πόσο ἑλληνικὴ ἦταν

233147387

Κακῶς, βέβαια, σὲ χαμηλὴ ἀνάλυση: Ἡ Ἑλλάδα ὅπως περίπου θὰ ἦταν σήμερα (ὅπως εἶναι ἡ Γαλλία, ἡ Ἀγγλία κ.ο.κ.), ἂν εἶχαν πάει ὅλα καλὰ τὸν 11ο αἰώνα.

Ἐνδιαφέρον ἄρθρο. Μὲ τὸ ὁποῖο καὶ συμφωνῶ πάνω-κάτω. Ὁ γλωσσικὸς ἐξελληνισμὸς μετὰ τὸν 7ο αἰώνα εἶναι πλήρης ἀπὸ Καππαδοκία καὶ δυτικά. Ἀλλὰ καὶ προηγουμένως, ὅπως σωστὰ ἐπισημαίνεται, οἱ μικρασιατικὲς γλῶσσες ἦταν ἀποστεωμένες τὸν 6ο αἰώνα. Ἴσως μετὰ τὸν 7ο αἰώνα νὰ ἔμεινε σὲ ὁρισμένους Μικρασιάτες μιὰ ὑπόνοια ψιλοπερίεργης προφορᾶς τῆς ἑλληνικῆς, ὅπως κάποιος ρωμιὸς συγγραφέας (μοῦ διαφεύγει τώρα) κοροϊδεύει κάποιον καταγόμενο ἀπὸ ἕνα μέρος τῆς Μικρασίας (Γαλατία; πάλι μοῦ διαφεύγει). Ἴσως ὅμως ἡ προφορὰ αὐτὴ νὰ ἦταν ἁπλῶς «χωριάτικη» γιὰ τὰ αὐτιὰ καὶ τὴν καλλιέργεια τῶν κατοίκων τῆς Κωνσταντινούπολης. Ἄλλωστε, τὰ καππαδοκικὰ καὶ ποντιακὰ τοῦ 1922 διασώζουν μιὰ βυζαντινὴ κοινή, καθὼς ἀποκόπηκαν ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπη ἑλληνικὴ γλωσσικὴ ἐξέλιξη ἐξαιτίας τῆς τουρκικῆς ἐπικράτησης. Ἐπίσης, αἰῶνες πρὶν ἀπὸ τὸν 6ο, τὰ λατινικὰ εἶναι ἐλάχιστα στὶς ἐπιγραφές, καὶ οἱ γηγενεῖς ἐπιγραφές (φρυγικὲς κ.ἄ.) δὲν ἀντιστοιχοῦν σὲ μιὰ γλώσσα ποὺ ἔχει λογοτεχνικὸ καὶ φιλοσοφικὸ μέλλον (πόσο μᾶλλον κρατικό). Ὁ ἐκχριστιανισμὸς ἐξελλήνιζε γλωσσικῶς ὁλοκληρωτικά, καὶ μεταξὺ 4ου καὶ 7ου αἰ. μ.Χ. κατάφερε αὐτὸ στὸ ὁποῖο ἡ ἀρχαία φιλοσοφία καὶ ὁ παγανιστικὸς πολιτισμὸς εἶχαν ἀποτύχει παταγωδῶς ἐπὶ 600 χρόνια, ἀπὸ τὸν 4ο αἰ π.Χ. ὣς τὶς ἀρχὲς τοῦ 4ου μ.Χ. (Παρὰ τὴν ταύτιση γηγενῶν κι ἑλληνικῶν θεοτήτων, τὸν ἀρχιτεκτονικὸ ἐξελληνισμό, τὸν ἐξελληνισμὸ τῆς Παιδείας κ.λπ.) Μεταξὺ γλώσσας καὶ θρησκείας, εἶναι ἡ θρησκεία ποὺ μετρᾶ. Τὴν γλώσσα μοῦ ἔδωσαν Χαλκηδόνια καὶ εἰκονολατρική, λοιπόν, κι ὅσοι εἶναι φιλοπαγανιστὲς ἢ δὲν εἶναι φιλοπαγανιστὲς ἀλλὰ ἐπαινοῦν τὴν ἀνωτερότητα τῆς Ἀρχαιότητας, εἶναι ἱστορικὰ τυφλοί.

