Satan sum et nihil humanum a me alienum puto

Μιὰ φορὰ κι ἕναν καιρό, οἱ ἀστοὶ βαρέθηκαν αὐτὲς τὶς φρικτὲς τιμωρίες μὲ τὶς ὁποῖες ἀπειλοῦσε ἡ χριστιανικὴ κοσμοθέαση τοὺς πλούσιους, καὶ δὲν τοὺς ἄφηνε νὰ εἶναι ἐπὶ γῆς θεοί, νὰ κάνουν ὅ,τι θέλουν. Μετά, κι οἱ πεπαιδευμένοι εὐγενεῖς σκάρωναν γιορτὲς-παρωδίες τῶν χριστιανικῶν τελετῶν, μὲ τὶς ὁποῖες κορόιδευαν τοὺς βαρετοὺς παπάδες τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ ἀνέχονται. Κι ὅταν ἦρθε ἡ ἐποχὴ τῆς Λογικῆς καὶ τῶν Φώτων, καὶ ξεμπέρδεψαν μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ παπαδίστικα, τοὺς ἔπιασε μιὰ κάποια ρομαντικὴ μελαγχολία. Καὶ δώσ’ του οἱ δράκουλες καὶ οἱ διάβολοι καὶ τὰ πνεύματα στὰ μυθιστορήματα. Ἀλλὰ κι ὅταν πέθαναν οἱ γιοί τους στὸν Α’ Π.Π. τὸ ρίξαν στὸν πνευματισμό (ὄχι στὸν Χριστιανισμό, ἀλίμονο) γιὰ νὰ δοῦν τὸ πνεῦμα τοῦ γιοῦ (;) τους, γιὰ νὰ παρηγορηθοῦν. Κι ἀπὸ τὴν πολλὴ κατάθλιψη ἢ τὸ κενὸ ἢ τὴν διαστροφή, σκέφτηκαν διάφορα ὡραῖα καλλιτεχνικὰ καὶ λογοτεχνικά. «Τὸ πολὺ γὰρ τῆς θλίψεως…». Κι ὅλα αὐτὰ τὰ πνεύματα καὶ οἱ διάβολοι τῆς μοδέρνας λογοτεχνίας καὶ τέχνης δὲν ἦταν ὅ,τι ἦταν τὰ πνεύματα στὰ παραμύθια τῆς ἀμόρφωτης γιαγιᾶς, ἀλλὰ πνεύματα μὲ ἀξιώσεις ἀντικειμενικῆς ἀλήθειας καὶ κυριαρχίας. Ὅπως ἀκριβῶς οἱ ἀθῶοι «βουρκόλακες» (ἢ τὸ ἀρχικὰ χριστιανικὸ Χάλογουιν) ποὺ συνυπῆρχαν σὲ μιὰ χριστιανικὴ κοινωνία δὲν εἶναι οἱ βρυκόλακες τῆς τηλεόρασης καὶ μιᾶς ἀντιχριστιανικῆς κοινωνίας (καὶ τοῦ ἀντίστοιχου, σημερινοῦ Χάλογουιν). Ὅσο τὸ «χθόνιο» (ἂς τὸ πῶ ἔτσι) στοιχεῖο δὲν εἶχε πάρει τὸ πάνω χέρι (σὲ ἐπίπεδο κουλτούρας καὶ λογιοσύνης), ἦταν κάτι διαφορετικό, εἶχε διαφορετικὴ ἐπίδραση. Τώρα, ποὺ ἔγινε «λογοτεχνία», εἶναι ἀλλιῶς.

