Τὸ βυζαντινὸ μάθημα

empress_zoe_mosaic_hagia_sophia

Ὁ οἰκοδόμος αὐτοκράτορας ποὺ κατέστρεψε στρατιωτικὰ τὴν Αὐτοκρατορία τοῦ 11ου αἰ. μαζὶ μὲ τὴν ξεμωραμένη γριὰ ἀνηψιὰ τοῦ Βουλγαροκτόνου, ἡ ὁποία ἄλλαζε ἐραστὲς σὰν τὰ πουκάμισα. Ὁρατὴ ἡ ἀθέλητη ἀπεικόνιση τῆς ἀμηχανίας τοῦ Κυρίου στὸ μέσο τῶν δυὸ συζύγων.

Κωνσταντίνος Θ΄ Μονομάχος (1042 – 1055)

…Ὁ ἐν λόγῳ αὐτοκράτορας θέλοντας νὰ δίνει τὴν ἐντύπωση καλοπροαίρετου καὶ φιλελεύθερου (ἐλευθερίου) μονάρχη…ἀντὶ γιὰ μεγαλοπρεπὴς ἀποδείχθηκε ἄσωτος. […] Ἐπιπλέον, ὑπῆρχαν ἐπαρχίες οἱ ὁποῖες δὲν πλήρωναν φόρους στοὺς βασιλιάδες ἀλλά, ἔναντι πλήρους φοροαπαλλαγῆς, εἶχαν ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωση νὰ ὑπερασπίζονται στενὰ περάσματα, ἀποτελώντας ἔτσι ἕνα τεῖχος γιὰ τοὺς βαρβάρους ποὺ ἐπιχειροῦσαν νὰ εἰσέλθουν στὸ ἔδαφος τῆς αὐτοκρατορίας· ἐκεῖνος λοιπὸν ἐπέβαλε στὶς ἐν λόγῳ ἐπαρχίες φόρους καταργώντας τὶς στρατιωτικὲς φρουρές, ὁπότε οἱ βάρβαροι εἰσέβαλαν μὲ τὴ μεγαλύτερη εὐκολία στὴ ρωμαϊκὴ ἐπικράτεια. Ὁ ἄνθρωπος λοιπὸν αὐτὸς φαίνεται, κρινόμενος ἀμερόληπτα, πὼς ὑπῆρξε ὑπαίτιος τῆς ὑποταγῆς τῆς Ἀνατολῆς (τῆς Μικρᾶς Ἀσίας) στοὺς βαρβάρους.

Ὁ Κωνσταντίνος Η΄ Δούκας (1059 – 1067)

…καθὼς ἦταν φιλάργυρος καὶ σφιχτοχέρης, εἶχε ἀποφασίσει νὰ μὴν διεξάγει πολέμους ἀλλὰ νὰ προσεταιρίζεται τὰ ἔθνη μὲ δῶρα καὶ φιλοφροσύνες καὶ μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ νὰ ἐξασφαλίζει τὴ φιλία τους μὲ τὸ κράτος τῶν Ῥωμαίων. Εἶχε λοιπὸν δύο πράγματα κατὰ νοῦ: νὰ μὴν κάνει δαπάνες σὲ ἐκστρατεῖες, καὶ νὰ ἀφιερώνει ὁ ἴδιος ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερο χρόνο στὴ συγκέντρωση χρημάτων. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ παραμέλησε τοὺς στρατιωτικοὺς καταλόγους, διαγράφοντας ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς περισσότερους καὶ πλέον γενναίους στρατιωτικοὺς ἐξαιτίας τῆς ὑψηλῆς μισθοδοσίας τους. Ἔτσι, ἀπὸ τὴ μιὰ ἀποθρασύνθηκαν οἱ βάρβαροι καί, ἀπὸ τὴν ἄλλη, ὁ στρατὸς τῶν Ρωμαίων συρρικνωνόταν καὶ δεχόταν ταπεινώσεις ἐνῶ ἡ αὐτοκρατορία ἔχανε ἐδάφη. Συνέβη τότε πολλὲς ἀπὸ τὶς ἐπαρχίες τῆς Ἀνατολῆς νὰ λεηλατηθοῦν καὶ νὰ ἀφανισθοῦν ἢ καὶ νὰ κατακτηθοῦν ἀπὸ ἐχθρούς