Δυὸ πράγματα. Τὸ πρῶτο: Ἡ κατάρρευση τῆς ρωμαϊκῆς Μικρᾶς Ἀσίας δὲν πρέπει νὰ ἀποδοθεῖ σὲ θρησκευτικοὺς καὶ ἐθνοπολιτισμικοὺς παράγοντες, ὅσο κι ἂν εἶναι αὐτὸ γοητευτικὸ ὡς ὑπόθεση. Ἐὰν μετὰ τὸ 1030, τὰ σύνορα δὲν παραμελοῦνταν, ἐὰν δὲν φορολογοῦνταν οἱ ἀκριτικοὶ πληθυσμοί, ἐὰν ὁ στρατὸς δὲν ἀφηνόταν στὴ μοίρα του μετὰ τὸ 1040 καὶ ἐὰν οἱ Δυνατοὶ καταπιέζονταν (ἐὰν ἡ γιαγιά μου εἶχε καρούλια, γενικῶς), τότε ἡ θρησκευτικὴ καὶ πολιτισμικὴ ποικιλομορφία τῆς Μικρᾶς Ἀσίας δὲν θὰ ἔπαιζε κανένα ρόλο στὴν διατήρηση τῆς κυριαρχίας στὴν Μικρασία: Ἀκριβῶς ὅπως κανέναν ἀνασχετικὸ ρόλο δὲν εἶχε ἡ ποικιλομορφία αὐτὴ ἐνάντια στὴν ἀποτελεσματικὴ ἄμυνα τῆς Ρωμανίας τὸν 8ο και 9ο αἰ. στὶς ἀλλεπάλληλες ἰσλαμικὲς ἐπιθέσεις. Πράγματι, ὑπῆρξε μιὰ ἀδιαλλαξία κατὰ τῶν Ἀρμένιων τὸν 11ο αἰώνα. Οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν ἦταν περιορισμένοι πλέον στὴν κοιτίδα τους, ἐκτὸς Ρωμανίας, καὶ λιγοστοὶ μετανάστες (μαζὶ μὲ τὰ στρατεύματά τους) ποὺ ἀσπάζονταν τὴν Ὀρθοδοξία -ὅπως παλιά, τὸν 10 αἰ.-, ἀλλὰ εἶχαν κατακλύσει τὶς νεοαποκτηθεῖσες περιοχές, ἀνατολικὰ τῆς Καππαδοκίας καὶ συνεπῶς δὲν εἶχαν λόγο νὰ ἀπαρνηθοῦν τὴ θρησκευτικὴ-πολιτισμικὴ παράδοσή τους. Ἕνα σφάλμα λοιπόν: Δὲν ἔγιναν μαζικοὶ ἐποικισμοὶ Μικρασιατῶν Ρωμιῶν μετὰ τὴν ἐπέκταση τῶν Μακεδόνων στὴν Ἀνατολή, ὥστε νὰ παγιωθεῖ ἡ ρωμαϊκὴ κυριαρχία, ὅπως εἶχε γίνει τὸν 8ο καὶ 9ο αἰ. μὲ τὴν μὲ κρατικὲς ἐντολὲς μετακίνηση Ἑλλήνων ἀπὸ τὴ Μικρασία καὶ Σλάβων ἀπὸ τὰ Βαλκάνια. (Δεύτερο σφάλμα, ἡ ἐνσωμάτωση τῆς Ἀρμενίας, ποὺ ἐπέτεινε τὴν ἄφιξη Ἀρμενίων στὶς ρωμαϊκὲς περιοχές. No borders..) Τὸ 1071 εἶχε παγιωθεῖ μιὰ κάποια ἔχθρα, ἀλλὰ τὸ πραγματικὸ πρόβλημα δὲν ἦταν ἡ καταπίεση ἐκ μέρους τῶν Ρωμιῶν καὶ ἡ ἀρμενικὴ ἀλαζονεία, ἦταν ἡ κακοδιοίκηση τῆς Μικρᾶς Ἀσίας.

