Σχόλιο σχολίου

Μὲ ἀφορμὴ αὐτό

1. Καζαντζακειάδα

Ἀπὸ ποῦ ν’ ἀρχίσω καὶ ποῦ νὰ τελειώσω, δηλαδή. Ὅσα λέει ὁ Καζαντζάκης γιὰ τὰ στρώματα μπογιᾶς εἶναι ἐπαινετικὰ γιὰ τὸ ἔργο τῶν Σοβιετικῶν καὶ δίνουν μιὰ ἐντύπωση ὅτι «πῶς κάνετε ἔτσι;», εἰδικὰ μετὰ τὸν πρόσφατο ἀντιχριστιανικὸ βανδαλισμὸ στὸ Βυζαντινὸ Μουσεῖο. Δὲν μπορεῖ νὰ μὴν ἄκουσε καὶ νὰ μὴν εἶδε τίποτε, γιὰ τὸ ξεθεμελίωμα τῶν ἐκκλησιῶν.

Ὅσον ἀφορᾶ τὶς ἀντιφάσεις του: Ἡ ἱστορικο-φιλολογικὴ ἐξέταση κάθε ἐπιμέρους ἀντιφατικῆς θέσης, τὸ πῶς καὶ γιατί στὴν α κατάσταση κάποιος λέει «Ἔτσι» καὶ στὴ β κατάσταση «Ἀλλιῶς», τί εἶχε κατὰ νοῦ κ.λπ. εἶναι πάρα πολὺ ἐνδιαφέρουσα. Ἂν ξεκολλήσει ποτὲ ὁ ἐρευνητὴς ἀπὸ  αὐτά, ὡστόσο, δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ πεῖ ὅτι ἕνας ἀντιφατικὸς φιλόσοφος δὲν ἀξίζει φιλοσοφικὰ τίποτε, ἢ ὅτι ἀξίζει μόνο γιὰ τὴν λογοτεχνία του. Ἡ ἔνστασή μου αὐτὴ δὲν ἦταν τὸ βασικό πρόβλημα, ἀλλὰ σὲ κάθε περίπτωση, ἂν δὲν πετάξουμε τὴν ἀντιφατικὴ σκέψη τότε τὸ μόνο ποὺ ἀπομένει εἶναι νὰ δικαιολογοῦμε τὶς ἀντιφάσεις μὲ κλασσικὰ κοινότοπες μεταμοντέρνες ἀπόψεις, τοῦ στὺλ «ἔτσι εἶναι ἡ ζωή», «καὶ γιατί ὄχι;» καὶ «ἀπολαμβάνουμε τὴν κάθε πλευρά της» κ.λπ.

2. Δύση.