Ἰωάννης Ζωναρᾶς, Ἐπιτομὴ Ἱστοριῶν, 17.27 καὶ 18.8. (μετάφραση Ἰορδάνης Γρηγοριάδης)

Πόση διαφορὰ ὑπάρχει μὲ τὸν Βασίλειο Β΄, ποὺ δὲν εἶχε ἁπλῶς γεμίσει τὰ κρατικὰ θησαυροφυλάκια σὲ τέτοιο μεγάλο βαθμὸ ὥστε ἔπρεπε νὰ σκαφτοῦν νέες ὑπόγειες στοὲς γιὰ τὴν ἐπιπλέον δημόσια περιουσία (Ζωναρᾶς, 17.8), ἀλλὰ καὶ διαρκῶς πολεμοῦσε αὐτοπροσώπως (Σκυλίτζης, Βασίλειος καὶ Κωνσταντίνος, 40). Ὁ πλοῦτος προερχόταν ἀπὸ τοὺς πλούσιους ἐνῶ στὸν λαὸ ἀπὸ συμπόνια (Ζωναρᾶς, 17.10) εἶχε ἀναβάλει τὴν εἴσπραξη φόρων δύο ἐτῶν.

Δὲν χρειάζεται, πραγματικά, καμμία ρωσικὴ – «τριτορωμαϊκὴ» διαμεσολάβηση γιὰ τὸ περίφημο «βυζαντινὸ μάθημα»*. Οἱ Ρωμαῖοι μας μᾶς δείχνουν πόσο θὰ ἄξιζε λ.χ. ἡ θέσπιση ἀφορολόγητου ἢ παρόμοιων νόμων γιὰ τὶς μεθοριακὲς περιοχὲς τοῦ νεοελληνικοῦ κράτους μὲ ἀντάλλαγμα στρατιωτικὴ ἑτοιμότητα ἢ ἄλλα πράγματα. Πόσο διαφορετικὰ ἀποτελέσματα γιὰ τὴν πολιτεία ἔχει ὁ συνδυασμὸς «συγκέντρωση πλούτου καὶ πολεμικὴ ἑτοιμότητα» ἀπὸ τὸν συνδυασμὸ «συγκέντρωση πλούτου καὶ πίστη στὴν ὑποκατάσταση τοῦ πολέμου ἀπὸ τὸν πλοῦτο»· καί, φυσικά, ὁ συνδυασμὸς τῶν παραπάνω μὲ τὴ φορολογία τῶν πλουσίων ἀντὶ τῆς φορολογίας τῶν φτωχῶν**. Καί, βέβαια, πόσο τρελλὸ εἶναι νὰ ἐποικίζεις τὴ χώρα σου μὲ Μουσουλμάνους -τὸ ἀντίθετο ἐκείνου ποὺ ἔπραξε στὴν ἀπελευθερωμένη ἀπὸ τὸν ἰσλαμικὸ ζυγὸ Κρήτη ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς.

