶς εἶχαν καὶ χωρὶς τὴν ἐπίφαση τοῦ βυζαντινισμοῦ τους) ἀλλὰ στὸ πεδίο τῆς ἱστορίας καὶ τοῦ παρελθόντος τους. Βεβαίως, τὰ σλαβικὰ ἐπιχειρήματα περὶ κοινῆς βυζαντινῆς ταυτότητας καὶ Τρίτης Ρώμης καταρρίπτονται ἐξίσου εὔκολα ὅπως τὰ Δυτικά: Οἱ Σλαβο-Ρῶσοι τὸ μόνο ποὺ πῆραν ἀπὸ τὸ βυζαντινὸ τρίπτυχο Ἑλλάδα-Ρώμη-Ὀρθοδοξία (ἡ οὐσία τῆς βυζαντινῆς ταυτότητας) εἶναι ἡ Ὀρθοδοξία. Ἀπὸ τὰ ἄλλα (δίχως τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει βυζαντινὴ ταυτότητα στὴν ὁλότητά της καὶ ὡς πραγματικό-ἱστορικὸ γεγονός) δὲν σκαμπάζουν τίποτε οὔτε ἐνδιαφέρθηκαν γι’ αὐτά. Πῶς ὅμως νὰ ἀποκληθεῖς «Βυζαντινὸς» ὅταν εἶσαι ἄσχετος μὲ τὴν βυζαντινὴ ταυτότητα στὸ σύνολό της; Μόνο Ὀρθόδοξος μπορεῖς νὰ εἶσαι· αὐτὸ δὲν εἶναι διόλου κακό. Κακὸ εἶναι ἂν συγχέεις τὸ α μὲ τὸ β. Παρόμοια, ὅλο τὸ παραμύθι τῆς Τρίτης Ρώμης βασίζεται ἀφενὸς στὴν παραπάνω (ἐσκεμμένη) σύγχυση κι ἀφετέρου στὸ ὅτι τὸν 15ο αἰ. μιὰ ἁπλὴ Ρωμηὰ πριγκίπισσα παντρεύτηκε ἕναν Ρῶσο ἡγεμόνα, ἄρα μετέφερε τὰ δικαιώματα στὴ Ρωσία. Ἡ γνώμη τῶν ἴδιων τῶν Βυζαντινῶν, φυσικά, δὲν μετρᾶ καθόλου γιὰ τοὺς τάχα «Βυζάντιο καὶ ξερὸ ψωμὶ» Σλάβους Ὀρθόδοξους: Κι ἄλλη φορά (ἐπὶ Μακεδόνων) οἱ Ρωμαῖοι πάντρεψαν πριγκίπισσά τους μὲ Ρῶσο, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔκανε οὔτε τοὺς Ρώσους νὰ αὐτοαποκληθοῦν Ρωμαῖοι οὔτε, φυσικά, τοὺς Ρωμαίους νὰ ἀναγνωρίσουν στάτους Ρωμαίου στοὺς Ρῶς.

Οἱ Σλάβοι εἶναι ἀναγκασμένοι νὰ πατοῦν σὲ δύο βάρκες: Αὐτὴ τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ αὐτὴ τοῦ Πανσλαβισμοῦ. Ὅμως, αὐτὰ τὰ δύο ἔχει ἀποδειχθεῖ ὅτι μποροῦν νὰ εἶναι ἀσύμβατα· ἄλλωστε, ἡ ἕνωση τῶν Σλάβων στὴ βάση κάποιας σλαβικῆς «φυλῆς» σημαίνει ὅτι ἀφενὸς μποροῦν νὰ συμμετάχουν καὶ μὴ Ὀρθόδοξοι, ἀρκεῖ νὰ εἶναι Σλάβοι, καὶ ἀφετέρου σημαίνει ὅτι ὅποτε συγκρουστεῖ Ὀρθόδοξος μὴ Σλάβος μὲ Ὀρθόδοξο Σλάβο, ὁ Πανσλαβιστὴς «Ὀρθόδοξος» θὰ ταχθεῖ κατὰ τοῦ Ὀρθόδοξου μὴ Σλάβου, δηλαδὴ θὰ ἐναντιωθεῖ στὸ πνεῦμα τῆς διορθόδοξης φιλίας καὶ κοινοπολιτείας. Βλέπε γιὰ παράδειγμα τὴν ὑπόθεση τῆς Βουλγαρικῆς Ἐξαρχίας, βασισμένης σὲ πανσλαβιστικὰ κριτήρια.

