Καρα-χριστιανισμοί 2

Ὅπως ἔχει διαπιστωθεῖ,

Few people attend church, but most believe in God: Even though relatively few people in many countries across Central and Eastern Europe say they attend church weekly, a median of 86% across the 18 countries surveyed say they believe in God

Παρακάτω, πρόκειται νὰ κάνω μιὰ σύγκριση τῆς κατάστασης αὐτῆς μὲ τὴν Ὕστερη Ἀρχαιότητα, μιὰ ἐποχὴ «πολυπολιτισμικὴ» ἀπὸ ἄποψη θρησκευτική, μιὰ ἐποχὴ ἀνόδου τοῦ Χριστιανισμοῦ καὶ παρακμῆς τοῦ Παγανισμοῦ. Παλαιότερα, καὶ μὲ βάση τὸν Προτεσταντισμό (sola fide), νομιζόταν -ἀπὸ τοὺς ἐρευνητές- ὅτι ἡ ἀντιπαράθεση ἦταν βασικὰ μεταξὺ πιστῶν στὸ Δία ἢ ἄλλους θεοὺς καὶ πιστῶν στὸ Χριστό. Ἀργότερα, «ἀνακαλύφθηκε» ὅτι ὁ κλασσικὸς Παγανισμὸς ἦταν ὑπόθεση λατρείας κι ὄχι πίστης καὶ ἠθικοῦ κώδικα, καὶ συνεπῶς ὅτι ἡ ἀντιπαράθεση παγανιστικῆς – χριστιανικῆς πίστης δὲν εὐσταθεῖ. Μετά, διατυπώθηκε ἡ σωστὴ ἄποψη ὅτι καὶ ὁ Παγανισμὸς ἀπὸ τὸν 2ο μ.Χ. αἰ. ἄρχισε νὰ ἀλλάζει, νὰ ἀποκτᾶ χαρακτηριστικὰ «χριστιανικά», δηλαδὴ προσωπικῆς πίστης (κι ὄχι ἁπλῶς λατρείας) καὶ ἠθικῆς συμπεριφορᾶς. Ἀλλά -τί περίεργο, τί παράξενο- οἱ δυσκολίες τῆς διάκρισης μεταξὺ Παγανιστῶν καὶ Χριστιανῶν (ἕνεκα διάφορων φιλοσοφικῶν καὶ ἠθικιστικῶν ὁμοιοτήτων) ὁδήγησαν μερικοὺς ἐρευνητὲς νὰ τονίσουν τὴν λατρευτικὴ πρακτικὴ τοῦ Χριστιανισμοῦ κι ὄχι τὴν συνειδησιακή (πίστη): Χριστιανὸς ἦταν ὅποιος πήγαινε στὴν ἐκκλησία, Παγανιστὴς ὅποιος λάτρευε τοὺς θεούς, καὶ στὴ μέση ὅσοι ἔκαναν καὶ τὰ δύο. Φυσικά (πράγμα ποὺ δὲν γίνεται πάντα κατανοητὸ ἀπὸ ὁρισμένους ἐρευνητές), κάποιος ποὺ πήγαινε στὴν ἐκκλησία (δηλαδή, λάτρευε) ἤδη πίστευε στὸ Χριστό, ἀλλιῶς δὲν θὰ πήγαινε. Ἐνῶ στὸν Παγανισμὸ μποροῦσαν νὰ συνυπάρχουν «πίστη καὶ λατρεία», ἀπὸ τὴ μιά, μὲ τὴν «σκέτη λατρεία» καὶ τὴν ἀνταλλακτικὴ σχέση «λατρεύω γιὰ νὰ μοῦ δίνεις», ἀπὸ τὴν ἄλλη. Μὲ τὴν πάροδο τῶν αἰώνων καὶ τὴν ἀπαγόρευση τῶν παγανιστικῶν τελετουργικῶν, ὑπῆρχαν ἄνθρωποι ποὺ «πίστευαν στοὺς θεοὺς» ἀλλὰ δὲν ἀσκοῦσαν κανένα παγανιστικὸ θρησκευτικὸ τυπικό. Φυσικά, θρησκεία χωρὶς τυπικὸ δὲν μπορεῖ νὰ σταθεῖ γιὰ πολύ. Γίνεται φιλοσοφικὴ πεποίθηση (στοὺς μορφωμένους), ἢ μάγια καὶ ἀγροτικὲς προλήψεις (στὴ μεσαία τάξη καὶ τοὺς κατώτερους), καὶ χάνεται ὡς θρησκεία.

