Ζιάκας, Καστοριάδης, ἀρχαία δουλεία

Στὸ θέμα τῆς ἀρχαίας δουλείας ἔχει καλλιεργηθεῖ ἀρκετὴ σύγχυση, γιὰ λόγους ἐξωραϊσμοῦ τῶν συγχρόνων μορφῶν δουλείας. Λένε ὅτι βάση τῆς ἑλληνικῆς πόλεως εἶναι ἡ δουλεία. Ὅτι οἱ Ἕλληνες εἶχαν τὴν πολυτέλεια τῆς δημοκρατίας, τῆς τραγωδίας, τῆς φιλοσοφίας κ.λπ., ἐπειδὴ εἶχαν δούλους. Ὅτι τὰ λαμπρὰ ἀρχιτεκτονήματα τοῦ χρυσοῦ αἰώνα τὰ ἔφτιαξαν οἱ δοῦλοι. Ὅτι ὁ ἐλεύθερος προϋπέθετε τὸν δοῦλο. Ὅτι ἡ ἑλληνικοῦ τύπου ἐλευθερία προϋποθέτει ὁπωσδήποτε τὴ δουλεία. 

Πρόκειται γιὰ φληναφήματα. Τὸ ἑλληνικὸ Ἄτομο εἶναι ὁπλίτης, ἐπειδὴ θέλει νὰ εἶναι πολίτης, δηλαδὴ ἐλεύθερος. Ἐπειδὴ δὲν θέλει νὰ καταντήσει δοῦλος. Δὲν εἶναι ἐλεύθερος ἐπειδὴ ἔχει δουλοκτητικὴ ψυχοσύνθεση καὶ θεωρεῖ φυσικὸ ὁ ἴδιος νὰ κάθεται καὶ νὰ δουλεύουν οἱ ἄλλοι γι’ αὐτόν.

Θ. Ἰ. Ζιάκας, Αὐτοείδωλον ἐγενόμην… Τὸ αἴνιγμα τῆς ἑλληνικῆς ταυτότητας. Εἰδικὴ εἰσαγωγή, Ἀθήνα 20053, σ. 228.

Ὁ Ζιάκας στὴ δεύτερη παράγραφο δὲν ἀπαντᾶ στὰ ἐπιχειρήματα τῆς πρώτης παραγράφου. Στὴν πραγματικότηα, ὁ λόγος γιὰ τὸν ὁποῖο τὸ ἑλληνικὸ Ἄτομο «δὲν θέλει νὰ καταντήσει δοῦλος» (καὶ γι’ αὐτὸ εἶναι ἔνοπλο) εἶναι ὅτι αὐτὴ ἡ πιθανότητα, τὸ νὰ καταντήσει δοῦλος, ἦταν στὴν ἐποχή του πολὺ μεγάλη (μιλᾶμε πάντα γιὰ τὴν ἀκμὴ τῆς ἀρχαίας πόλης)· πράγμα ποὺ μὲ τὴ σειρά του προϋποθέτει ὅτι στὴν ἀπαρχὴ καὶ τὴν ἀκμὴ τοῦ ἑλληνικοῦ Ἀτόμου καὶ τῆς Πόλης ὁπωσδήποτε ὑπῆρχαν ἄλλα ἑλληνικὰ Ἄτομα τὰ ὁποῖα ἤθελαν νὰ μετατρέπουν σὲ δούλους ὁρισμένα ἑλληνικὰ Ἄτομα· καὶ γιατί τὸ ἤθελαν; Μά, γιὰ νὰ «κάθονται αὐτοί (οἱ ὑποδουλώνοντες) καὶ νὰ δουλεύουν αὐτά (τὰ ὑποδουλωμένα ἑλληνικὰ Ἄτομα) γι’ αὐτούς»· τὸ ἤθελαν ἀκριβῶς γιὰ τὸν λόγο τὸν ὁποῖο ἀρνεῖται κατηγορηματικὰ καὶ θεωρεῖ ἀνυπόστατο ὁ Ζιάκας. Ἀλίμονο, οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες νὰ θελήσουν νὰ καλοπερνᾶν ἔχοντας δούλους; Εἶναι δυνατὸν νὰ συνέβη αὐτὸ τὸ πράμα;