Πάρε-δῶσε ὑπάρχουν πολλά, πολλῶν τύπων. Καὶ λαοὶ ποὺ ἔχουν πιὸ ἰσορροπημένη σχέση ἀνταλλαγῆς. Ἡ ἐναντίωσή μου στὴν σχέση ποὺ ἀναπτύσσει τὸ σύνολο σχεδὸν τῆς νεοελληνικῆς διανόησης εἶναι ὅτι, ἀκόμη κι ὅταν μάθει τὴ Δύση ἀπ’ ἔξω κι ἀνακατωτά (ἰδίως, ἀνακατωτά), ἀκόμα καὶ ὅταν τὰ ἔχει μελετήσει σὲ βάθος, ἔχει ἕνα ἀπαγορευτικὸ dt ψυχοσύνθεσης. Ὁ Νεοελληνισμὸς δὲν ἔχει τὰ φόντα, τὴν κοινωνικὴ καὶ ἰδεολογικὴ προϊστορία, γιὰ νὰ κάνει ἀπὸ θέση «μὴ γελοιότητας» (οὔτε κἂν ἰσοτιμίας) «διάλογο μὲ τὴ Δύση». Εἰδικὰ ὅταν ἀπορρίπτει τὰ δικά του φιλοσοφικὰ σύμπαντα γιὰ νὰ μαθητεύσει (καὶ μαζὶ νὰ συνδιαλλαγεῖ!) μὲ ἄλλους.  Μουρμουρίζοντας σπασμένες λέξεις ἀπὸ ξένες γλῶσσες, ὅπως γιὰ μιὰ στιγμὴ τὸ ἀντελήφθη ὁ Σεφέρης. Ὅταν ὁ Γερμανὸς προτείνει τὸν ὑπεράνθρωπό του καὶ τὸ προλεταριάτο του, δὲν τὸ κάνει ἀπὸ διανοητικὴ ἐπιθυμία νὰ πεῖ ὅ,τι κοτσάνα γουστάρει «κι ὅποιον πάρουν τὰ σκάγια», δὲν λέει τὴν ἀποψάρα του «στὸ μαθηματικὸ κενό». Πίσω ἀπὸ αὐτὸ ὑπάρχει μιὰ ἀπουσία πίστης ἢ ἀδιαφορία αἰώνων, καὶ μιὰ βιομηχανία ποὺ ὅλα τὰ ἁλέθει καὶ βγάζει ἀπὸ τὴ μύγα ξύγγι. Κι ἀκόμη πιὸ παλιά, ἡ φεουδαρχία καὶ ἡ φιλοσοφικὴ δικαιολόγησή της, ὁ ἀγώνας ἐναντίον της καὶ οἱ φιλοσοφικὲς ἐφευρέσεις του. Ἡ φιλοσοφία τοῦ Γερμανοῦ εἶναι ἀπασχολημένη μὲ τὰ προβλήματα τέτοιας κοινωνίας. Ἀπὸ πότε (εἰδικὰ στὸν Καζαντζάκη καὶ τοὺς ἄλλους νέοέλληνες στοχαστὲς ὣς τὸ 1970), πέρα ἀπὸ σολιψιστικὲς περιπτώσεις ἐκδυτικισμοῦ καὶ ζάπλουτων σουρεαλιστῶν, ἡ νεοελληνικὴ κοινωνία εἶχε βιώματα καὶ προβλήματα σὰν κι αὐτά; Ἐκτὸς κι ἂν τὸ λαδωμένο ἀντεράκι τοῦ χωριάτη ὁ ὁποῖος ἔμαθε νὰ πλένεται πάνω ἀπὸ μιὰ φορὰ τὴν ἑβδομάδα τὸ ’80 κ.ἑ. συνιστᾶ «συμπυκνωμένο» ἐκδυτικισμὸ τοῦ πνεύματος. Ταχύρρυθμα μαθήματα ἔγιναν, λοιπόν, καὶ νά ποὺ ἑτεροχρονισμένα ὁ νεοελληνικὸς μεσοπολεμικὸς κ.λπ. δυτικισμός, ὣς τὸ ’50, ἀπέκτησε  νόημα ἐπὶ Σημίτη! (Κι ἂς εἶναι ἀντίστοιχα δεινοσαυρικὸς γιὰ τὸ 1996 καὶ τὸ 2018). Υ.Γ. Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι στὰ τέλη τοῦ ’90 καὶ στὰ μέσα τοῦ 2000-2010 στὸ ἑλληνικὸ διαδίκτυο, κυκλοφοροῦσαν ὡς θέσφατα κι ὡς τελευταία λέξη τῆς ἔρευνας οἱ παλαιολιθικὲς σαβοῦρες τοῦ Κορδάτου γιὰ τὸν Χριστιανισμό. Παλιότερα, πέρα ἀπὸ τὸν Σχολαστικισμό, δὲν εὐδοκίμησαν καὶ πολλὰ φιλοσοφικὰ δάνεια.

3. Ἱστορικὴ ἀναγκαιότητα.

