Κριτίας

Συνηθίζουν, «δημοκράτες» καὶ ἀντιδημοκράτες νὰ τονίζουν τὴ συνάφεια μεταξὺ θρησκείας καὶ ὀλιγαρχίας ἢ μοναρχίας, ἀπὸ τὴ μία, καὶ ἀθεΐας καὶ δημοκρατίας, ἀπὸ τὴν ἄλλη. Ὁ ἄθεος εἶναι δημοκράτης, ὁ θρῆσκος εἶναι ἀντιδημοκρατικός. Ἄλλοι πάλι, συμμεριζόμενοι τὴν πίστη τῆς Ἀριστερᾶς, πὼς ἡ μόρφωση (ἢ οἱ τέχνες) «σὲ κάνει ἄνθρωπο», θεωροῦν πὼς ὑπάρχει σχέση μεταξὺ μόρφωσης καὶ δημοκρατικότητας, καὶ ἀμορφωσιᾶς καὶ ἀντιδημοκρατικότητας. Βεβαίως, δὲν ἔχει νόημα καμμία φιλοσοφικὴ ἐπιχειρηματολογία ὑπὲρ ἢ κατὰ τέτοιων συναφειῶν. Ὅσοι μιλᾶνε κατὰ κύριο λόγο μὲ φιλοσοφικὰ κι ὄχι κατὰ κύριο λόγο μὲ ἱστορικὰ ἐπιχειρήματα, συνήθως δὲν λένε κάτι σπουδαῖο. Μόνο ἡ ἱστορία μπορεῖ νὰ δείξει ἂν τέτοια συνάφεια εἶναι νόμος στὰ μυαλὰ τῶν ἀνθρώπων ἢ ὄχι. Καὶ τὸ παράδειγμα ἀπὸ μιὰ σειρὰ ποὺ φτάνει τουλάχιστον στὸν Μακιαβέλλι εἶναι ὁ Κριτίας, ἕνας ἀπὸ τοὺς Τριάκοντα τυράννους:

Εἶχε ἄριστη παιδεία καὶ εἶχε διατυπώσει πλεῖστες ὅσες φιλοσοφικὲς θέσεις…

Ὅταν πέθανε ὁ Κριτίας, ἕνας ἀπὸ τοὺς Τριάκοντα, ἔστησαν στὸ μνῆμα του ἕνα ἄγαλμα, ποὺ παρίστανε τὴν Ὀλιγαρχία νὰ κρατάει ἕναν δαυλὸ καὶ νὰ βάζει φωτιὰ στὴ Δημοκρατία, καὶ χάραξαν τὸ ἀκόλουθο ἐπίγραμμα:

Αὐτὸ εἶναι τὸ μνῆμα ἀνδρῶν γενναίων, πού, ἔστω γιὰ λίγο, τιθάσσευσαν τὴν ἀλαζονεία τοῦ καταραμένου δήμου τῆς Ἀθήνας.

Ὁ Κριτίας, ἕνας ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς τυραννίας στὴν Ἀθήνα, θεωρεῖται ὅτι ἀνήκει στὶς τάξεις τῶν ἀθέων, ἐπειδὴ εἶπε ὅτι οἱ παλαιοὶ νομοθέτες ἐπινόησαν ἕναν θεό, ἐπόπτη κατὰ κάποιον τρόπο τῶν ἀνθρώπινων θετικῶν ἐνεργημάτων καὶ σφαλμάτων, γιὰ νὰ διαφαλιστεῖ ὅτι κανένας δὲν θὰ ἀδικεῖ κρυφὰ τὸν πλησίον του, ἀπο τὸν φόβο μήπως τὸν τιμωρήσουν οἱ θεοί

(Diels – Kranz, Οἱ Προσωκρατικοί, τ. 2, μετ. Β. Ἀ. Κύρκος)

Τέτοια παραδείγματα ἔχουν ἀγνοηθεῖ ἀπὸ τοὺς ἀνὰ τοὺς δυὸ τελευταίους αἰῶνες τσαρλατάνους, ἀριστεροὺς μὰ καὶ ἀκροδεξιούς. Ὀνόματα δὲν λέμε, λερωμένες ὑπολήψεις δὲν θίγουμε κι ἄλλο.

This entry was posted in παλιά και νέα θεότητα, φιλοσοφίες, Αρχαιότητα, Αριστερά, Ακροδεξιά, αθεϊσμός, ανθρωπισμός and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s