Μὲ βάση αὐτά, δυὸ παρατηρήσεις γιὰ τὶς θρησκευτικὲς ἐξελίξεις στὴν Ἀν. Εὐρώπη καὶ τὴν Ἑλλάδα. Ὑπάρχει στὴν πρώτη μιὰ τεράστια ἄνοδος τῶν αὐτοπροσδιοριζόμενων ὡς Ὀρθόδοξων καὶ «πιστῶν στὸ θεὸ», στὸ διάστημα 1991 – 2017, ποὺ εἶναι δυσανάλογα μεγάλη σὲ σχέση μὲ τὴν μικρὴ παρουσία στὶς ἐκκλησίες. Στὴν Ἑλλάδα, ὑπάρχει μιὰ μικρότερη μὰ πάλι δυσανάλογη σχέση. (Βλ. προηγούμενη ἀνάρτηση.) Στὸ μέλλον θὰ ἀποδειχθεῖ ἐὰν στὴν Ἀν. Εὐρώπη τὰ ποσοστὰ λατρείας τύπου Ρωσίας (6%) θὰ μεγαλώσουν ἐξαιτίας τῆς αὔξησης τοῦ ποσοστοῦ τῶν «ἔνθεων» / «Ὀρθοδόξων» κι ἄρα ἂν οἱ ρωσόφρονες εἶχαν δίκαιο. Ὅπως καὶ ἂν τὸ 17% τῆς Ἑλλάδας εἶναι ὁ πάτος ἢ ἀπὸ κάποια στιγμὴ καὶ μετὰ θὰ σπάσει κι ἡ τελευταία αὐτὴ ἀντίσταση. Κατὰ μία εἰρωνεία τῆς ἱστορίας, τὴ στιγμὴ ποὺ ἡ Κρίση καὶ ἡ εἰσβολὴ τοῦ Ἰσλὰμ ἀποτρέπουν στὴν Ἑλλάδα τὴν ὁλοκλήρωση τοῦ ἐκδυτικισμοῦ ποὺ συνιστᾶ ὁ ἔμπρακτος ἀθεϊσμός («νὰ φᾶμε καὶ νὰ πιοῦμε ἀμέριμνοι»), ἡ ἀντικληρικαλιστικὴ Ἀριστερὰ καὶ οἱ Μητσοτάκηδες τὰ δίνουν ὅλα γιὰ τὸν θεσμικὸ καὶ κατόπιν κοινωνικὸ θρίαμβο τοῦ ἰδεολογικοῦ ἐκδυτικισμοῦ – ἀθεϊσμοῦ. Τὸ σίγουρο εἶναι ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ πολιτισμικὰ Ὀρθόδοξου εἶναι ἐφήμερη καὶ βασίζεται σὲ παρεξηγήσεις: Πολιτισμικὰ Ὀρθόδοξος μπορεῖ νὰ εἶναι κάποιος ἄθεος καὶ ἄθρησκος μόνο σὲ περιβάλλον (κοινωνία) πιστῶν Ὀρθόδοξων, ὥστε νὰ ἐκκοσμικεύει δημιουργικά (π.χ. Τσαρούχης, Θεοδωράκης) ὁρισμένα στοιχεῖα ἑνὸς ζωντανοῦ πολιτισμοῦ. Διαφορετικὰ πρόκειται -στὴν καλύτερη, δηλ. εἰλικρινέστερη, περίπτωση- γιὰ ἐντόπιο φολκλόρ, ὅμοιο μὲ τοῦ καλλιτεχνικοῦ ἐνδιαφέροντος γιὰ τὰ κείμενα καὶ τὴν τέχνη τῶν Ἴνκας, αὔριο τῶν Ζουλοὺ κ.ο.κ. Βεβαίως, ὅποιος δὲν εἶναι ἐναντίον μας εἶναι μαζί μας, ὡστόσο χρειάζεται καὶ μιὰ ὁρισμένη ἀκρίβεια στοὺς ὁρισμοὺς τῶν τάσεων καὶ τῶν καταστάσεων.

Advertisements
This entry was posted in παλιά και νέα θεότητα, φιλελεύθεροι, Ύστερη Αρχαιότητα, Αριστερά, Ελλάδα, θρησκεία, κοινωνία and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to Καρα-χριστιανισμοί 2

  1. Παράθεμα: Καρα- χριστιανισμοί 2 – manolisgvardis

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s