Ἐγὼ τὴν ἀνέφερα σχετικὰ μὲ τὸ τί μπορεῖ νὰ κάνει ὁ κυρίαρχος καὶ ὁ ἐπίδοξος κυρίαρχος. Τὸ νὰ ἀνάγουμε τὴν ψύχωση τοῦ ἑνὸς νὰ τοὺς «πάρει κάτω ὅλους, μετά» σὲ ἱστορικὴ ἀναγκαιότητα, σὲ νόμο τῆς ἱστορίας (πρῶτα τοὺς σφάζουμε καὶ μετὰ μαλακώνουμε) εἶναι ἀκριβῶς τὸ σημεῖο τῆς διαφωνίας μου. Ναί, κάποιοι εἶναι ψυχωτικοί, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ὅλοι εἶναι. Ἀκόμη καὶ τὰ ἀπολογητικὰ κνίτικα βιβλία τοῦ ’70 ἔλεγαν π.χ. ὅτι ὁ μονοκομματισμὸς δὲν ἦταν προγραμματικὸς στόχος ἀλλὰ στὴν πορεία ἀναδείχτηκε ὡς ἡ προσφορότερη λύση, καὶ τώρα νὰ φέρνουμε ὡς ἀντεπιχείρημα τὸν (ἀντιφατικό) Καζαντζάκη μὲ τὴν ἱστορικὴ ἀντίληψή του, ὅτι στὴν ἀρχὴ πάντα σφάζεις καὶ μετὰ χαλαρώνεις (καὶ σὲ σφάζουν οἱ ἑπόμενοι); Δὲν ἰσχύει αὐτὸ στὴν ἱστορία ὡς νόμος, τί νὰ κάνουμε, δηλαδη, νὰ ποῦμε πὼς ἰσχύει; Ἒγώ, ἀπὸ τὰ βυζαντινά μου, τὰ ξέρω ἀλλιῶς. Ὁ Κωνσταντίνος ἦταν π.χ. πολὺ ἥπιος μὲ τοὺς Παγανιστές. Γιὰ νὰ ἔχουμε σκληρότητα καὶ ἐκτελέσεις, φτάσαμε στὸν Τιβέριο καὶ τὸν Μαυρίκιο (2,5 – 3 αἰῶνες μετὰ τὸν Κωνσταντίνο) -Τίποτε ἀπολύτως ὅμως δὲν ἀποδεικνύει ὅτι ἡ πορεία δὲν θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι ἀλλιώτικη: στὴν ἀρχὴ σφαγές, μετὰ «ἀνοχή». Αὐτὰ δὲν εἶναι «παλιὲς ἱστορίες» καὶ περσινὰ ξυνὰ σταφύλια, εἶναι ἔλεγχος τοῦ ἂν ἰσχύει ἢ ὄχι κάποιος ἱστορικὸς ἢ πανανθρώπινος νόμος. Καὶ δὲν εἶναι τὸ μόνο παράδειγμα. Θὰ ἔλεγα, ὅτι μεταμοντέρνο εἶναι νὰ πιστεύεις ὅτι ὁ κόσμος φτειάχτηκε τὸ 1950 ἢ τὸ 1917, κι ὣς τότε τὸν κατοικοῦσαν πίθηκοι ἄσχετοι μὲ μᾶς.