Τὸ κωμικὸ τῆς ὑπόθεσης εἶναι ὅτι οἱ Πανσλαβιστὲς Ὀρθόδοξοι αὐτοπαρουσιάζονται –παλιά τους τέχνη κόσκινο– ἐπὶ αἰῶνες ὡς ultra-Ὀρθόδοξοι, ὡς θεματοφύλακες τῆς Ὀρθοδοξίας, ποὺ δὲν ἀνέχονται τὴν παραμικρὴ ἀπόκλιση καὶ ποὺ ὡς πολιτικὸ ἢ ἄλλο κριτήριο ἔχουν μόνο τὴν Ὀρθοδοξία: Οἱ ἴδιοι, ὅπως δείξαμε, δὲν ἔχουν πρόβλημα μὲ τὴν ἐπίθεση σὲ Ὀρθόδοξους ἐὰν οἱ τελευταῖοι δὲν εἶναι Σλάβοι.

Βέβαια, ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι παρὰ ἡ ἐκδήλωση τῆς ἀπέραντης, ἀτελείωτης, ἀέναης μειονεξίας τοῦ Σλάβου μπροστὰ στὸν Ἕλληνα νονό του. Δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ θέλει νὰ παριστάνει πότε τὸν «Βυζαντινό», πότε τὸν «Μακεδόνα», πότε τὸν «σοῦπερ-Ὀρθόδοξο» θεματοφύλακα τῆς Πίστης, πότε ποιὸς ξέρει τί ἄλλο. Νοιώθει ἀπέραντα μικρὸς ποὺ δὲν ἔχει συνεισφέρει σὲ τίποτε στὰ ὀρθόδοξα δόγματα καὶ συνόδους ἢ ποὺ στὴν πραγματικότητα οἱ σχέσεις του μὲ τοὺς Ρωμαίους ἦταν εἰσβολῆς στὴν ἐπικράτειά τους καὶ διαπραγμάτευσης γιὰ τὸ πλιάτσικο. Ἡ ἀτελείωτη αὐτὴ μειονεξία ἄλλοτε ἐκδηλώνεται ὡς θαυμασμὸς «μὲ ἀνοιχτὸ τὸ στόμα» κι ἄλλοτε ὡς κλεψιά. Δὲν βλέπω τίποτε ποὺ νὰ τὴ σταματήσει στὸ μέλλον παρὰ μόνο τὸν ὁριστικὸ ἐκδυτικισμὸ τῶν Σλάβων Ὀρθόδοξων.

Φυσικά, δὲν εἶναι κακὸ οὔτε κατωτερότητα τὸ ὅτι οἱ Σλάβοι βρῆκαν ἕτοιμο πακέτο, καὶ δὲν συνεισέφεραν στὴν Ὀρθοδοξία. Δὲν πρόσεξαν τὴν παραβολὴ μὲ τοὺς ἐργάτες τοῦ ἀμπελιοῦ. Ὡς κατωτερότητα κι ἐνοχὴ τὸ ἀντιλαμβάνονται μόνον οἱ ἴδιοι, καὶ ἀρχίζουν τὸν μηχανισμὸ τῆς κλοπῆς. Φτάνουν, σὲ στιγμὲς εἰλικρινοῦς κακίας, νὰ ἀμφισβητοῦν τὴν ἑλληνικότητα τῆς Ρωμανίας ἀγνοώντας (καὶ μὲ τὶς δυὸ σημασίες τῆς λέξης) ὅτι τὰ δικά τους, μεσαιωνικὰ ρωσικά, βουλγαρικά, σερβικὰ χρονικὰ ἀναφέρονται στοὺς Βυζαντινοὺς καὶ τὸ Βυζάντιο ὡς Ἕλληνες καὶ Ἑλλάδα, ἀντίστοιχα.

Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχουν τέτοιες τάσεις ἀπὸ Ἕλληνες. Παραδείγματα, ὁ Ἀ. Καλδέλλης καὶ ὁ Ρωμανίδης, ἐνῶ παλιότερα ἡ Ἀριστερὰ παραμόρφωνε τὸ ὅραμα τοῦ Ρῆγα Φεραίου γιὰ πορνικούς, κομματικοὺς λόγους, μόνο γιὰ ὅσο διάστημα οἱ Σλάβοι τῶν Βαλκανίων ἀνῆκαν σὲ ἄλλο παγκόσμιο στρατόπεδο, στὸ ὁποῖο λαχταροῦσε ἡ Ἀριστερὰ νὰ βρεθοῦμε. Τὸ ἀντίτιμο γιὰ τὸν φιλοβυζαντινισμό τους εἶναι νὰ κλέψουν ἀπὸ τοὺς Νεοέλληνες τὸ βυζαντινὸ παρελθόν τους· ὅπως ὁ «ἀρχαιολάτρης Δυτικὸς» περιφρονοῦσε, σὰν τοὺς Λατίνους τοῦ 1ου αἰ. π.Χ., τὸν σύγχρονό του Ἕλληνα συγκρίνοντάς τον μὲ ἐκεῖνον τοῦ Χρυσοῦ Αἰώνα.

Φυσικά, νὰ μᾶς λείπει τέτοιος βυζαντινισμός, ποὺ στὸ κάτω-κάτω ἦταν ἐνάντιος στοὺς Βυζαντινούς. Στὰ μάτια τῶν τελευταίων, ὅποιος δὲν ὑποτασσόταν στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ στὴν ἑλληνικὴ γλώσσα καὶ κουλτούρα (καὶ δὲν μίλαγε ἑλληνικά) δὲν ἦταν παρὰ ἕνας πρωτόγονος βάρβαρος, ποὺ μὲ τίποτα δὲν λογιζόταν ὡς «Ρωμαῖος» ἀκόμη κι ἂν ζοῦσε ἀνέκαθεν μέσα στὰ ὅρια τῆς Ρωμανίας (ἐνάντια στὴν ὁποία, ἄλλωστε, διαρκῶς ἐπαναστατοῦσε). Ἀκόμη καὶ ἡ Ὀρθοδοξία μετὰ τὴν πρωτοβυζαντινὴ περίοδο ἑρμηνευόταν ὀρθά, ὅλως τυχαίως, μόνο ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες κατόχους τῆς Κωνσταντινούπολης κι ὄχι λ.χ. ἀπὸ τοὺς καλόπιστους Χριστιανοὺς τῆς Ἱσπανίας ἢ τῆς Ρωσίας -ἄλλο ἂν μποροῦσαν νὰ ὑπάρχουν ἐσωτερικὲς ἑλληνικὲς ἔριδες π.χ. Εἰκονομαχία. Ἀκόμη καὶ αὐτές ὅμως, δηλαδὴ τὸ περιεχόμενό τους, ἦταν τελείως ἀκατανόητες γιὰ τοὺς λαοὺς ἐπιπέδου σλαβικοῦ ἢ γιὰ τοὺς Φράγκους τοῦ 9ου αἰ. ποὺ νόμισαν, σὰν ἐξυπνάκηδες, πὼς οἱ Βυζαντινοὶ διακηρύσσαμε  ὅτι μπορεῖ νὰ λατρεύεται τὸ ξύλο τῶν εἰκόνων, ἁπλὰ ἐπειδὴ οἱ ἴδιοι -οἱ Φράγκοι- δὲν γνώριζαν ἑλληνικὰ καὶ τὴν ἑλληνικὴ ὁρολογία. Μόνο ὁ πρὸ τοῦ 800 μ.Χ. Πάπας, ὡς ἀξιοδάκρυτο ἑλληνορωμαϊκὸ κατάλοιπο στὴ γερμανικὴ καὶ ἀραβοκρατούμενη Δύση, συμμετεῖχε μὲ σοβαρότητα στὶς θεολογικὲς συζητήσεις τῶν μεσαιωνικῶν Ἑλλήνων. Ὁ «Καλδελλισμός» ἀντιστρατεύεται ὅσο τίποτε ἄλλο τὴν πραγματικὴ βυζαντινὴ ἐθνοπολιτισμικὴ ταυτότητα. Εἶναι ἡ τελευταία λέξη τῆς διαστρέβλωσής της. Τὸ ἀπόλυτο ψέμα σὲ σύγχρονη συσκευασία.

