Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος – Ν. Βαλαωρίτης κ.ἄ.

Πηγή

Η «σχολή τής αυτομαστίγωσης» χρεώνει τις δυσλειτουργίες της ελληνικής κοινωνίας σε ψυχολογικούς παράγοντες, στον εθνικό χαρακτήρα. Στα αποσπάσματα που ακολουθούν ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος μαστιγώνει συμπεριφορές στις οποίες κολλά τις ταμπέλες «αδιαφορία, διγλωσσία, καχυποψία, τεμπελιά, ψευτιά και αυθαιρεσία».

Ο ίδιος εξηγεί, στην εισαγωγή του, ότι τον παρακινούν συναισθήματα αγάπης και απελπισίας: «Αυτή η γή μου, είναι το μεγάλο μου πάθος. Και γιά τούτο ο πόνος μου μεγαλώνει, όταν την νιώθω παραδομένη στα καταλυτικά της ελαττώματα και ξένη προς τις πολύτιμες αρετές της». Το δοκίμιο εκδόθηκε με τον τίτλο «Ερήμην των Ελλήνων: κείμενα οργής και ανησυχίας» (Εταιρεία τών Φίλων, Αθήνα 1993) και περιέχει άρθρα που δημοσιεύτηκαν μέχρι τον Φεβρουάριο 1967.

Ο ΙΜΠ (1901-1982) ήταν μια αυθεντία της εποχής του, γόνιμος συγγραφέας και εκπαιδευτικός (μετέπειτα διευθυντής τής Σχολής που φέρει το όνομά του). Ποιά εικόνα τής ελληνικής κοινωνίας μεταδίδει αυτός ο νοηματοδότης με τα όσα καταγγέλλει; Με ποιά κριτήρια μαστιγώνει;

Η μέθοδος του ΙΜΠ

Απο τη μια πλευρά δείχνει μιάν αρνητική εικόνα, δηλαδή μιά κοινωνία αποτυχημένη, όπου δεσπόζουν αξίες όπως τεμπελιά και βόλεμα, και συμπεριφορές όπως ψευτιά, αδιαφορία, και διγλωσσία. Δηλαδή έναν αποκρουστικό εθνικό χαρακτήρα.

Απο την άλλη, συγκρίνει αυτή την εικόνα με εκείνη μιάς ιδανικής κοινωνίας όπου επικρατούν τα εντελώς αντίθετα: μόχθος και καθήκον, ειλικρίνεια, αυστηρότης και συνέπεια. Δηλαδή κάτι γοητευτικό.

Στη συνέχεια, δηλώνει πως αυτή η ιδανική κοινωνία υπάρχει στους Ελβετούς, Δανούς, Ολλανδούς, Άγγλους κλπ αλλά όχι στους Έλληνες, διότι σ’αυτούς κυριαρχεί η «αρνητική» κοινωνία.

Συγκρίνει δηλαδή τις χειρότερες συμπεριφορές του Έλληνα με τις καλύτερες του Ελβετού. Και πιστεύει πώς κάτι απέδειξε. Μα κάποιος άλλος θα μπορούσε να στήσει τον ίδιο μηχανισμό αντίστροφα, λέγοντας πως οι Ελβετοί είναι μίζεροι, αφιλόξενοι, δεν ξέρουν να ζούν, ενώ οι Έλληνες είναι γενναιόδωροι, φιλόξενοι, και χαίρονται τη ζωή τους.

 

 

Πηγή

Αντίκρισα και το μίσος που έχουν για μας. Σε ένα φεστιβάλ ποίησης που πήγα, μου είπε ο διευθυντής του «εσείς κυνηγάτε τους καημένους τους Μακεδόνες», έτσι έχει διαδοθεί, ότι εμείς είμαστε οι καταδιώκτες. Ενώ αυτοί, και μάλιστα πολλοί ήταν στον Εμφύλιο από τη μεριά των κομμουνιστών και πήγαν στα Σκόπια, είναι που μας μισούν το περισσότερο. Και τα παιδιά τους.

 