Κι ἐμεῖς πρέπει νὰ τὰ δοῦμε ὅλα αὐτὰ σὰν παγκόσμια λογοτεχνία, αὐτὰ τὰ «Νὰ τὸ δοῦμε κι ἀλλιῶς» καὶ τὰ γνωστικιστικὰ «Κι ἂν ὁ Διάβολος δὲν εἶναι κακός;», σὰν ἀριστουργήματα, σὰν τὴν ἀφρόκρεμα τοῦ πολιτισμοῦ μας καὶ τὴν κορωνίδα τῆς Δημιουργίας. Ἐνῶ εἶναι κατάπτωση καὶ ἐπιστροφὴ σὲ ἐποχὲς Καλιγούλα, μὲ μάγισσες καὶ χαρτορίχτρες, καὶ στὰ τὰμ-τάμ, πολὺ πιὸ πίσω κι ἀπὸ τὴν Ἀρχαιότητα τοῦ 5ου αἰ. π.Χ. Μερικὰ πράγματα (τὸν ἑλληνορωμαϊκὸ πολιτισμό, τὸν Χριστιανισμό) κακῶς τὰ παίρνουμε ὡς δεδομένα, σὰν λουλούδια ποὺ φυτρώνουν κάθε Ἄνοιξη καὶ θὰ συνεχίσουν νὰ φυτρώνουν, ἐνῶ δὲν εἶναι. Καὶ γι’ αὐτό, ὅποιος ἐπιτίθεται σὲ αὐτά, εἴτε μέσῳ τῆς Τέχνης εἴτε τῆς Πολιτικῆς, δὲν ἀξίζει παρὰ νὰ τοῦ ἐπιτιθέμεθα -ἀκριβῶς ἐπειδὴ ὁ ἀφανισμὸς τῶν πραγμάτων αὐτῶν δὲν εἶναι ἱστορικὰ ἀδιανόητος κι ἀδύνατος.

Πράγματι, κι ὁ Λόρδος Βύρων εἶχε κάποιες τάσεις δρακουλέ. Ἀλλὰ αὐτοθυσιάστηκε καὶ πέθανε στὴν Ἑλλάδα, ἐνῶ ὁ Πεσσόα ὄχι. Πράγματι, οἱ ἰδέες ἐντάσσονται στὴν ἐποχή τους. Ἀλλὰ ὅσο ὑπάρχει διαχρονικὸς ἐχθρὸς τῶν ἰδεῶν αὐτῶν, ὁ Χριστιανισμός, ὁποιαδήποτε ἐπικαιροποίησή τους δὲν εἶναι παρὰ ἡ συνέχεια μιᾶς παλιᾶς καλῆς διαμάχης, ποὺ ἀναβίωσε τὸν 17ο-18ο αἰ. Δὲν εἶναι ἁπλῶς «ὁ Μεσοπόλεμος» ἢ ἡ «Ἑταιρεία τῆς Θούλης» καὶ ἡ Μπλαβάτσκυ καὶ ἡ Θεοσοφία. Εἶναι πράγματα χιλιοειπωμένα, ἐπιχειρήματα χιλιοπαιγμένα, χιλιοαπαντημένα καὶ ξανὰ χιλιοτεθέντα στὸ τραπέζι τῶν φιλοσοφικῶν συζητήσεων. Βεβαίως, ἡ κασσέτα θὰ ξαναπαιχτεῖ καὶ τώρα. Τὸ λάθος ἔγκειται νὰ νομίζουμε ὅτι πρόκειται γιὰ μοντέρνα καὶ στιγμιαῖα πνευματικὰ συμβάντα. Σαφῶς ἐντάσσονται στὴ σύγχρονη προβληματική, τοῦ καιροῦ τους, μὲ ἀφορμὲς τωρινὲς κι ὄχι τοῦ 3ου αἰ. μ.Χ. Ὅμως, ἀκριβῶς ἐπειδὴ τὴν σύγχρονη προβληματικὴ τὴν ἐνοχλεῖ ἀφάνταστα ὁ Χριστιανισμός (κι ἡ χριστιανικὴ ἀντίληψη περὶ Διαβόλου, καὶ ὄχι ἀντίστοιχα ζητήματα λ.χ. τῆς θρησκείας τῶν Ἴνκας ἢ τοῦ Δωδεκάθεου), γι’ αὐτὸ ἡ «σύγχρονη προβληματικὴ» ἐπαναφέρει ἕνα κάρω ἀπόψεις τῶν Γνωστικῶν, τοῦ Ἰουλιανοῦ, τοῦ Κέλσου, κι ἄλλων. Κι ἔτσι, τὶς νομιμοποιεῖ πλαγίως, ἐνῶ ὑποτίθεται ὅτι τὶς ἔχει ξεπεράσει.