Κι ἔρχομαι στὸ πρακτικό: Μὲ τέτοιους μειονεκτικούς λαοὺς σὰν τοὺς Σλάβους Ὀρθόδοξους δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει καμμία συμμαχία ἐνάντια στὸ Ἰσλάμ. Εἴτε θὰ πρέπει νὰ σιωπήσουν (δηλαδή, νὰ μὴ μᾶς τὸ λένε μὲ τέτοια ἀφέλεια ἢ θράσος ὅτι εἶναι οἱ πνευματικοὶ ἀπόγονοι τοῦ Βυζαντίου) καὶ νὰ μὴν κλέβουν μὲ «φιλοβυζαντινισμὸ» τὴν ἱστορία μας εἴτε πρέπει νὰ ἀλλάξουν ἄποψη. Κι ὅταν λέω Σλάβους Ὀρθόδοξους, δὲν ἐννοῶ τόσο τὴ Ρωσία, ποὺ παίζει σὲ ἄλλη κατηγορία, ὅσο Σέρβους, Βουλγαρομακεδόνες καὶ Βουλγάρους. Πρέπει πρῶτα νὰ μάθουν νὰ σέβονται καὶ νὰ εἶναι περήφανοι γιὰ αὐτὸ ποὺ εἶναι, κι ἔπειτα νὰ συνεργαστοῦμε. Γιὰ παράδειγμα, οἱ Βούλγαροι, λαὸς μὲ τεράστια ἐπιθετικότητα ἐναντίον μας (περισσότερο ἀπὸ τὴν ἐπιθετικότητά τους πρὸς τοὺς Τούρκους) μπορεῖ νὰ μισοπεθαίνουν μὲ μιὰ τουρκικὴ μειονότητα, ἀλλὰ ὀνειρεύονται Μακεδονίες καὶ Θράκες. Οἱ Σέρβοι, μπορεῖ νὰ εἶχαν μόνο τοὺς Ἕλληνες ἔμπρακτα φίλους στὸν Α’ Π.Π. (διάσωση τοῦ ἡττημένου στρατοῦ τους μὲ μεταφορά του στὴν Κέρκυρα τὸ 1915) καὶ στὴ δεκαετία τοῦ ’90 (Κόσοβο, Βοσνία, φιλοξενίες Σερβόπουλων), αὐτὸ δὲν τοὺς ἐμπόδισε, ἂν καὶ (κι αὐτοί…) ultra-ΚαραΤέλειουςΕὐλαβεῖςὈρθόδοξους νὰ ἀναγνωρίσουν τοὺς Ψευτομακεδόνες, ἀκόμη κι ἂν οἱ τελευταῖοι καταπατοῦν ὡς σχισματικοὶ τὴ δικαιοδοσία τῆς Σερβικῆς Ἐκκλησίας στὰ ἐδάφη τῆς ΠΓΔΜ. Τόσο πιστοὶ στοὺς ὀρθόδοξους κανόνες οἱ εὐλαβεῖς ὑπερορθόδοξοι καὶ πανσλαβιστὲς Σέρβοι. Οἱ Ρωσόφιλοι αὐτοὶ Πανσλαβιστὲς Σοῦπερ-Ὀρθόδοξοι δὲν ἀντιλαμβάνονται ὅτι ἡ Ἁγία Μητέρα τους Ρωσία μπορεῖ νὰ τοὺς πετᾶ ὡς τροφὴ στὰ δόντια τῶν Ἀλβάνότουρκων τοῦ Κοσόβου καὶ τῶν Τουρκοβογόμιλων τῆς Βοσνίας, κι ὅτι ἡ Ρωσία εἶναι ἱστορικὰ ἀναγκασμένη νὰ εἶναι ἰμπεριαλιστικὴ τόσο ὅσο οἱ ΗΠΑ καὶ οἱ Εὐρωπαῖοι. Φυσικά, γιὰ ἐμᾶς τοὺς Ἕλληνες ἰσχύουν τόσο αὐτὰ ὅσο κι ὅτι ἡ Ρωσία εἶναι καλὸς βαφτισιμιός μας μόνο ἐὰν πολεμᾶ Γερμανοὺς καὶ Ἰσλάμ (τοὺς ἐχθροὺς τῆς Ὀρθοδοξίας). Ἂν γιὰ διάφορους λόγους δὲν τὸ κάνει, κατανοοῦμε πολὺ καλὰ τὶς αἰτίες, ὡστόσο δὲν τῆς ἀναγνωρίζουμε καμμία ὀρθόδοξη ἁγιότητα οὔτε ἀδελφικότητα.