Τὸ δεύτερο: ὅσο κι ἂν ἐξελληνίστηκαν καὶ ἐκχριστιανίστηκαν οἱ Μικρασιάτες στὸ ἐσωτερικὸ τῆς χώρας, ἡ σημασία τοῦ χρονικοῦ βάθους ἐξελληνισμοῦ εἶναι μεγάλη. Ἀλλιῶς ἦταν στὰ Δ., Β. καὶ ΒΔ παράλια, ὅπου ὁ Ἑλληνισμὸς εἶχε ζωὴ ἤδη 1000 ἐτῶν τὸ ἔτος 300. Καὶ ἀλλιῶς στὴν Καππαδοκία καὶ τὴ Φρυγία, ὅπου τὰ 1.000 ἔτη πλήρους ἐξελληνισμοῦ θὰ ἔπεφταν στὰ 1400-1500 μ.Χ. (ὅταν ἐκτουρκίζονταν οἱ περιοχὲς αὐτές). Αὐτὸς εἶναι ἕνας δευτερεύων παράγων, ἀλλὰ ὑπαρκτός. Πρέπει, βέβαια, νὰ τονιστεῖ ὅτι τὸν 15ο αἰ. ὁ ἐκτουρκισμὸς τῆς Μικρασίας εἶχε προχωρήσει περισσότερο στὰ ΒΔ καὶ λιγότερο ἀλλοῦ -ἴσως ἐξαιτίας τοῦ ἰσλαμικοῦ κατακτητικοῦ κι ἀφομοιωτικοῦ μένους, εἰδικὰ τῶν Ὀσμανῶν, ποὺ ἄφηνε στὰ μετόπισθεν τοὺς ὑπόλοιπους Μικρασιάτες. Ὡστόσο, ἐξαιτίας τῆς γειτνίασης τῆς Δ. καὶ ΒΔ Μικρασίας μὲ τὶς περιοχὲς γύρω ἀπὸ τὸ Αἰγαῖο, τὸν 20ὸ αἰώνα τὸ ἐσωτερικὸ εἶχε ἐκτουρκιστεῖ σχεδὸν πλήρως.

Advertisements
This entry was posted in Μικρά Ασία, Ρωμανία and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to πόσο ἑλληνικὴ ἦταν

  1. Ο/Η Ἀνώνυμος λέει:

    Ὀρθότατα!
    Ἀνάλυση ποὺ πατάει στὰ πράγματα κι ὄχι στὶς ἰδεοληψίες!

    Νὰ τολμήσω κι ἐγὼ, ἡ κακομάντις Κασσάνδρα,
    νὰ κάνω μιὰ transposition αὐτῆς τῆς ἀνάλυσης, τῶν μικρασιατικῶν πραγμάτων,
    στὴν βιωσιμότητα τοῦ (χρονικῶς) φτενοῦ κρατικοῦ κελύφους τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐθνικοῦ Κράτους
    στὸ Βόρειό του μέρος;
    Ὄχι στὴν ἐποχὴ τοῦ ἀραμπᾶ καὶ τοῦ παπύρου
    οὔτε κἂν στὴν ἐποχὴ τῆς γραφομηχανῆς, τοῦ τηλεγράφου καὶ τῆς λοκομοτίβας
    (ὑπαινίσσομαι τὸ 1922 …),
    ἀλλὰ στὸ πρῶτο -κἂν στὸ δεύτερο- μισὸ τοῦ 21ου αἰ …

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s