«Ἐπιμένω», βεβαίως –σὲ συνέχεια συζητήσεων μὲ διαδικτυακὸ φίλο–, ὅτι μιὰ ὁλιστικὴ προσέγγιση μὲ ἀφορμὴ λ.χ. τὸ Μακεδονικὸ (τὸ ἴδιο καὶ γιὰ ἄλλα) δὲν μπορεῖ νὰ ἐπικεντρώνεται στὰ προφανὴ ἀρνητικὰ τῶν Ἑλλήνων τὴ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποία τὰ ἴδια ἀρνητικὰ ἔχουν καὶ οἱ κάτοικοι τῆς ΠΓΔΜ. Ὅταν κάτι εἶναι κοινὸ σὲ δυὸ ἀντιπάλους, παύει νὰ ἀποτελεῖ ἐξήγηση ἀποκλειστικὰ τοῦ μερικοῦ. Ἐξηγεῖ πολλά, βεβαίως (τὸ κοινὸ στοιχεῖο), ἀλλὰ δὲν ἐξηγεῖ γιατί ὁ ἕνας ἀντίπαλος φέρεται ἔτσι ἐνῶ ὁ ἄλλος ἀλλιώτικα. Αὐτὴ ἡ παραπάνω ἑρμηνεία ἐξηγεῖ τὸν λόγο γιὰ τὸν ὁποῖο οἱ μὲ παρόμοια καὶ χειρότερα συλλογικὰ-κοινωνικὰ χαρακτηριστικὰ Σλάβοι τῆς ΠΓΔΜ δὲν ἔχουν καμμία τάση αὐτοκριτικῆς, αὐτομαστίγωσης, μετριοφροσύνης κ.λπ. (διαλέξτε πῶς θὰ τὸ πεῖτε). Ἡ ἐπισήμανση τῶν ἀρνητικῶν στοιχείων εἶναι κάτι ἀνεξάρτητο, παράλληλο ἂν τὸ θέλετε, ἀλλὰ ὄχι ἀνασχετικό τρελῶν ἢ λογικῶν ὁραμάτων, ἐπιδιώξεων. Ἀλλιῶς, συνιστᾶ ἕνα ἐπιπλέον ἀρνητικὸ στοιχεῖο ἡ ἴδια, συσσωρεύεται μὲ αὐτά. Εἴδαμε καὶ τὴ Δύση μὲ τὸ σύστημά της, πρόκοψε. Μπορεῖ κάποιος νὰ παραδεχτεῖ ὅτι ὅλα ἔχουν ἕνα Τέλος. Ὄχι ὅμως ὅτι μιὰ εὐρύτερη παρακμὴ εἶναι ἡ αἰτία γιὰ τὴν ἀνικανότητα μόνο καὶ εἰδικὰ ἑνὸς λαοῦ.

«Μεταμοντέρνες» ἐποχές, σχετικισμοῦ, ἀπόσυρσης, κήπων, αὐθεντιῶν, ἀτομικισμοῦ καὶ κοσμοπολιτισμοῦ καὶ «μιὰ ζωὴ τὴν ἔχουμε» θὰ βροῦμε πάμπολλες στὴν ἱστορία. Εἶναι προφανὲς ὅτι οἱ Χριστιανοὶ τοῦ 3ου αἰ., ποὺ ἦταν μιὰ σέκτα ἀνάμεσα σὲ πάμπολλες, ἔπαιρναν τὸ βάρος τῆς ἐπιλογῆς τους. Ὅμως, παράλληλα ξέρουμε καλὰ καὶ τοὺς κανόνες τοῦ ἐπισκόπου Ἀλεξανδρείας Πέτρου καὶ ἄλλων ἐπισκόπων, ποὺ δείχνουν ἕνα μεγάλο εὖρος ἀτομικῶν στάσεων τῶν Χριστιανῶν κατὰ τὸν Διωγμό, ξέρουμε καὶ τὸν Δονάτο καὶ τὸν Δονατισμό, οὕτως ὥστε νὰ μὴν ἐκπλησσόμαστε τόσο ἀπὸ σημερινὰ φαινόμενα. Κι ἀπὸ τρελὲς ἰδεολογίες, ποὺ πρόθυμα ἀκολουθοῦσαν οἱ πολλοί, ἄλλο τίποτε!

Advertisements
This entry was posted in Ελλάδα, κοινωνία and tagged , . Bookmark the permalink.

8 Responses to Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος – Ν. Βαλαωρίτης κ.ἄ.

  1. Ο/Η Μανώλης λέει:

    Καλημέρα, μεταθέτεις τη συζήτηση. Οι παρατηρήσεις μου έγιναν με μεγάλη αφορμή το Μακεδονικό- το ίδιο θα ίσχυε και για το Κυπριακό ή την Θράκη- και στόχο την τελικά ψυχολογική κατάσταση των νεοελλήνων- φυσικά, είναι μία γενικότερη τάση, αλλά αλλού δεν μ’ ενδιαφέρει. Στην ισότητα της παγκόσμιας τάσης- αποβλάκωσης, οκ, συζητάμε αλλιώς: και εκεί όμως έχουμε έλλειμμα, διότι αν ήμασταν το 1992, το 1/10 του Ερντογάν [αυτονόητα πράγματα] θα είχαμε ψιλο- μπουκάρει στην γείτονα όπως και προτάθηκε, και ίσως να ήταν αλλιώς οι ισορροπίες. Δεν το κάναμε, διότι από τότε και από παλαιότερα είμαστε μία κοινωνία παρακμής. Τώρα, όσα συλλαλητήρια με γέρους και παπάδες και αν γίνονται, δεν σώζεται το πράγμα. Μόνο ο Γιώργος χαίρεται….