Ἐννοεῖται, βέβαια, ὅτι τὸ ζήτημά μας, ἡ τελικὴ αἰτία, δὲν εἶναι ὁ Μεσοπόλεμος τῶν ἀπογοητευμένων ψυχῶν κι ἡ ἀντίδραση στὸν ὑλισμὸ τῶν μπολσεβίκων καὶ τῶν πληβείων. Μιὰ χαρὰ προετοιμαζόταν τέτοιες ἰδέες ὅλον τὸν 19ο αἰ., ὅταν καμμιὰ «ἐπανάσταση» καὶ καμμιὰ «μελαγχολία τοῦ Μεσοπολέμου» δὲν ὑπῆρχαν, καὶ ἔκαναν διάφορες λιτανεῖες.

«Ἑωσφορισμός». Τί νὰ κάνουμε, αὐτό εἶναι. Νὰ ἀρχίσουμε ἀπὸ τὴ Γένεσι Γ’ 4-5; Τὸ ζουμὶ εἶναι τὸ ἴδιο, «λογοτεχνικοὶ» πειραματισμοὶ μὲ ἀντιχριστιανικὲς ἰδέες. Γιὰ πλάκα, γιὰ ἀστεῖο ἢ «πρόκληση», γιὰ «τροφὴ γιὰ σκέψη», ξέρω γώ, καὶ καλά. Λὲς καὶ ζοῦμε τὸν 1ο αἰ. μ.Χ. καὶ πρέπει νὰ τὰ ξαναδοῦμε ὅλα –καί, μάλιστα, ὄχι (πρὸς θεοῦ) φιλοσοφικὰ (ποὺ θὰ εἶχε καὶ νόημα) ἀλλὰ μόνο λογοτεχνικά. Ἀπέραντη κούραση. Καὶ ὅλα αὐτά, μάλιστα, συνταιριασμένα μὲ τὴν αὐτοθεοποίηση τοῦ νεωτερικοῦ ἀνθρώπου. Τί ὡραῖα.

Ὅποιος βάζει τὴν ἀξία τῶν πειραματισμῶν αὐτῶν πάνω ἀπὸ τὶς χριστιανικὲς ἀντίστοιχες πρέπει νὰ ξέρει τί θέτει καὶ πρῶτο. Αὐτὸ δὲν σημαίνει ἀκτιβισμὸ, σημαίνει μὴ σεβασμὸ γιὰ τὸ περιεχόμενο κάποιων ἰδεῶν κι ἐκφράσεων. Ἐλευθερία ἔχουμε, καὶ δὲν ζοῦμε σὲ χριστιανικὴ κοινωνία. Ἄλλο ἡ ὑπεράσπιση τῆς ἐλευθερίας κι ἄλλο τοῦ κάθε παράγωγου τῆς ἐλευθερίας, ἀκόμη κι ἐκείνου ποὺ ἐπαναφέρει ἀπόψεις Γνωστικὲς καὶ τῶν Ἀπόκρυφων Εὐαγγελίων, ἔστω κι ἀπὸ σπόντα.