Δίπλα λοιπόν, σὲ μιὰ μερίδα ἑλληνικῶν Ἀτόμων ποὺ δὲν ἤθελαν νὰ εἶναι δοῦλοι χωρὶς νὰ θέλουν νὰ ἔχουν δούλους ὑπῆρχε, δραστηριοποιεῖτο, μιὰ ἄλλη μερίδα ἑλληνικῶν Ἀτόμων ποὺ δὲν ἤθελαν νὰ εἶναι δοῦλοι καὶ ἤθελαν νὰ ἔχουν δούλους. Ἄτομα ἑλληνικὰ ἦταν καὶ τὰ μέλη τῆς δεύτερης μερίδας, ὄχι ἀσιάτες κολλεκτιβιστές.

Ἔπειτα, ἡ αἰτιολόγηση τοῦ φαινομένου τοῦ ἔνοπλου πολίτη δὲν ἀποτελεῖ ἀπάντηση στὸ γιατί ἐμφανίστηκε ἡ δημοκρατία οὔτε ἀπάντηση στὸ σχῆμα «ἡ δημοκρατία κ.λπ. ὀφείλονται στὴ δουλεία». Σαφῶς, εἶναι ἁπλουστευτικὴ ἡ γραμμικὴ ἐξίσωση «Δημοκρατία = f(δουλεία)». Ἀλλά, ὅπως καὶ νὰ τὸ δεῖς, βοηθᾶ ἀπέραντα στὸ νὰ ἀσχολεῖσαι μὲ τὶς τέχνες καὶ τὰ γράμματα καὶ τὶς ἀναρίθμητες ἐκκλησίες τοῦ Δήμου τὸ νὰ ἔχεις δούλους καὶ νὰ ληστεύεις τοὺς Συμμάχους σου. Θὰ μποροῦσε νὰ ἰσχύει λ.χ. ἡ ἐξίσωση «Δημοκρατία = f(ἑλληνικὴ ἰδιοσυστασία) + Α*δουλεία (+ Β*ληστεία Συμμάχων, ἀργότερα)». Κάτι σὰν κι αὐτήν, μὲ πολλὲς τροποποιήσεις. Δὲν ὑπάρχουν δημοκρατίες δίχως μεγάλη μεσαία τάξη καὶ χορτασμένες λαϊκὲς μάζες ναυτῶν κ.ἄ. Ἄρα, κάποιος πρέπει νὰ δουλεύει «στὴ θέση μας», γιὰ νὰ συσκεφτόμαστε ἐμεῖς καὶ νὰ εἴμαστε πολιτικὰ ὄντα, αὐτόνομα. Ἡ ἐλευθερία τοῦ ἑνὸς προϋποθέτει καὶ τὴ  δουλεία τοῦ ἄλλου (προϋποθέτει: δὲν βασίζεται ἐξολοκλήρου σ’ αὐτήν), κι ἂς λέει ὁ Ζιάκας ὅτι οἱ Ἕλληνες ἦταν ἡ ἐξαίρεση τοῦ κανόνα, κι ἂς λέει ὁ Μὰρξ ὅτι αὐτὸ θὰ καταργηθεῖ στὸ τέλος καλό, ὅλα καλά. Μόνο ἐὰν ἀντιμετωπίσεις κατάματα τὴν ἱστορία, μπορεῖς νὰ φανταστεῖς κάτι διαφορετικό.

Τὸ ὡραῖο εἶναι ὅτι ὁ Ζιάκας ἐπικαλεῖται τὸν κατὰ τὰ ἄλλα ὁρκισμένο βυζαντινοφάγο ἀντίπαλό του, τὸν Καστοριάδη, στὴ σημείωση 8 τῆς ἴδιας σελίδας, καὶ στὶς παρατηρήσεις τοῦ τελευταίου, ὅτι ἡ φύση τῆς ἀρχαιοελληνικῆς δουλείας ἐξηγεῖται μὲ τὸν Ἡράκλειτο καὶ ὄχι τὸν Ἀριστοτέλη. Μὴ τοὺς θίξουν τὴν Ἀρχαία Ἑλλαδίτσα καὶ τῶν δυό, Ζιάκα καὶ Καστοριάδη· κι ἑνώνονται σὲ μέτωπο ὑπεράσπισης τῆς Ἀρχαιότητας. Τὸ ἄλλο ὡραῖο εἶναι ὅτι ἡ συλλογιστική «λόγῳ μιᾶς παρενέργειας τοῦ πολέμου δημιουργήθηκε ἡ ἀρχαιοελληνικὴ δουλεία» συνεπάγεται ὅτι, ὅσο διεξάγονται πόλεμοι, ἡ δουλεία εἶναι, καὶ καλὰ κάνει ποὺ εἶναι, ἀναπόφευκτη.

