χιλιετίες ἀρχαίας λογοτεχνίας

Στην Ιστορία της Ελληνικής Λογοτεχνίας ο Άλμπιν Λέσκυ υπολογίζει το ποσοστό των έργων της Αρχαιότητας που μας σώθηκαν στο 8% του αρχικού συνόλου, αν θυμάμαι το νούμερο καλά. Όπερ σημαίνει ότι πάνω απ’ τα εννιά δέκατα μιας υπερχιλιετούς πνευματικής παραγωγής έχουν αφανιστεί. Εύλογο λοιπόν ότι τα χάσματα είναι ιλιγγιώδη. Τίποτα σχεδόν από το εξωομηρικό ηρωϊκό έπος δεν έφτασε ώς εμάς. Από τους λυρικούς, από τους προσωκρατικούς, από τους σοφιστές, αραιά και πού κάποια ακέραια ποιήματα και συγγράμματα. Από τα πολιτεύματα 158 ελληνικών πόλεων που κατέγραψε ο Αριστοτέλης, μόνον η Αθηναίων Πολιτεία. Τίποτε παρά σπαράγματα από την κωμωδιογραφία πέραν του Αριστοφάνη και του Μενάνδρου. Από τους τραγικούς τόσων αιώνων, μόνον η μεγάλη τριάδα του Χρυσού Αιώνα. Ο Επίκουρος απών, ο Πολύβιος ακρωτηριασμένος, οι πλείστοι μαθηματικοί και ιατρικοί συγγραφείς ανεύρετοι – κ.ο.κ., κ.ο.κ. Αλλά και στους δημιουργούς προς τους οποίους η τύχη φάνηκε ευμενέστερη, τα κενά είναι οδυνηρά. […] Κι αντίστροφα, πόσο βαθιά θα άλλαζε η εικόνα που έχουμε για τον Αισχύλο, αν είχαμε πρόσβαση και στα 90 δράματα που ξέρουμε ότι συνέθεσε; 

Πηγή

Σωστὰ ὅλα αὐτὰ στὸ ἄρθρο. Δυὸ πράγματα νὰ προσθέσω μόνο: Φανταστεῖτε νὰ εἶχαν διασωθεῖ ὅλοι οἱ μαγικοὶ πάπυροι, ὅλα τὰ δημόσια τελετουργικὰ τῆς ἐπίσημης ἀρχαίας θρησκείας κάθε πόλης, ὅλα τὰ ξόρκια, οἱ κατάδεσμοι, ὅλη ἡ ἀρχαία λαϊκὴ λογοτεχνία: Σὲ ποιὸ βαθμὸ θὰ ἐξακολουθοῦσε νὰ γίνεται ἀποδεκτὴ ἡ ἄποψη γιὰ τὴν ὀρθολογικὴ Ἀρχαιότητα ποὺ ἔδωσε τὴ θέση της στὸν ἀνορθολογικὸ Μεσαίωνα; Σὲ μικρότερο, τουλάχιστον.

Ξεχνᾶμε καὶ κάτι ἄλλο: Ὅτι ἤδη, μὲ τὰ κείμενα τώρα ποὺ ἔχουμε ἀπὸ τοὺς Ἀρχαίους, ἔχουμε διαφορετικὴ ἀντίληψη γιὰ τὴν ἀξία τους καὶ τὴν ἀξία τῶν συγγραφέων ἀπὸ τὴν ἀντίληψη ποὺ εἶχαν οἱ σύγχρονοί τους, οἱ Ἀρχαῖοι. Ἡ ἀξία τοῦ Πλάτωνα ἦταν μικρὴ στὴν ἐποχή του. Μόνο ἀπὸ ἕνα σημεῖο καὶ μετά, εἰδικὰ στὴ ρωμαϊκὴ ἐποχή, ἀναγνωρίστηκε ὡς ὁ μεγαλύτερος τῶν φιλοσόφων. Θὰ «ἀντέγραφαν» τὸν Πλάτωνα οἱ γνωστοὶ νεότεροι φιλόσοφοι (καὶ πολιτικοί) ἐὰν δὲν εἶχε ὑπάρξει ἡ ρωμαϊκὴ ἐπικράτηση τοῦ Πλάτωνα ἀπὸ τὸν 3ο μ.Χ. αἰωνα, μὲ τὴν ἐξαφάνιση τῶν ἄλλων σχολῶν; Ἤ, πάλι, ὁ Αἰσχύλος. Ὁ Καβάφης μεταφέρει αὐτὸ ποὺ ὁ ἴδιος ὁ Αἰσχύλος πίστευε γιὰ τὸν ἑαυτό του, καὶ μᾶς διασώθηκε: Μεγαλύτερη ἀξία γιὰ τὸν Αἰσχύλο εἶχε τὸ γεγονὸς ὅτι πολέμησε στοὺς Περσικοὺς πολέμους. Εἴμαστε σὲ θέση νὰ χωνέψουμε τὴν αὐτοκατανόηση αὐτήν; Ἂν δὲν εἴμαστε, τότε ἡ ἀπώλεια τῶν τραγωδιῶν τοῦ Αἰσχύλου ἤδη ἔχει δευτερεύουσα σημασία. Τὰ παραδείγματα εἶναι πάμπολλα, δὲν ἔχει νόημα νὰ τὰ ἀπαριθμήσω.

Advertisements
This entry was posted in Αρχαιότητα, Αναδημοσιεύσεις and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to χιλιετίες ἀρχαίας λογοτεχνίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s