Φυσικά, ἡ περίφημη «βυζαντινὴ κούραση ἀπὸ τοὺς ἀτελείωτους βυζαντινοβουλγαρικοὺς πολέμους» τοῦ 11ου αἰώνα δὲν ἐμπόδισε τὸν ρωμέικο στόλο στὸ νὰ ἐπιδράμει ἐπιτυχῶς στὴν Ἀλεξάνδρεια καὶ στὸ Δέλτα τοῦ Νείλου (Σκυλίτζης, Ρωμανὸς Ἀργυρός, 16)· οὔτε νὰ καταστρέφει ἐπανειλημμένα τὸν ἀραβικὸ στόλο ὅταν αὐτὸς ἐπέδραμε σὲ Δαλματία καὶ Κυκλάδες (Σκυλίτζης, Ρωμανὸς Ἀργυρὸς 10 καὶ Μιχαὴλ Παφλαγόνας, 8)· οὔτε νὰ ἐκδιώξει ὁ ρωμέικος στρατὸς τοὺς Νορμανδοὺς ἀπὸ τὴ νότια Ἰταλία (Σκυλίτζης, Κωνσταντίνος Μονομάχος, 3)· οὔτε ἐξηγεῖ τὶς νίκες τοῦ Κεκαυμένου καὶ τοῦ Βασίλειου Ἀποκάπη κατὰ τῶν Τούρκων (Σκυλίτζης, Κωνσταντίνος Μονομάχος, 12 καὶ 19).

* Διανθισμένη ἀπὸ σλαβικὰ ἐθνικιστικὰ παράπονα [33:26-35:11] γιὰ «ὑπεροψία τῶν Ἑλλήνων«. Καὶ ἡ ὁποία λαθεμένα [34:39] διακηρύσσει ὅτι ὁ ὅρος Ἕλλην ἐμφανίστηκε πρῶτα μὲ τὸν Πλήθωνα ἐνῶ προηγουμένος κάτι τέτοιο ἦταν ἀδιανόητο. Ἐκεῖνος ποὺ κατοίκησε ἐτσιθελικὰ στὸν Αἷμο, ἐντὸς τῆς Ρωμανίας, νὰ σὲ πεῖ καὶ ἀφιλόξενο ρατσιστή.

** Ἡ θεωρητικὴ βάση λ.χ. τοῦ «ἀλληλέγγυου» φόρου καὶ ἄλλων παρόμοιων νόμων ἦταν, σὲ πεῖσμα βεβαίως τῶν χριστιανοκομμουνιστῶν διαστρεβλωτῶν τῶν Πατέρων, ἀλλὰ καὶ τῶν σκέτα ἀριστερῶν, χριστιανικὴ καὶ κρατικιστική. Ἂν ἦταν –ἐκτὸς ἀπὸ χριστιανική, καί– ταξική (ἢ ἂν τώρα θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι χριστιανικὴ καὶ ταξική), ἁπλούστατα θὰ κατέληγε στὸν ταξικό, ἐμφύλιο, πόλεμο (τὸ λενινιστικὸ – ἀριστερὸ ἰδεῶδες) καὶ συνεπῶς στὴν ἀποσύνθεση τῆς Ρωμανίας, κι ὄχι στὴν ἐνδοξότερη περίοδό της.

This entry was posted in Ρωμανία, ιστορία and tagged , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

3 Responses to Τὸ βυζαντινὸ μάθημα

  1. Ο/Η Ἀνώνυμος λέει:

    Λὲς καὶ διαβάζῃ κανεὶς νεοελληνικὴ ἱστορία τῶν Νεωτέρων Χρόνων!

    Σαφέστατα θὰ προτιμοῦσα λιγώτερα ψηφιδωτά, ὀρθομαρμαρώσεις, ἐλεφαντοστέινα, μινιατοῦρες, μενταγιόν, λειψανοθῆκες, κινστέρνες, πλινιθοπερίκλειστα e tutti quanti
    καὶ -θὰ τὸ ξαναπῶ- ΚΑΘΟΛΟΥ κομψεπίκομψες Ψελλιὲς
    σ᾽ αὐτὸν τὸν καθοριστικὸν 11ο αἰ.
    Θὰ μοῦ ἀρκοῦσε μιὰ τέχνη ταπεινὴ σὰν τῶν Κοπτῶν καὶ μιὰ γραμματεία ὑποτυπώδης, ποὺ θὰ συνοδευόταν, ὅμως, ἀπὸ μιὰ πυκνὴ ρωμαϊκὴ παρουσία σ᾽ ὅλο μας τὸν ζωτικὸ χῶρο. Ἄνδρες πόλεις καὶ οὐ τείχη! Γι᾽ αὐτὸ εἶμ᾽ ἐρωτευμένος, ἄλλωστε, μὲ τὴν Αὐτοκρατορία τῆς Νικαίας.