Προφανῶς ὁ Λένιν καὶ οἱ λοιποὶ εἶχαν μπροστά τους μιὰ γκάμα ἐπιλογῶν καὶ δυνατοτήτων, καὶ προφανῶς ὁ ἔμπρακτος καθημερινὸς σκοπός τους δὲν ἦταν πάντοτε ὁ ἐν οὐρανοῖς (παγκόσμια ἐπανάσταση ἢ ἐξουσία στὴ Ρωσία), οὔτε μάντεις ἦταν νὰ δοῦν ὅτι σὲ λίγο θὰ πάρουν τὴν ἐξουσία: Προχωροῦσαν καθημερινὰ τόσο ὅσο «τοὺς πήγαινε», κάθε μέρα ἔρχονταν νέα δεδομένα κ.λπ. Καὶ φυσικά, κάθε μέρα τὰ νέα δεδομένα ἄλλαζαν τὶς ἐπιλογές τους. Ποὺ δὲν ἦταν μία, γιατὶ ἄλλο ὁ «ἐν οὐρανοῖς» σκοπός σου, κι ἄλλο τί ἔχεις νὰ διαλέξεις τώρα, ἄμεσα. Ὅπως καὶ μὲ τὴν Ἐκκλησία, μποροῦσαν νὰ κάνουν ὅ,τι ἔκαναν, μποροῦσαν ὅμως καὶ νὰ τὴν ἀφήσουν προσωρινὰ καὶ μόνιμα ἥσυχη, π.χ. γιὰ νὰ διασπάσουν τὸν ἐχθρὸ κ.ο.κ. Ἕνας ἄλλος Στάλιν θὰ μποροῦσε πιστεύοντας π.χ. ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἐπικίνδυνη γιὰ συνεργασία μὲ τοὺς Ναζί, νὰ μὴν χαλάρωνε τὴν καταπίεσή της στὸν Β΄ Π.Π. Ἐπιλογὲς αὐθαίρετες εἶναι αὐτές, χωρὶς καμμιὰ νομοτέλεια κι ἀνάγκη, καὶ μὲ τίποτε δὲν θὰ ἵσχυε τὸ «μόνο αὐτὸ μποροῦσαν ἢ ἤθελαν νὰ κάνουν». Ἡ ποικιλία τῆς ἱστορίας τὸ ἀποδεικνύει αὐτό. Κι ἀντίστροφα, ἀπὸ μία δεδομένη πραγματικότητα προκύπτουν πολλὲς στάσεις καὶ Δέοντα. Διαφορετικά, ἀπὸ ἕνα γενικὸ κι ἀόριστο Δεον θὰ εἴχαμε παντοῦ μία πραγματικότητα. Καὶ ἀντίστροφα, ἀπὸ μία δεδομένη Πραγματικότητα θὰ εἴχαμε μόνο ἕνα Δέον.

4. Καταστροφολογίες.

Οἱ Μπολσεβίκοι μπορεῖ νὰ γκρέμιζαν ὅ,τι νόμιζαν ὡς ἐμπόδιο, ἀλλὰ τὸ τί θὰ νόμιζαν ὡς ἐμπόδιο ἐξαρτιόταν ἀπὸ πολὺ περισσότερους παράγοντες ἀπὸ τὸν Μαρξισμὸ ἢ τὸν ἀθεϊσμό τους. Κι ἄλλοι ἦταν ἄθεοι καὶ δὲν γκρέμισαν. Ὁ συλλογισμὸς «ἀφοῦ θέλουν κάτι ἐντελῶς νέο -> γκρεμίζουν κάθε τί παλιό ->  ἄρα καὶ τὶς ἐκκλησίες» ἔχει τόσα ἄπειρα λογικὰ ἅλματα σὲ κάθε βῆμα του, ὥστε δὲν χρειάζεται νὰ τὰ δείξω.

Εἶναι αὐτὸ ποὺ διακρίνω ὡς κακοχωνεμένο νιτσεϊσμὸ στὸν Καζαντζάκη, ποὺ ἐδῶ ξεχνᾶ τὶς λεπτεπίλεπτες πεταλουδίσιες ἀπελευθερώσεις ἀπὸ τὰ Πάντα, καὶ συναινεῖ στὸν κοπαδισμό. Φυσικά, δικαίωμα του καθενὸς νὰ συναινεῖ στὸν κοπαδισμό, μὲ τὶς μελλοντικὲς συνέπειές του, ποὺ δὲν συλλογίζεται τὴν προγενέστερη ἐκείνη στιγμὴ (π.χ. δίκες τῆς Μόσχας). Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἐμεῖς θὰ ἀποφύγουμε νὰ περιγράψουμε ὅλο αὐτὸ τὸ πράμα ὡς κοπαδισμὸ καὶ ὅτι θὰ τὸ ποῦμε «Ἁπλά, ἤθελαν νὰ χτίσουν μιὰ νέα θρησκεία» μόνο καὶ μόνο ἐπειδὴ ἔτσι τὸ περιέγραψαν αὐτοὶ ποὺ «ἤθελαν νὰ χτίσουν μιὰ νέα θρησκεία» μὲ πτώματα.

