Ὁμοφωνία καὶ διαφωνία στὰ ψηφίσματα τῶν ἑλληνιστικῶν πόλεων

Περιπτώσεις ὅπου γίνεται λόγος γιὰ ὁμοφωνία καὶ διαφωνία σὲ ψηφίσματα ἑλληνιστικῶν πόλεων, μὲ βάση τὸ Κ. Μπουραζέλης, Ἡ σαγήνη τῆς ὁμοφωνίας καὶ ἡ ἀνθεκτικότητα τῆς μειοψηφίας: Ἀπὸ τὴν ἱστορία τῆς δημοκρατίας στὶς πόλεις τοῦ ἑλληνιστικοῦ κόσμου, στό: Δ. Γ. Ἀποστολόπουλος – Ε. Χρυσός (ἐκδ.), Πρακτικὰ ἡμερίδας στὴ μνήμη Κ. Γ. Πιτσάκη. Ἡ τῶν πλειόνων ψῆφος κρατείτω. Ἡ τύχη τῆς ἀρχῆς τῆς πλειονοψηφίας ἀπὸ τὴ μετακλασικὴ περίοδο ὣς τοὺς νεότερους χρόνους, Ἀθήνα 2017, 15-27.

Ὁ Μπουραζέλης διακρίνει πέντε παραλλαγὲς τῆς διατύπωσης τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ψηφοφοριῶν (Ἡ διατύπωση, σὲ ἐπιγραφή, γίνεται προφανῶς ὅταν κάποια πρόταση γίνεται δεκτή):

1. Δήλωση ἀπόλυτης ὁμοφωνίας. 2. Δήλωση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πλειοψηφούντων καὶ τῶν ἀρνητικῶν ψήφων. 3. Δήλωση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συμφωνούντων μὲ τὴν ἀναφορὰ ὅτι κανεὶς δὲν διαφώνησε. 4. Δήλωση τοῦ θετικοῦ ἀριθμητικοῦ ἀποτελέσματος χωρὶς ἀναφορὰ σὲ ὁμοφωνία οὔτε στὴν πιθανὴ ὕπαρξη ἀρνητικῶν ψήφων καὶ τὸν ἀριθμό τους. 5. Ἡ δήλωση ὅτι ἡ ψηφοφορία ἦταν μυστική (κρυφή), μὲ ἀναφορὰ στὶς θετικὲς ψήφους καὶ τὸν ἀριθμό τους ἐξυπονοώντας ἢ ἀφήνοντας νὰ ἐννοηθεῖ ἡ πιθανὴ ὕπαρξη ἀρνητικῶν ψήφων, ποὺ δὲν ἀναφέρονται (οὔτε ὡς ὕπαρξη οὔτε ὁ ἀριθμός τους).

Ἀπὸ χρονολογικῆς ἄποψης, ἡ δεύτερη περίπτωση μαρτυρεῖται: ἀπὸ τὶς πρῶτες δεκαετίες τοῦ 2ου π.Χ. αἰ. (πρὸ τοῦ 168 π.Χ.) ἕως τὶς ἀρχὲς τοῦ 1ου π.Χ. αἰ. Ἡ τρίτη περίπτωση ἀπαντᾶ στὸν 2ο π.Χ. αἰ. Ἡ τέταρτη περίπτωση μαρτυρεῖται ἤδη τὸν 4ο π.Χ. αἰ. καὶ ἕως τὸν 2ο καὶ 1ο π.Χ. αἰ. Ἡ πέμπτη περίπτωση μαρτυρεῖται ἀπὸ τὸν 4ο π.Χ. αἰ. ὣς τὸν 1ο π.Χ. αἰ. Ἡ πρώτη περίπτωση, ἡ δήλωση ὁμοφωνίας (χωρὶς ἀνάγκη νὰ δηλώνεται ὁ συνολικὸς ἀριθμὸς τῶν ψηφισάντων) γίνεται ὁ κανόνας στὰ αὐτοκρατορικὰ χρόνια (τέλη τοῦ 1ου π.Χ. αἰ.).

Ἡ ὁμοφωνία ὑφίσταται καὶ στὰ ἑλληνιστικὰ χρόνια, ἀλλὰ ἐπικρατεῖ μὲ τὴν κυριαρχία τοῦ Αὐγούστου, καὶ συμβαδίζει μὲ τὴν ἀνάγκη οἱ πόλεις φρόνιμα κι ὑπάκουα νὰ μὴν ἐγείρουν ὑποψίες στάσης. Βεβαίως, τὰ ψηφίσματα ἀφοροῦν τιμὲς σὲ διάφορα πρόσωπα κι ὄχι κάποια σοβαρότερα πολιτικὰ προβλήματα· ὡστόσο, δεδομένου ὅτι καθένα τιμώμενο πρόσωπο ἐξέφραζε τὴν α ἢ β ἄποψη, ἀκόμη κι αὐτὲς οἱ τιμὲς μποροῦσαν νὰ ἐκληφθοῦν ὡς ἐκδήλωση δυσαρέσκειας πρὸς μιὰ ἀνώτερη δύναμη, ἑλληνιστικὸ βασιλιὰ ἢ τὴ Ρώμη. Ἑπομένως, ἡ φρονιμάδα συνιστοῦσε τὴν ὁμοφωνία. Πέραν αὐτοῦ, ἡ ἐπίκληση καὶ δημοσιοποίηση τῆς ὁμοφωνίας ἔδειχνε τὴν τάση νὰ ἐπιτευχθεῖ ἑνότητα στὶς σχέσεις τῆς πόλεως μὲ ἄλλες δυνάμεις. Παρομοίως μὲ τὶς δηλωθέντες ὡς ὁμόφωνες ἀποφάσεις, ἔτσι καὶ ἐκεῖνες ὅπου δὲν δηλώνεται ὁμοφωνία ἀλλὰ οὔτε οἱ ἀριθμοὶ τῶν διαφωνούντων (περιπτώσεις 4 καὶ 5) λειτουργοῦν προστατευτικὰ γιὰ τοὺς τελευταίους.

Advertisements
This entry was posted in πολιτικά, Αρχαιότητα, ιστορία and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s