Ἐν ὀλίγοις, πρέπει νὰ ἐναντιωνόμαστε τόσο στοὺς ρωσοφάγους ἰσλαμοπράκτορες Ἀναρχικοὺς-Antifa καὶ ἐν γένει «Ἑλληνοδυτικοὺς» (ἄλλου εἴδους πράκτορες ἢ ἀφελεῖς, κι αὐτοί), ὅσο καὶ στοὺς ἀφελεῖς Σλαβόφιλους. Ἡ «βυζαντινὴ κοινοπολιτεία», μὲ λατινογενεῖς ἢ σλαβορθόδοξους ὄντως μπορεῖ νὰ ὑπάρξει, μόνο ὅμως ἐν ἀληθείᾳ κι ὄχι μὲ συμβιβασμούς στὸ ζήτημα τῆς ἱστορίας ἢ μὲ κλοπές. Διαφορετικά, ὅπως ἔγραφε ἕνας Βυζαντινός: «Ἡμεῖς γὰρ χριστιανοὶ ὄντες καὶ μίαν πίστην ἔχοντες, ὅμως βαρβάρους ἔχομεν καὶ λέγομεν τοὺς Βουλγάρους, τοὺς Βλάχους, τοὺς Ἀλβανίτας, τοὺς Ρούσους» (Ἑ. Ἀρβελέρ, Γιατὶ τὸ Βυζάντιο, σ. 63).

Advertisements
This entry was posted in Βούλγαροι, Δυτικοί, Ελλάδα, Ρωσία, Ρωμανία, Σέρβοι, Σλάβοι, Χωρίς κατηγορία, θρησκεία and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

7 Responses to Πανσλαβιστὲς Ὀρθόδοξοι καὶ τὰ ὅρια τοῦ βυζαντινισμοῦ

  1. Ο/Η Ν λέει:

    Ωραία.Είναι δίκαιο όμως να ξεχωρίσουμε κάτι.Οι Ρώσοι,οι Βουλγαροι,οι Σέρβοι είναι ολόκληροι λαοί.Κι αν δεν είχαν -ως ανύπαρκτοι στην Ιστορία-συμμετοχή στις Συνόδους έχουν όμως αργότερα και τώρα συμμετοχή και συνεισφορά στην Ορθοδοξία. Ο πανσλαβισμός του τότε είναι κάτι άλλο, οπως είναι κι ο πουτινισμός σήμερα.
    Επίσης να έχουμε στο νού μας οτι οι μεν Ρώσοι είναι παγκόσμια και ηγεμονική δύναμη που έχει τη δυνατότητα να επεξεργαστεί πολιτικές και ιδεολογίες ενώ οι άλλοι 2 είναι σε ακόμη χειρότερη μοίρα κι απο μας και απλοί εισαγωγείς-καταναλωτές ξένων ιδεών κτλπ.Με τους μικρούς έχουμε αρκετές κοινές ανάγκες και συμφέροντα και μπορεί να υπάρξει μια σύμμετρία.
    Y.Γ.Δέν μπορώ να υποστηρίξω την εγκυρότητα -δεν θυμάμαι καν που το διάβασα-απλώς το αναφέρω.Υπάρχει μια άποψη οτι ο Πανσλαβισμός είναι αποτέλεσμα υπονομευτικής δράσης των Αγγλικών μυστικών υπηρεσιών ώστε να κρατήσουν εξ υπαρχής το ιδεολογικό πλαίσιο των ηγεμονικών φιλοδοξιών της Ρωσίας περιορισμένο.

    Μου αρέσει!

  2. Ο/Η Ν λέει:

    YΓ2.Οι Βού. δεν είναι απαραίτητα Σλάβοι και αυτοί που αποκαλείς Βουλγαρομακεδόνες είναι απλώς Σλαβανάκατοι.

    Μου αρέσει!

  3. Ο/Η Μ. λέει:

    «Ελληνοδυτικός» πολιτικά και «Καλδελλικός» ιστοριογραφικά (sensu lato αυτά, αλλά τα δηλώνω για να συνεννοούμαστε), διαβάζω και απορώ με την εξομοίωση Ομπολένσκυ και Καλδέλλη (και, το αναφέρω παρεμπιπτόντως, βρίσκω εντελώς λανθασμένο τον ισχυρισμό ότι η νέα ερμηνεία της ρωμαϊκότητας της ταυτότητας των «βυζαντινών» εξαντλείται απλώς στην επισήμανση του εθνωνυμίου τους). Ο πρώτος όντως κάνει λόγο περί κοινοπολιτείας στην οποία εντάσσει τους μη-ρωμαίους ορθοδόξους, ο δεύτερος απορρίπτει ρητά τη θεώρηση αυτή και κάνει λόγο για το ρωμαϊκό έθνος, του οποίου την ελληνικότητα αμφισβητεί σε επίπεδο όχι γλωσσικό προφανώς αλλά εθνικό και πολιτικό, δηλαδή ιδεολογικό.

    Μου αρέσει!

    • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

      Δὲν εἶπα ὅτι ὁ Ὀμπολένσκυ καθιστᾶ Ρωμαίους καὶ κληρονόμους τῶν Ρωμαίων τοὺς σλαβικοὺς λαούς. Μίλησα γιὰ τὰ ΜΚΔ, ὅπου ἡ ἔννοια τῆς κοινοπολιτείας μετατρέπεται σὲ θεωρίες τῆς Τρίτης Ρώμης (δηλ. πολιτικὴ καὶ ἰδεολογικὴ ἰδιοποίηση) ἢ συνδυάζεται μὲ αὐτές. Σὲ κάθε περίπτωση, ὅλοι οἱ δρόμοι ὁδηγοῦν στὸν παραμερισμὸ τῆς (κατ’ ἐμένα) ἑλληνικότητας τῆς Ρωμανίας.
      Ἔχω τὴν αἴσθηση ὅτι ὁ Καλδέλλης ἐπιμένει σὲ ζητήματα ἐθνωνυμίων, ἀντὶ λ.χ. νὰ διερευνήσει τί σήμαινε γιὰ τοὺς μεσαιωνικοὺς Ρωμαίους τὸ Γραικός, τί τὸ Λατίνος, τί τὸ Αὐσόνιος, καὶ γενικά, σὲ τί συνίστατο ἡ ρωμαϊκὴ ταυτότητα (στὸ καθένα της τμῆμα), ἂν μεταβάλλεται κ.λπ. Μιλῶ ἔχοντας ὑπόψη τὸ Helllenism in Byzantium, κι ὄχι νεότερα βιβλία του.

