«Βαρβαρικὴ καὶ Σκυθικὴ γλώσσα»

Τὸ 867 ἢ λίγο νωρίτερα, ὁ Αὐτοκράτωρ Ρωμαίων Μιχαὴλ Γ΄, σὲ ἐπιστολή του πρὸς τὸν Πάπα Νικόλαο Α΄, χαρακτήρισε βαρβαρικὴ καὶ Σκυθικὴ τὴ Λατινικὴ γλώσσα. Ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Μιχαὴλ Γ΄ δὲν σώζεται. Σώζεται ὅμως ἡ ἀπάντηση τοῦ Νικολάου:

Nicolaus episcopus servus servorum dei piisimo et dilectissimo filio superatori gentium atque tranquillissimo imperatori Michaheli a deo protecto semper Augusto, ἔκδ. E. Perels, Monumenta Germaniae Historica, τ. 6, Berlin 1925, 459.5-7, 14-32:

In tantam vero furoris habundantiam prorupistis, ut linguae Latinae iniuriam irrogaretis, hanc in epistola vestra barbaram et Scythicam appellantes ad iniuriam eius, qui fecit eam. Omnis enim operis derogatio ad opificis redundat iniuriam … Vel quia Christiani sunt, quorum linguam barbaram vel Scythicam appellatis, gloriam vestram quare non pudeat, obstupescimus. Cum enim barbari omnes et Scythae ut insensata animalia vivant, Deum verum nesciant, ligna autem et lapides adorent, in eo ipso, quo verum Deum colit lingua Latina, quantum barbaram vel Scythicam linguam  antecedat, agnoscitur. […] Iam vero, si ideo linguam Latinam barbaram dicitis, quoniam illam non intelligitis, cos considerate, quia ridiculum est vol appellare Romanorum imperatores et tamen linguam non nosse Romanam. Ad extremum autem, si iam saepe nominatam linguam ideo barbaram nuncupatis, quoniam a translatoribus in Graecam dictionem mutata barbarismos generat, non linguae Latinae, sed culpa est, ut opinamur, interpretum, qui quando necesse est non sensum e sensu, sed violenter verbum edere conantur e verbo. Ecce enim in principio epistolae vestrae imperatorem vos nuncupastis Romanorum et tamen Romanam linguam barbaram appellare non veremini. Ecce cotidie, immo vero in praecipuis festivitatibus inter Graecam linguam veluti quiddam pretiosum hanc, quam barbarm et Scythicam linguam appellatis, miscentes, quasi minus decori vestro facitis, si hac etiam non bene ac ex toto intellecta in vestris obsequiis ac officiis non utamini. Quiescite igitur vos nuncupare Romanorum imperatores, quoniam secundum vestram sententiam barbari sunt, quorum vos imperatores esse asseritis