Καὶ μιλώντας γιὰ πτώματα: Φυσικά, δὲν χωρᾶν ἄλλα κριτήρια. Εἴτε ὡς Χριστιανὸς χριστιανικὰ θὰ καταδικάσεις ὅ,τι ἐπιτίθεται στὸ Χριστιανισμό, ὡς ἀντικειμενικά (σὰν τοὺς νόμους τῆς βαρύτητας) κακό, καθὼς καὶ ὅ,τι παραβιάζει τὰ στοιχειώδη (τὴ χρήση βίας μόνο ὡς αὐτοάμυνα) ἀσχέτως τοῦ τί δικαιολογία δόθηκε. Εἶναι αὐτὸ ποὺ ἔλεγε ὁ Καβάφης γιὰ τοὺς ὁπαδοὺς τῆς σκληρότητας: θὰ ἀρχίσει ὁ ἕνας νὰ ἐξοντώνει τὸν πιὸ ἀδύναμό του κ.ο.κ. (προφανῶς, εἶχε κατὰ νοῦ τοὺς μπουρτζονιτσεϊκούς, σοσιαλιστὲς καὶ ἐθνικιστές, τοῦ ἑλλαδικοῦ χώρου), καὶ τελικὰ δὲν θὰ ἀπομείνει κανείς. Εἴτε τὰ χριστιανικά σου κριτήρια ἑρμηνείας πᾶνε στὸ βρόντο. Καὶ  ποιὰ εἶναι τότε ἡ διαφορὰ ἀπὸ τὸν μεταμοντερνισμό; Καὶ γενικά: Εἴτε θὰ καταδικάσεις τὴ Βία «ἀπ’ ὅπου κι ἂν προέρχεται» (ἢ θὰ τὴν ἐπικροτήσεις ἀπ’ ὅπου κι ἂν προέρχεται!) ἢ θὰ ἐπικροτήσεις μόνο τὴν ἑκάστοτε (κατὰ τὴν κρίση σου) «καλὴ βία». Ὁπότε, πάλι θὰ ἀναπόφευκτη ἡ ἐπιλογὴ καὶ ἡ σύγκρουση κριτηρίων (χριστιανικῶν μὲ ἄλλα κ.λπ.)

 

5. Ἠθικολογίες καὶ συναισθηματισμοί.