      Μου αρέσει!

      • Ο/Η M. λέει:

        Νομίζω ότι αδικείται ο Καλδέλλης ως προς το εξής: τα σχετικά κεφάλαια του «Hellenism in Byzantium» φαίνεται να ἐχουν περισσότερο διακηρυκτικό χαρακτήρα, παρουσιάζουν το νέο υπόδειγμα (σε καλά ελληνικά: paradigm) και εισάγουν το πλαίσιο της ανάλυσης του κυρίως θέματος του βιβλίου, της ελληνικής παιδείας στο Βυζάντιο. Δε μου φαίνεται εύκολο να διαφωνήσει κανείς πως, και για κάποιον που κατά βάση συμφωνεί με τις βασικές γραμμές της ανάλυσης του Κ, παραμένουν πολλές πτυχές του ζητήματος που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης — για τα ύστερα χρόνια της αυτοκρατορίας στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται σχετικά κείμενα του Μαλατρά και της Gill Page, που φαντάζομαι τα έχετε υπόψη σας. Να δώσω ένα παράδειγμα για το ότι και ο ίδιος ο Κ έχει αναπτύχει επιχειρήματα πέραν της παρατήρησης για το εθνωνύμιο: στο «The Byzantine Republic» ασχολείται (μεταξύ άλλων) με την παρουσίαση των ρωμαϊκών καταβολών της βυζαντινής αντίληψης περί του ρόλου της μοναρχίας στο πλάισιο της πολιτείας/respublica, αντιδιαστέλλοντάς την με την ελληνιστική αντίληψη που είχε διαδοθεί προρωμαϊκά στην ελληνική ανατολή.

        Μου αρέσει!

      • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

        Δὲν εἶναι οὔτε ἀθέμιτο οὔτε περίεργο νὰ ἀντιστρέφονται τὰ διάφορα ἑρμηνευτικὰ μοντέλα. Ἔτσι, ἐνῶ οἱ περισσότεροι (καὶ οἱ Ἕλληνες) έβλεπαν τὴν ὕπαρξη ἑνὸς ρωμαϊκοῦ στοιχείου ποὺ ἐνσωματώνεται στὴν κατὰ βάση ἑλληνικὴ (ἐθνοπολιτισμικά) Ρωμανία, ὁ Καλδέλλης κάνει τὴν ἀντιστροφὴ καὶ ὑποστηρίζει ὅτι τὸ ἑλληνικὸ στοιχεῖο ἦταν ἐνσωματωμένο σὲ μιὰ ἐθνικὴ ρωμαϊκὴ ἀφήγηση (κι ὄχι τὸ ρωμαϊκὸ σὲ μιὰ κατὰ βάση ἑλληνική).

        Ὡστόσο, κάθε μοντέλο κρίνεται μὲ βάση τὸ κατὰ πόσο συμμορφώνεται μὲ τὶς πηγές, δηλαδή τὸ σὲ ποιὸ βαθμὸ τὶς ἐπιβεβαιώνει ἢ ἀντικρούεται ἀπὸ αὐτές.

        Γιὰ παράδειγμα, ὁ Καλδέλλης ἀλλὰ κι ὁ Μαλατρᾶς ὑποστηρίζουν ὅτι τὰ βυζαντινὰ χρονικὰ δὲν ἀσχολοῦνται μὲ τὴν ἀρχαιοελληνικὴ ἱστορία, πέραν τοῦ Τρωικοῦ Πολέμου καὶ τῶν ἑλληνιστικῶν βασιλέων ποὺ πολέμησαν μὲ τοὺς Ἰουδαίους. Ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετο συμβαίνει σὲ ἀρκετοὺς βυζαντινούς χρονογράφους. Αὐτὸ εἶναι ἕνα μόνο παράδειγμα.

        Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐπειδὴ δὲν διάβασα τὸ Byzantine Republic, δὲν ξέρω ἂν ἀσχολεῖται μὲ τὰ παραπάνω καὶ ἄλλα συναφή.

        Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s