Ὁδήγησες τὸν ἑαυτό σου σὲ τέτοια ἀφόρητη τρέλλα, ὥστε προσέβαλες τὴ Λατινικὴ γλώσσα ἀποκαλώντας την στὴν ἐπιστολή σου βαρβαρικὴ καὶ Σκυθική, πράγμα ποὺ συνιστᾶ προσβολὴ στὸν δημιουργὸ τῆς γλώσσας, γιατὶ κάθε δυσφήμιση ἑνὸς ἔργου ἐμπεριέχει ἐπίσης τὴν προσβολὴ πρὸς τὸν ποιητή του. […] Εἶναι γλώσσα Χριστιανῶν αὐτὴ ποὺ καλεῖς βαρβαρικὴ καὶ σκυθική. Εἶναι γνωστὸ ὅτι ὅλοι οἱ βάρβαροι καὶ οἱ Σκύθες ζοῦν σὰν τὰ ζῶα μέσα στὴν ἄγνοια, κι ὅτι δὲν γνωρίζουν τὸν ἀληθινὸ Θεὸ ἀλλὰ λατρεύουν δέντρα καὶ λίθους. Ἀπὸ αὐτὸ βλέπει καθένας πόσο ἀνώτερη εἶναι ἡ Λατινική, μὲ τὴν ὁποία λατρεύεται ὁ ἀληθινὸς Θεός, ἀπὸ τὴ βαρβαρικὴ και Σκυθική. […] Ἐπιπλέον, ἐὰν ἀποκαλεῖς βαρβαρικὰ τὰ Λατινικά, ἐπειδὴ δὲν τὰ καταλαβαίνεις, πρέπει νὰ εἶσαι προσεκτικός. Δὲν εἶναι γελοῖο νὰ ἀποκαλεῖσαι αὐτοκράτωρ Ρωμαίων ὅταν ἀγνοεῖς τὴ γλώσσα τῶν Ρωμαίων; Καί, τέλος, ἀποκαλεῖς αὐτὴ τὴ γλώσσα βαρβαρικὴ γιατὶ ἁπλῶς κατὰ τὴ μετάφραση ἀπὸ τὰ Λατινικὰ στὰ Ἑλληνικὰ ὑπεισῆλθαν ὁρισμένοι βαρβαρισμοί, γιὰ τοὺς ὁποίους, πιστεύουμε, δὲν φταίει ἡ Λατινικὴ ἀλλὰ οἱ διερμηνεῖς, ποὺ προσπάθησαν νὰ ἐξάγουν λέξεις ἀπὸ τὶς λέξεις παρὰ νὰ βγάλουν νόημα ἀπὸ τὸ νόημα. Στὴν πραγματικότητα, στὴν ἀρχὴ τῆς ἐπιστολῆς σου αὐτοαποκαλεῖσαι Αὐτοκράτωρ Ρωμαίων, ἀλλὰ δὲν φοβᾶσαι νὰ θεωρεῖς βαρβαρικὴ τὴ ρωμαϊκὴ γλώσσα. Στὴν πραγματικότητα, κάθε μέρα, εἰδικὰ κατὰ τὶς μεγάλες τελετές, εἰσάγεις στὴν Ἑλληνικὴ τὴ γλώσσα ποὺ καλεῖς βαρβαρικὴ καὶ Σκυθική (τὰ Λατινικά), σὰν αὐτὴ νὰ ἦταν πολύτιμο στολίδι. Καὶ αὐτὸ τὸ κάνεις ὡς ἐὰν θὰ ἡ μεγαλειότητά σου θὰ μειωνόταν ἐὰν δὲν χρησιμοποιοῦσες τὶς λατινικὲς λέξεις στὴν (αὐτοκρατορικὴ) συνοδεία σου καὶ στὰ ἀξιώματά σου, ἀκόμη κι ἂν αὐτὲς οἱ λέξεις δὲν χρησιμοποιοῦνται σωστὰ οὔτε κατανοοῦνται πλήρως. Γι’ αὐτό, ἐγκατάλειψε τὸν τίτλο Αὐτοκράτωρ Ρωμαίων, γιατὶ σύμφωνα μὲ τὴ δική σου ἄποψη, αὐτοὶ τῶν ὁποίων θὲς νὰ εἶσαι αὐτοκράτορας εἶναι βάρβαροι.

Ὁ Νικόλαος ἀπαντᾶ μὲ χριστιανικὸ «ρατσισμὸ» στὸν ἑλληνικὸ «ρατσισμὸ» τοῦ Μιχαήλ. Τοῦ λέει βέβαια καὶ ὅτι προσβάλλει τὸν Θεὸ ἀποκαλώντας βάρβαρη τὴ γλώσσα ποὺ δημιούργησε ὁ Θεός -ἐνῶ παρακάτω γράφει ὅτι οἱ Σκύθες εἶναι σὰν τὰ ζῶα. Ἐπίσης, θεωρεῖ ὅτι Ρωμαϊκὴ γλώσσα εἶναι μόνο τὰ Λατινικά, κι ὅτι ὁ Μιχαὴλ ἀντιφάσκει ὅταν ἔχει ὡς κανόνα στὴν βυζαντινὴ ἐθιμοτυπία νὰ χρησιμοποιοῦνται τὰ ἀκαταλαβίστικα σὲ αὐτὸν λατινικὰ λὲς καὶ εἶναι κάτι σπουδαῖο ποὺ τοῦ προσδίδει μεγαλεῖο. Ἂν δὲν τοῦ ἀρέσει ἡ γλώσσα τῶν Ρωμαίων, γιατί θέλει νὰ καλεῖται αὐτοκράτωρ βαρβάρων; καταλήγει ὁ Νικόλαος.