    Μου αρέσει!

    • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

      Καλημέρα, αὐτὸ μοῦ κάνει ἐντύπωση, ὅτι δὲν σὲ ἀπασχολεῖ ἡ γενικότερη τάση. Γιὰ παράδειγμα: θὰ ἦταν ἡ διαμάχη γιὰ τὸ ὄνομα τὸ ἴδιο πράγμα, στὴν ἴδια κατάσταση, ἐὰν οἱ τῆς ΠΓΜΔ ἦταν ὄχι ὅπως εἶναι τώρα (σὰν κι ἐμᾶς) ἀλλὰ ὅπως οἱ Τοῦρκοι; Ἤ, πάλι, οἱ ἀπειλὲς τῆς Τουρκίας θὰ εἶχαν τόσο μεγάλη σημασία ἂν οἱ Τοῦρκοι ἦταν σὰν ἐμᾶς; Σαφῶς ὄχι. Ἡ παράμετρος «τί εἶναι ὁ ἄλλος» ἔχει μεγάλη σημασία, λοιπόν, εἴτε πρόκειται γιὰ το Μακεδονικό, εἴτε γιὰ ὁποιοδήποτε ἐθνικὸ ἢ ἄλλης φύσης θέμα. Συμφωνῶ γιὰ τὴν ἐπισήμανση τῆς παρακμῆς, ἡ περιγραφή της ὅμως χρειάζεται ἕνα πλαίσιο.

      Μου αρέσει!

  2. Ο/Η Μανώλης λέει:

    Επίτρεψε μου. Δεν νομίζω να μην έχω πολλάκις αναφερθεί στην γενική τάση της παρακμής. Ίσα ίσα. Στο συγκεκριμένο, όταν κάποιος ξαφνικά φαντασιώνεται εθνο- λαϊκές κινητοποιήσεις και αφυπνίσεις, δεν μπορώ να επιχειρηματολογώ γενικά και παγκόσμια, αλλά να δείξω ότι πρόκειται για τη δική του φαντασίωση. Το πρόβλημα μου είναι το φαντασιωτικό και η ψευδο- ιδεολογία των δικών μας. Από εκεί και πέρα, επαναλαμβάνω, σε επίπεδο διεθνούς πολιτικής και γεωστρατηγικής, τα πράγματα ίσως να είχαν λυθεί από το 1992! Με άλλα λόγια: το ότι το μεταμοντέρνο είναι «παρακμιακό» παντού, δεν σημαίνει ότι και εσύ πρέπει να είσαι. Και αν είσαι και εσύ, τότε προς τι τα εθνο- πατριωτικά. Για να κάνεις πόλεμο; Δεν έκανες τότε, θα κάνεις τώρα; Εδώ έχασες την Κύπρο και τα μισά νησιά, τί συζητάμε τώρα; Αν είναι να μας βγει το δικό μας παζλ, τότε ωραία, ας το παραδεχτούμε τουλάχιστον!

    Μου αρέσει!

  3. Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

    Ἐννοῶ τὴν ἀναφορά σου στὴν συσχέτιση τῆς γενικῆς παγκόσμιας παρακμῆς μὲ τὴν ἑλληνική, παράδειγμα τὸ ὁποῖο μπορεῖ καὶ πρέπει νά εἶναι καὶ τὸ Μακεδονικό. Κανεὶς δὲν εἶπε ὅτι δὲν τρέχει τίποτε μὲ τὴν ἑλληνικὴ παρακμή μας, ὅτι τὴν κουκουλώνουμε ὅλοι. Κι ὁ Γιῶργος κάνει λόγο γιὰ παρακμή (μιὰ ἀναζήτηση μὲ τὶς λέξεις αὐτὲς νὰ ἔκανες). Ἕτερον ἑκάτερον, ὅμως. Εἶναι ἄλλο μιὰ «ἀπελπισία» ποὺ δὲν λειτουργεῖ ἀνασχετικὰ κι ἄλλο ἐκείνη ποὺ λειτουργεῖ, πῶς νὰ τὸ πῶ ἀλλιῶς; Γιὰ τὸ 1992 δὲν τὸ κατάλαβα.

    Μου αρέσει!

  4. Ο/Η Μανώλης λέει:

    Προτάθηκε ο διαμοιρασμός των Σκοπίων από τον Μιλόσεβιτς. Είτε προτάθηκε είτε όχι, αν είσαι σοβαρή χώρα και κοινωνία (εν μέσω παρακμής!), δημιουργείς τετελεσμένα. Δεν κάνεις συλλαλητήρια- άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s