Καβάφης, δημοτικισμός

Βέβαια εἶναι ἀτύχημα ποὺ αὐτὴ ἡ ζωντανὴ ἑλληνικὴ γλώσσα ποὺ εἶπα δὲν εἶναι ὅλως διόλου ἡ ἴδια γιὰ ὅλους τοὺς δημοτικιστάς. … Στὴν ἀρχή –εἴκοσι χρόνια πρίν– μιὰ κοινὴ ἐξέγερσι κατὰ τῆς καθαρευούσης, μιὰ κοινὴ προσπάθεια ἕνωνε τοὺς δημοτικιστάς, καὶ ἡ διαφορὲς τῶν συστημάτων των, καὶ ἡ καλλιτεχνικὲς κλίσεις περὶ τὴν ἔκφρασιν ὅσων ἐξ αὐτῶν ἦσαν καλλιτέχναι, ὑπελάνθαναν μέν, ἀλλὰ δὲν ἐγένονταν φανερὲς καὶ δὲν τοὺς διαιροῦσαν. Μὲ τὸν καιρὸν ὅμως ὅταν ἐδυνάμωσεν ἡ ὅλη δημοτικὴ καὶ νὰ χωρίζουν οἱ δημοτικισταὶ εἰς ὁμάδας καὶ νὰ βγαίνουν διάφοροι ἀντιλήψεις περὶ γλώσσης, κ’ ἐνίοτε συνοδευμένες, εἴς τινας ζηλωτάς, μὲ ἀρκετὴν ἐμπάθεια. Ἦταν φυσικὸ νὰ γίνει ἔτσι ἐξ αἰτίας τῆς ἐπιδράσεως τῆς καθαρευούσης ἐπὶ τοῦ προφορικοῦ λόγου. Μερικοί –ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἶμαι καὶ ἐγώ– διστάζουν νὰ θυσιάσουν ὁλόκληρη τὴν καθαρεύουσα, δὲν στέργουν νὰ καταδικάσουν ὅλην τὴν γλωσσικὴν ἐργασία ἑνὸς αἰῶνος (καὶ περισσότερον ἑνὸς αἰῶνος), καὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ παραδεχθοῦν ὄχι μόνον λέξεις (στὴν γνησία τους μορφή) τῆς ἀρχαίας, ἀλλὰ καὶ γραμματικούς της τύπους ὅταν ἡ λέξεις καὶ οἱ τύποι αὐτοὶ τούς  φαίνονται ἢ ποὺ ἐπέρασαν στὴν ὁμιλία τῶν πόλεων, ἢ ποὺ συντείνουν εἰς τὸν πλουτισμὸ καὶ εἰς τὸν ὡραϊσμὸ τοῦ ἑλληνικοῦ λόγου. Δὲν λέγω ὅτι δὲν θὰ ἦταν καλλίτερα ἀπ’ ἀρχῆς ἡ γλώσσα, περιοριζομένη στὴν φυσική της μορφολογία ν’ ἀναπτυχθεῖ ἁπλότερα καὶ ὁμαλότερα. Ἀλλὰ ὁ ἀποχωρισμὸς ἀπὸ [τὴ] δημοτικὴ ἔγινεν ἤδη πρὸ πολλῶν γενεῶν· ἐμεῖς δὲ τώρα ἐπιστρέφοντες στὴν δ(ημοτική) γλ(ῶσσα) εἴμεθα προσκυνηταί, προσκυνηταὶ εὐλαβεῖς καὶ συγκινημένοι, ποὺ μπαίνουν μὲς σὲ τέμενος καὶ θὰ βγάλουμε, βέβαια, ὅλα τ’ ἄτεχνα στολίδια καὶ τὰ περιττὰ ντύματα…ἀλλὰ χωρὶς βία καὶ χωρὶς προκαταλήψεις μὴν τύχει καὶ δὲν διοῦμε καὶ μὲς στὸ σωρὸ ἀπορρίψουμε –οἱ ἀνόητοι– καμμιὰ μαλαματένια λήκυθο ἢ κανένα κιβώτιο ἀπὸ λαμπρὸ σεντέφι.

Ἔτος 1906.  Γ. Π. Σαββίδης, Μικρὰ Καβαφικά, τ. 2, σ. 315.

This entry was posted in γλώσσα and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s