Ὅπως συμβαίνει ἀρκετὲς φορές, ἐξαιτίας τῶν γνωστῶν πράξεων τῆς ἁγίας μητέρας μας Δύσης καὶ τοῦ ἀδικημένου – παρεξηγημένου Ἰσλάμ, δὲν διαθέτουμε τὶς ἐπιστολὲς τῶν Ρωμαίων αὐτοκρατόρων. Ἕνα ἱστορικὸ παράδοξο. Κι ἔτσι, τὶς φορὲς ἐκεῖνες, δὲν μποροῦμε νὰ δοῦμε τὴν ἄποψη τῆς Ρωμανίας γιὰ τὴ Δύση παρὰ μόνο μέσα ἀπὸ τὴν ὀπτικὴ τῆς Δύσης. Φυσικά, αὐτὸ δὲν συμβαίνει πάντοτε. Φυσικά, ὁ Μιχαὴλ εἶχε δίκαιο στὴν οὐσία τῆς διαφωνίας, ἀφοῦ τὰ λατινικὰ δὲν μποροῦσαν νὰ συγκριθοῦν μὲ τὰ ἑλληνικὰ (περίφραση, σαφήνεια κ.λπ.). Ἐνῶ τὰ λατινικὰ ἀπομεινάρια στὸ αὐτοκρατορικὸ πρωτόκολλο ἦταν δεῖγμα προσκόλλησης στὴν Παράδοση, ποὺ ἦταν πάντοτε σεβαστή. Δίκαιο εἶχε καὶ νὰ διακρίνει τὴ γλώσσα (λατινικὰ ἢ ἑλληνικά) ἀπὸ τὴν Πολιτεία (ρωμαϊκή). Τέλος, ἡ προσποιητή (βλ. τὸν γνωστὸ τίτλο ποὺ δίνει ὁ Νικόλαος στὸν ἑαυτό του, στὴν ἀρχὴ τῆς ἐπιστολής) ταπεινότητα καὶ ἡ «ἀληθινὴ» χριστιανικότητα τοῦ Νικολάου δὲν ἐμπόδισαν τοὺς προηγούμενους Πάπες ἀπὸ τὸ νὰ ἀποσχιστοῦν ἀπὸ τὴ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία ἕναν αἰῶνα πρίν, καὶ νὰ γίνουν κοσμικοὶ ἀρχηγοὶ κράτους ἐνάντια σὲ κάθε ἐκκλησιαστικὸ κανόνα. Δὲν ξέρουμε ἂν ὁ λόγος ποὺ ὁ Μιχαὴλ Γ΄ ἀποκάλεσε βαρβαρικὴ τὴ Λατινικὴ εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ἀναφέρει ὁ Νικόλαος. Πιὸ πιθανὸ φαίνεται ὅτι ὁ Μικρασιάτης Μιχαὴλ δὲν εἶχε σὲ ὑπόληψη τὶς μὴ ἑλληνικὲς γλῶσσες, ποὺ μιλιόντουσαν ἐκτὸς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, ὅπως συνήθως γίνεται, εἰδικὰ ὅταν εἶσαι Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία καὶ ὁ συνομιλητής του ζεῖ σὲ μιὰ παρακμιακὴ ἐκβαρβαρισμένη χώρα, ποὺ δὲν εἶχε τίποτε νὰ ἐπιδείξει μπροστά σου. Ἄλλωστε, ἤδη πρὸ Μεγάλου Κωνσταντίνου οἱ λατινικὲς ἐπιγραφὲς στὴ Μικρὰ Ἀσία ἦταν ἐλάχιστες.

Σὲ κάθε περίπτωση, ἔχουμε μπροστά μας ἔμμεσα, μιὰ πρώιμη (9ος αἰ.) περίπτωση ὅπου ὁ βυζαντινὸς αὐτοκράτορας κατάμουτρα ἀποκαλεῖ βάρβαρους τοὺς Λατίνους. Μιὰ ρητὴ ἀπόρριψή τους ἀπὸ τοὺς προγόνους μας. Δὲν ξέρουμε ἐπίσης πῶς θὰ ἀντέδρασε ὁ Μιχαὴλ Γ΄ στὴν ἀπάντηση τοῦ Νικολάου. Ἔτσι κι ἀλλιῶς, σύντομα, δολοφονήθηκε, καὶ ὁ Βασίλειος Α΄ ἀκολούθησε φιλοπαπικὴ πολιτική.

This entry was posted in Δυτικοί, Δύση, Ρωμανία, ιστορία and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to «Βαρβαρικὴ καὶ Σκυθικὴ γλώσσα»

  1. Παράθεμα: Γαβρόγλου ἢ Μιχαὴλ Γ΄ὁ Μέθυσος: Κάτω τὰ Λατινικά | Χρονογραφίες

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s