    Ἄμ, ἐκεῖνο, τὸ ἄλλο;
    Ἄν ἡ «Tριτο-Pωμαϊκὴ πρόσληψη», ποὺ λέτε,
    εἶναι, πάντως/ὡστόσο, ἀντικειμενικῶς ἀκριβής (ὡς πρὸς τὰ νούμερα καὶ τὶς ποσότητες τοῦ χρυσοῦ),
    ἀποτελεῖ συμπαντικῶν διαστάσεων κατόρθωμα γιὰ τὶς Κωνσταντινουπολίτικες ἐλίτ,
    -κατόρθωμα πιθανὸν εὐρυτέρων διαστάσεων ἀναλογικὰ ἀπ᾽ τὸ Μεταπολιτευτικὸ «Μαζὶ τὰ φάγαμε» (καὶ σίγουρα ὡς πρὸς τὶς ἐπιπτώσεις του, ὀλέθριο ὅσο κι ἡ Μικρασιατικὴ Καταστροφὴ τοῦ ᾽22 – sc. ἡ τοῦ 1922)-
    τὸ γεγονός, ὅτι διεσπάθισαν ΤΟΤΕ ΑΚΡΙΒΩΣ οἱ ἔκφυλοι κι ἐκφυλισμένοι διάδοχοι τόσο χρυσίον (μαζεμένο σπυρὶ-σπυρὶ στὸν Φίσκον ἀπ᾽ τὴν τριπλέτα Φωκᾶ-Τζιμισκῆ-Βουλγαροκτὀνου),
    ὅσο εἶχε κατάφερε νὰ μαζέψει (700 χρόνια μετὰ) ἐκεῖνος ὀ Μέγας Τσάρος πασῶν τῶν Ρωσιῶν, ἀπ᾽ τὸ Χαμπαρόφσκ ὡς τὸ Κίεβο.
    Πίκρα νὰ τὸ βλέπης (τὸ χρυσάφι, τὸ βυζαντινό …) ὡς Pala d’ Oro στὴν Βενετιά, ἀντὶ γι᾽ ἀσπίδες καὶ μισθοτροφοδοσία Ἀκριτῶν. Θὰ συμφωνήσετε ἀσφαλῶς.

    Μὲ βλέπετε πολὺ σκληρὸ κι ἰσοπεδωτικό, διότι αὐτὴ ἡ κουβέντα ἔχει effet utile καὶ σήμερα.
    Διότι φοβοῦμαι, πὼς ἡ διαχρονικὰ αὐτιστική, σκληρυμμένη, ἰδιοτελὴς ὀπτικὴ τῶν Αὐτοκρατορικῶν Κέντρων (Λόντρα, Βατικανό, Βρυξέλλες, Φανάρι etc) καὶ ὅσων διεκδικοῦν (πνευματικὰ-πολιτιστικὰ-πολιτικὰ-οἰκονομικὰ κλπ) τὴν κληρονομιὰ αὐτῶν,
    εἶναι ὑπέρ ποτε ζωντανή.
    Καὶ γεωπολιτικὰ ΑΠΕΙΛΗΤΙΚΗ γιὰ τ᾽ ἀνθρωπάκια,
    τοὺς μικροκαλλιεργητὲς ποὺ συγκροτοῦν τὶς ριζωμένες στὴ γῆ κοινότητες τῆς κοντινῆς ἢ πιὸ μακρινῆς αὐλῆς τους …

    Μου αρέσει!

  2. Παράθεμα: Βυζαντινά – manolisgvardis

  3. Παράθεμα: Μαθήματα από την Βυζαντινή παρακμή – Cognosco Team

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s