Τώρα, βέβαια, ὁμολογῶ ὅτι ἴσως φταίει ὅτι δὲν μ’ ἄρεσε τόσο πολὺ ἡ λογοτεχνία. Βαριόμουνα ἀπίστευτα τὸν Φάουστ. Ἡ κακιὰ φαντασία, ποὺ λέει κι ὁ Πλωτίνος κι οἱ Πατέρες. Γιὰ νὰ τὸ πῶ ἀλλιῶς: Τίποτε λογοτεχνικὸ δὲν εἶναι σκέτα λογοτεχνικό, ἀκριβῶς ὅπως κανένα θρησκευτικὸ κείμενο δὲν εἶναι μόνο μεταφυσικὴ πραγματεία (κι ὄχι λογοτεχνία). Κι ἐφόσον δὲν εἶναι «μόνο λογοτεχνία», ἐγείρει κι ἄλλα ζητήματα, ὄχι μόνο πολιτικά ἀλλὰ καὶ θρησκευτικά. Ἄλλο ἂν ἡ «πρόκληση» ἑνὸς τέτοιου θεάτρου στὴν Ἑλλάδα, δεκαετίες μετά, ἔχει σαφὴ πολιτικὴ στόχευση, τὴν Ἐκκλησία.

«Τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἀγαπάω εἰλικρινά -ὤ, πόσο μ’ ἔχουν συκοφαντήσει!», ποὺ λέει κι ὁ Διάβολος στοὺς Ἀδελφοὺς Καραμαζώφ.

Advertisements
This entry was posted in παλιά και νέα θεότητα, τέχνη, φιλοσοφίες and tagged , . Bookmark the permalink.

22 Responses to Satan sum et nihil humanum a me alienum puto

  1. Ο/Η coerdia λέει:

    Και τελικά τι έγινε;ήταν αμοιβαίο το αίσθημα ή όχι;

    Μου αρέσει!

  2. Ο/Η coerdia λέει:

    Των ανθρώπων και του Εωσφόρου.

    Μου αρέσει!

  3. Ο/Η coerdia λέει:

    Λοιπόν, «Λογοτεχνία κάνουμε , κύριοι, ὣστε βρέθηκε τελικά τρόπος καί σωθήκαμε.» Μέχρι να δείξει θα διαβάζουμε για το Σανσελόρ και τις περιπετείες του στη θάλασσα των Σαργασσών. «καί καθ’ ἣν στιγμήν ὁ δικός σας Σανσελόρ εἶναι πυρίμαχος τί θέλετε καί μιλᾶτε;»

    Μου αρέσει!

  4. Ο/Η Μανώλης λέει:

    Από αυτά που καταλαβαίνω, μπορώ να πω: εφόσον με τον Διαφωτισμό, ίσως και πιο παλιά, έχει εκκινήσει η διαδικασία της εκκοσμίκευσης και του σταδιακού απο- χριστιανισμού, τότε όλη την λογοτεχνική και άλλη παραγωγή, από τον 14ο αιώνα και μετά (λέω τώρα), την απορρίπτουμε ως «πολεμική». Θα πει κανείς, μόνο όταν λέει γνωστικά, αιρετικά, δαιμονικά κα. Ευκολάκι! Διότι υπάρχουν κείμενα χωρίς καμία αναφορά σε σατανάδες και μάγισσες, αλλά με πολύ πιο βαρύ «αντι- χριστιανικό» περιεχόμενο. Κατά συνέπεια, θέλουμε να γυρίσουμε την ιστορία σε κάποιον από αυτούς τους αιώνες; Μπορεί! Δεν είμαι αυτής της άποψης!

    Μου αρέσει!

    • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

      Ἄλλο φιλοσοφικὸς ἢ ἔμπρακτος (καθημερινός) ἀποχριστιανισμός, κι ἄλλο γνωστικιστικὸς καὶ τὰμ-τὰμ (θελημιτικός) ἀποχριστιανισμός. Φιλοσοφικά, τὸ γράφω, τὰ ἐπιχειρήματα ἐπαναλαμβάνονται. Καὶ καλὰ κάνουν. Πῶς νὰ τὸ πῶ, ὁ ἀντιχριστιανισμὸς τῶν Νίτσε καὶ τῶν Μὰρξ παλεύεται, ὑπάρχουν ἐπιχειρήματα. Ὄχι ἡ ἐρωτοτροπία μὲ διαβόλους καὶ δράκουλες, ἡ ὁποία κρύβει τὸν ἑαυτό της μάλιστα ἐμφανιζόμενη ὡς τέχνη κι ὄχι ὡς «σοβαρὴ συζήτηση» ἐνῶ ἀκριβῶς αὐτὸ κάνει διὰ τῆς πλαγίας ὁδοῦ.