Ὄχι. Σὲ μᾶς εἶναι ἀλλιῶς. Δὲν θὰ ὑπερασπιστοῦμε σὲ ὅλο της τὸ φάσμα τὴν ἀρχαιοελληνικότητα μόνο καὶ μόνο ἐπειδὴ οἱ ψυχασθενεῖς τῆς Ἀριστερᾶς καὶ τῆς ἀριστερῆς κοσμοεικόνας ἀντιμετωπίζουν ταξικὰ καὶ οἰκονομίστικα τὴν Ἱστορία ἀπὸ τὸν Νεάντερταλ ἕως τὸ ΝΑΤΟ· τουλάχιστον ὅποιος εἶναι Χριστιανός, σὰν τὸ Ζιάκα. Γιατὶ «ἐθνικιστές» (αὐτὴ ἡ θολὴ λέξη-λάστιχο) ἔτσι κι ἀλλιῶς δὲν τὸ γλιτώνουμε νὰ χαρακτηριστοῦμε ἀπὸ τοὺς Ἀριστεροὺς καὶ τοὺς φιλελεύθερους, καὶ ἄλλους πονόψυχους. Τουλάχιστον, νὰ καθορίσουμε ἐμεῖς τὰ ὅριά μας. Οἱ λοιποὶ εἶναι «ἀρχαιολάτρες», κι ἂς μὴ τὸ παραδέχονται.

Advertisements
This entry was posted in παλιά και νέα θεότητα, Αρχαιότητα, Αριστερά and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

3 Responses to Ζιάκας, Καστοριάδης, ἀρχαία δουλεία

  1. Ο/Η Ἀνώνυμος λέει:

    Ὀρθῶς!
    (Αὐτο-) Συνέπεια καὶ καλὴ σχέση μὲ τὴν τυπικὴ λογικὴ
    δύσκολα πιὰ βρίσκεις στοὺς διανοουμένους μας …

    Μου αρέσει!

  2. Ο/Η Θ.Ζιάκας λέει:

    Εύγε! Αν είναι έτσι καλά του κάνεις.
    Και λίγα του σούρνεις αυτού του κυρίου «Αυτοειδώλου…».
    Εγκρίνω και επαυξάνω.
    Επειδή όμως δεν είναι δυνατόν οι σ. 227-228-229 να έχουν μόνο 12 αράδες (αυτές που παρέθεσες) αλλά …202, μήπως θα έπρεπε να τις λάβεις κι αυτές υπόψη; Όχι για τίποτ’ άλλο – απλώς για να σιγουρέψεις την κρίση σου.
    Εγώ βέβαια σε πιστεύω γιατί δεν έχω πρόχειρο το βιβλίο. Άλλοι όμως;
    Ευχαριστώ.
    Και συγγνώμην που σας ενοχλώ μεσημεριανή ώρα.

    Μου αρέσει!

    • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

      Ὥ, παρακαλῶ. Τὴν ἄλλη φορά, θὰ ἀντιγράφω ὅλες τὶς ἁράδες, γιὰ νὰ μὲ πιστέψουν -οἱ ἄλλοι. Ἀλλιῶς, μπορεῖ νὰ δώσω πάτημα, καὶ μερικοὶ νὰ συνεχίσουν νὰ πιστεύουν στὸν ἅγιο ὁμηρικὸ Ἀρχαιοέλληνα, ποὺ ἀργότερα συμμάχησε μὲ τὸ Χριστιανισμό. Τὴν ἄλλη φορὰ αὐτά, ὅμως.

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s