Εἶναι λάθος νὰ λέγεται ὅτι τὰ νερόβραστα ἠθικιστικά, τὰ «ἄχ, σκοτώσατε ἀνθρώπους», «ἄχ, γκρεμίσατε ναοὺς» κ.λπ. εἶναι μεταμοντέρνες ἀντιδράσεις ἐλλείψει ὁποιουδήποτε σκοποῦ ζωῆς (καὶ θανάτου) καὶ λόγῳ πλήξης. Τὸν ἠθικισμὸ καὶ τὴν ἠθικολογία ἐκμεταλλευόταν πολὺ πρὶν ἀπὸ τὸν μεταμοντερνισμὸ ὁ Μάρξ, καὶ τὰ ἐκμεταλλεύεται ἀκόμη ἡ Ἀριστερά, ἐνῶ συγχρόνως τὰ ἀποκηρύττουν. Παραδείγματα: Ὁ μὲν Μὰρξ ἄλλοτε κορόιδευε τοὺς ρομαντικοὺς φιλότουρκους καὶ τοὺς ρομαντικοὺς φιλέλληνες Ἄγγλους γιατὶ θεωροῦσε τὴν καλοσυνο-λογία τους ἄλλοθι συγκεκριμένων ἀγγλικῶν πολιτικῶν, καὶ ἄλλοτε ὁ ἴδιος ἔπεφτε μὲ τὰ μοῦτρα στὴν ἠθικολογία βρίζοντας ἀναίσχυντα καὶ συλλογικὰ ὡς γουρουνολαούς, ληστές, δολοφόνους ποὺ δὲν δικαιοῦνται ἐλευθερία («ἂν δὲν γίνει πρῶτα! ἡ Ἐπανάσταση» δηλ. ἐπ’ ἀορίστῳ καί, πάντως, μόνο ὅταν δώσει αὐτὸς ὁ σοφὸς τὴν ἄδειά του) κ.λπ. πάμπολλους λαοὺς ἐπαινώντας παράλληλα τὸν ἁγνό, ἠθικὸ Τοῦρκο ἀγρότη, (ἔκανε καὶ τὸ ἀντίθετο, φυσικά, δηλ. ἐπαινοῦσε τοὺς Σλάβους) ἐὰν αὐτὸ βόλευε τὴν πολιτική του στόχευση. Ἡ δὲ Ἑλληνικὴ Ἀριστερὰ ὅταν βαρᾶ φασίστες ζητοκραυγάζει «φασίστες κουφάλες» κ.λπ., ἀλλὰ ὅταν τὴν βαρᾶν οἱ φασίστες τότε ἀρχίζει –ἀπευθυνόμενη στὴν λοιπὴ κοινωνία– τὰ ἀνθρωπιστικά, καὶ τὰ «ἄχ, βάρβαρα κτήνη» σκοτῶσαν τὸ γελαστὸ παιδί. Τὰ ἴδια ἔκαναν καὶ οἱ Σοβιετικοί, ὑποθέτω. Κλασσικὴ τακτικὴ ὅλων ἀσφαλῶς, ἀνὰ τοὺς αἰῶνες, δὲν κατηγορῶ γι’ αὐτὸ τὴν Ἀριστερά, τὸν Λένιν, κανέναν. Τὴν κατηγορῶ ὅμως γιὰ ἐτοῦτο: Μόνο ἡ Ἀριστερὰ ἔχει ἀνάγει σὲ τόσο ἐκλεπτυσμένη, ροκοκό, Τέχνη αὐτὴ τὴν ὑποκριτικὴ πομπώδη (σκίζω τὰ ροῦχα μου) δημόσια ἀποκήρυξη τῆς ἠθικολογίας καὶ τοῦ συναισθηματισμοῦ, τάχα μου τάχα ὑπὲρ τῆς ρεαλιστικῆς «σκληρότητας» καὶ τοῦ «ξέρετε, ὑπάρχει καὶ Βία στὴ ζωή», μὲ ταυτόχρονη χρήση τους. Ἂς κατουρήσει καὶ λίγο. Υ.Γ. Φαντάσου νὰ λέγονταν αὐτὰ τὰ ἀξιολογικὰ οὐδέτερα καὶ γιὰ τοὺς Ναζί (π.χ. «Δὲν ἔκαναν καὶ κάτι περίεργο, γιατὶ πίστευαν ὅτι θὰ χτίσουν τὸ χιλιόχρονο Ράιχ»).

Μὲ μιὰ λέξη: δὲν ἀναγνωρίζω καμμία διαφορὰ στὸν τοτινὸ καὶ στὸν τωρινὸ συναισθηματισμό. Σάμπως ἡ τωρινὴ «ἀνέμελη» (μεταμοντέρνα καὶ λόγῳ βαρεμάρας) προσφυγολογία καὶ ὁ προσφυγοσυναισθηματισμὸς δὲν ἔχουν πίσω τους ἐν τέλει μιὰ συγκεκριμένη πολιτικὴ στόχευση, τὴν πληθυσμιακὴ ἀλλαγὴ τῆς Εὐρώπης;; Ὄχι ὅτι δὲν ὑπῆρχαν πάντοτε ἀφελεῖς κι ἀνιδιοτελεῖς συναισθηματικοί. Ἀλλὰ πάντοτε ὑπῆρχαν καὶ οἱ πολιτικὲς στοχεύσεις.