      Μου αρέσει!

  5. Ο/Η Μανώλης λέει:

    Σχόλιο ν. 2. Επίσης, η λογοτεχνία ως «καθρέφτισμα» της κοινωνίας και της ιστορικότητας της, αναγκαστικά και αναπότρεπτα θα κάνει λόγο ή θα παίρνει αφορμές και από σατανάδες, και από μάγισσες, και από γνωστικισμούς. Αυτό που υπάρχει ή θέλει να υπάρχει σε κάθε ιστορική φάση. Σήμερα, μάλιστα θα ασχοληθεί με το α-σώματο και το cyber. Έτσι είναι η ζωή. Ο Θεός του Χριστιανισμού είναι πάνω από τις εποχές, δεν είναι όμως το Κοράνι. Είναι στη βούληση του χριστιανού να ερμηνεύσει την ιστορικότητά του σε σχέση με τον Λόγο του Θεού. Νομίζω κάτι τέτοιο έκανε ο Ντοστογιέφσκι. Ή είναι αυτός στο απυρόβλητο;

    Μου αρέσει!

    • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

      Εἶναι ἡ λογοτεχνία ἀποκλειστικὰ περιγραφική, δηλαδή; Δὲν ἐγκρίνει ἢ ἀπορρίπτει;
      Ἄν, ἱστορικά, ὑπῆρξε κάτι σὲ λόγιο ἐπίπεδο ποὺ πῆρε ἀπὸ δράκουλες καὶ φαντάσματα, καὶ βασίστηκε σὲ αὐτό, αὐτὸ εἶναι ὅλος ὁ ἀχταρμὰς τοῦ Γνωστικισμοῦ. Ὁ ὁποῖος πολεμήθηκε, καὶ μάλιστα ὄχι μόνο ἀπὸ τὸν Χριστιανισμό. Δὲν βλέπω κάτι γοητευτικὸ σὲ αὐτόν, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ζήτημα γούστου. Ὅπως δὲν βλέπω μὲ χαρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἀστρολογία -ἀκριβῶς λόγω τοῦ Χριστιανισμοῦ- ἦταν κάτι περιθωριακὸ καὶ λοῦμπεν ἐνῶ τώρα ὁ Μιτερὰν εἶχε ἀστρολόγο κι ἡ Ἐλευθεροτυπία εἶχε στήλη γιὰ τὰ ἄστρα -παρ’ ὅλο ποὺ συμφωνῶ ὅτι ἀναπόφευκτα κάποιοι θὰ ἐκφράσουν θετικὰ τὴν παρακμή, ὡς ἔπαινό της.

      Αρέσει σε 2 άτομα

      • Ο/Η Μανώλης λέει:

        Είπαμε έχεις ένα «θεματάκι» με τη Λογοτεχνία. Η λογοτεχνία δεν είναι σύστημα φιλοσοφικό ή συγκριτιστικό, ούτε κοινωνιολογικό. Αφορμές παίρνει ο συγγραφέας για να αναρωτηθεί. Τοποθετείται κάθε φορά, ακόμα και αντιφατικά, γιατί έτσι είναι η ζωή. Τα υπόλοιπα είναι «γεροντοκοριάσεις» του πολιτισμού. Άλλο ο Σαίξπηρ και το έργο του, άλλο η μυθολογία απ’ όπου τραβά υλικό, και άλλο κάποιοι που παραπέμπουν στον Σαίξπηρ για λόγους άλλους….

        Μου αρέσει!

      • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

        Τὸ θέμα ποὺ ἔχω εἶναι ὅτι ἐνῶ ἡ λογοτεχνία δὲν εἶναι μόνο λογοτεχνία, παρουσιάζεται ὡς ἀθώα περιστερά, ὡς διασκέδαση ἢ ἐλευθέρος χρόνος. Ὡς μόνο λογοτεχνία. Ἂν τῆς ζητήσεις λογαριασμὸ στὰ σοβαρά, φιλοσοφικά, θὰ πρέπει νὰ σοῦ πεῖ ὅτι (στὴ συγκεκριμένη) πιστεύει στὸν Μανιχαϊσμὸ καὶ στὸν Κακὸ Δημιουργό. Ἀλλὰ ἀκριβῶς δὲν τὸ λέει ἐνῶ τὸ διαδίδει. Δὲν διαφωνῶ ὅτι ὑπάρχει ἡ ποιητικὴ καὶ λογοτεχνικὴ ἄδεια. Ὅποιος λογοτέχνης ἢ ἄλλος θέλει νὰ πετάξει μιὰ ἰδέα δημόσια, θὰ πρέπει νὰ ὑπομείνει τὴν κριτική της, ἢ νὰ πεῖ «ντάξει, ἕνα ἀστειάκι ἔκανα, δὲν τὸ πιστεύω». Ὄχι «μὴ μὲ ἐνοχλεῖτε, κομίζω εἰς τὴν Τέχνη».

        Μου αρέσει!

  6. Ο/Η Αντώνης λέει:

    εγώ δεν κατάλαβα γιατί στέλνεις, με τον τρόπο σου, τα έργα του κάθε Πεσσόα στα μπάζα ενώ τα δισκάκια του κάθε Πέητζ τα κρατάς στη δισκοθήκη σου ωσάν μουσικά αριστουργήματα και ουχί ως κατάπτωση κι επιστροφή στα ταμ-ταμ;

    Μου αρέσει!

    • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

      Τὸ περίμενα ἀπὸ σένα, χαχ! Γιατὶ δὲν προσέχω τοὺς στίχους -κι αὐτὸ δὲν ὀφείλεται σὲ ἄγνοια τῆς ἀγγλικῆς. Πῶς τὸ λένε, μὲ ἐνδιαφέρει ἡ μουσική, ὁ ρυθμὸς κ.λπ. Ὅπως λ.χ. δὲν ἀσχολήθηκα στὰ σοβαρὰ μὲ τοὺς στίχους τοὺ Καζαντζίδη

      Μου αρέσει!

  7. Ο/Η Αντώνης λέει:

    αυτά μου τα είπες και τότες
    τώρα όμως λες άλλα για τη Λογοτεχνία που παρουσιάζεται ὡς ἀθώα περιστερά, ὡς διασκέδαση ἢ ἐλευθέρος χρόνος κτλ κτλ ενώ συμβαίνει το ίδιο και με τη μουσική.

    Μου αρέσει!

  8. Ο/Η Αντώνης λέει:

    ενώ μας λες πως η λογοτεχνία, τύπου Πεσσόα, δε μας λέει τι πιστεύει (αθώα περιστερά) κι όμως το διαδίδει και γιαυτό κατακρίνεται
    δε δέχεσαι το γεγονός οτι η μουσική τύπου Πέητζ διαδίδει κι αυτή απτη μεριά της ότι πιστεύει…
    ένα live των ledZeppelin και οχι μόνο και ο πιο αφελής θα καταλάβει τι πιστεύουν και τι διαδίδουν όλοι αυτοί.

    Μου αρέσει!

  9. Ο/Η Αντώνης λέει:

    τι να σου κάνω που τα λες τόσο ωραία για την μπαρμπουτσαλογοτεχνία και κλείνω το θέμα

    Αρέσει σε 2 άτομα

  10. Παράθεμα: Επίπεδα συνειδητοποίησης – manolisgvardis

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s