Ἀκόμα καὶ ἡ μεταμοντέρνα ἐποχή μας εἶναι πιὸ πολύπλοκη ἀπὸ τὴν ἀντίληψη γιὰ τὸν παραμερισμὸ τῆς βίας. Οἱ ἴδιοι ποὺ παίζουν νιντέντο, σφάζουν ὡς λοχίες κόσμο καὶ κοσμάκη στὸ Ἰρὰκ καὶ τὸ Ἀφγανιστάν. Δὲν εἶναι ἀπόλυτα τὰ πράγματα. Ὅπως οἱ Ρωμαῖοι ποὺ χαζολογοῦσαν στὸ Κολοσσαῖο, στὴν Μεσόγειο ἔσφαξαν κόσμο καὶ κοσμάκη.

Ακόμη και στη Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία, ὅπου σύμφωνα μὲ ἱστορικοὺς τῆς τέχνης, ἀπὸ τὸν 2ο αἰ. κάτι ἀλλάζει στὶς θριαμβικὲς ἀναπαστάσεις νικῶν τῶν αὐτοκρατόρων ἐπὶ τῶν βαρβάρων: Δίνεται πιὰ ἔμφαση στὸν ἀνθρώπινο πόνο καὶ στὴ δυστυχία τοῦ ἐχθροῦ, μιὰ εὐαισθησία γιὰ τὴν ἄθλια μοίρα του (ἐνίοτε οἱ βάρβαροι παρουσιάζονται πιὸ κλασσικιστικά δηλ. πιὸ πολιτισμένοι ἀπὸ τοὺς Ρωμαίους!), ἀπὸ τοὺς πανίσχυρους καὶ χορτάτους Ρωμαίους. Τί μοῦ θυμίζει αὐτό; τὸ βρῆκα: τὴ μεταπολεμικὴ ἐποχή, καὶ δὴ τὴν προσφυγομανία. Ἦταν μεταμοντέρνοι οἱ Ρωμαῖοι; Οὔτε κατὰ διάνοια. Κι ὅμως, ἡ λύπηση γιὰ τὰ τελείως «Ἄλλα» (κι ἐπικίνδυνα) θύματα, νά τη.

6. ΣΥΡΙΖΑ

Σιγὰ μὴν καταστρέφει ὁ ΣΥΡΙΖΑ ἀπὸ βαρεμάρα. Οἱ ἄνθρωποι τὰ πιστεύουν καὶ τὰ ἐφαρμόζουν ὅσο μποροῦν. Σιγὰ μὴν δὲν εἶναι ἀντικληρικαλιστὲς καὶ σιγὰ μὴν εἶναι ἁπλῶς «βαριεστημένοι» μεταμοντέρνοι. Ἦρθε ἡ ὥρα τους, τόσες δεκαετίες ἔπαιζαν ἁπλῶς μὲ τὰ κουβαδάκια τῆς Τέχνης καὶ τῶν Γραμμάτων. Δὲν μποροῦν βεβαίως πιὰ νὰ ἀνατινάζουν ἐκκλησίες, ὅ,τι μποροῦν κατὰ τὰ ἄλλα τὸ κάνουν, ὅμως. Τί νὰ κάνουμε, εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ «ἐν οὐρανοῖς» σκοποῦ καὶ πραγματικῶν διαθέσιμων ἐπιλογῶν. Ὅταν λέμε ὅτι εἶναι ὑβρίδιο, ἐννοοῦμε ὅτι ἔχει τὸ ἴδιο μένος καὶ εἶναι καθαρὰ προπολεμικὸ κομμουνιστικὸ μόρφωμα ὅσον ἀφορᾶ τὴ θρησκεία.

Advertisements
This entry was posted in Αριστερά, Ελλάδα, Ρωσία, θρησκεία and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s