Οὑμανιστικά

Σήμερα θέλουν, στο όνομα του Ουμανισμού, να ερμηνεύσουν το παρόν διά του παρελθόντος, τον άνθρωπο διά του ζώου και το ζώο διά της ύλης, τη θρησκεία διά της κοινωνίας και την κοινωνία διά της οικονομίας, τις αξίες διά του συμφέροντος, την ηθική ζωή διά των ενστίκτων, τη ζωή των ωρίμων διά της παιδικότητας, και τη γνώση των όντων διά της εκπαιδεύσεως. Έτσι, απορροφούν τη ζωή της Εκκλησίας εντός του κοινωνικού γίγνεσθαι και της εγκοσμιότητας, ελαχιστοποιούν το ιερό στην αίσθηση της προσωπικής ευαισθησίας, και την ποιμαντική στη διοικητική διεκπεραίωση και εξάσκηση του καθήκοντος.

Η απαράδεκτη απαίτηση του Ουμανισμού είναι να μας εντάξει σ’ ένα απόλυτο και προκαθορισμένο αναπτυξιακό πρόγραμμα­, ενός παγκόσμιου κανόνα που παρέχει τη δυνατότητα ερμηνείας όλων των αναζητήσεων του παρελθόντος – προ πάντων του Χριστιανισμού – ως απλών σταθμών στην πορεία της σταδιακής εξελίξεως. Έτσι, λίγο-λίγο θα διαμορφωθεί μία κοινή δογματική διδασκαλία, που τείνει να γίνει μοναδικός τρόπος σκέψεως στη Δύση, και που φιλοδοξεί να εκτείνει την επιρροή της σ’ όλη τη γη, εμφανιζόμενη ως κανόνας της παγκόσμιας προόδου, ως ένας δογματικός Ουμανισμός, ως χειραφέτηση που οδηγεί μεν στη λήθη των «μεσαιωνικών προλήψεων», ανοίγει δε επί τέλους τον δρόμο της αρμονικής αναπτύξεως των ανθρωπίνων σχέσεων. Παρουσιάζοντας μάλιστα τη θρησκεία, ιδιαιτέρως στα σχολεία, σαν μία σύνθεση για απλή κατανάλωση, εργάζονται για την παρουσίασή της, ως είδους ξεπερασμένου. Εμποδίζουν πλέον την κυκλοφορία βιβλίων, τα οποία δεν παρουσιάζουν τη θρησκείαν ως αντικείμενο πολυσυζητημένο, ξεπερασμένο, μουσειακό. Ενσπείρουν παγκοσμίως την αμφιβολία και την υποψία για τη θρησκεία. Η πίστη εξορίζεται στην τάξη, στο επίπεδο του αρχαϊσμού, η αποκάλυψη είναι άχρηστη ως μη εμπορεύσιμη, και η λειτουργική τάξη, το λειτουργικό Τυπικό, είναι, κατά την αντίληψη του Ουμανισμού, κάτι το «λαογραφικό», ένα σύνολο λατρευτικών εθίμων των αφελών θρησκόληπτων ανθρώπων.

Πηγὴ μέσῳ τοῦ

Νὰ προσθέσω ἐδῶ τὰ βυζαντινά μου: Ὅλοι μας ἔχουμε ἀκούσει γιὰ τὸν βυζαντινὸ οὑμανισμό, καὶ κάποιοι λιγότεροι γιὰ τὴν ἀκαδημαϊκὴ ἀντίρρηση στὸν ὅρο αὐτόν. Μὲ δεδομένο ὅτι προηγουμένως εἶχε ἐφευρεθεῖ, ἐπινοηθεῖ, ὁ ἀρχαιοελληνικὸς οὑμανισμὸς κατὰ τὸν 15ο αἰώνα, τὸν 20ὸ ἐφευρέθηκε καὶ ὁ βυζαντινός. Ἐνῶ οὔτε οἱ βυζαντινοὶ οὔτε οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες ἦταν Οὐμανιστές. Οἱ σημερινοὶ Ἕλληνες ἀποδέχονται μιὰ ἑρμηνεία γιὰ τοὺς προγόνους τους ἡ ὁποία γίνεται ἐδῶ καὶ πέντε αἰῶνες μὲ μόνο σκοπὸ νὰ νοιώσουν οἱ Δυτικοὶ ὅτι συνεχίζουν τὴν Ἑλλάδα. Ἡ «ἑλληνικὴ συνέχεια» εἶναι ἀπαγορευμένη στοὺς Ἕλληνες (ἀπὸ τοὺς ἐκ γενετῆς ἐξόριστους Δυτικοὺς στὴν Ἑλλάδα), ἀλλὰ εἶναι αὐταπόδεικτη, διὰ τοῦ «Οὑμανισμοῦ», γιὰ τοὺς Δυτικούς: Οἱ Ἀρχαῖοι ἦταν οὑμανιστές, οἱ βυζαντινοὶ ἐπίσης, κατόπιν οἱ Δυτικοί.

Ἡ ἀνανέωση ἢ ἐπανεκτίμηση τῆς παράδοσης, ἡ ὁποία ἐντάσσει σὲ ἕνα κοσμικιστικὸ καὶ ἀθεϊστικὸ σύστημα, κλιμάκωση καὶ ἱστορικὴ ἐξέλιξη, τὴ θρησκεία, δὲν ἀντιλαμβάνεται τὴ θρησκεία, τὴν ἀπονεκρώνει καὶ στὴ συνοψίζει σὲ 2-3 νοήματα «νὰ εἶσαι καλὸς» καὶ «μυστήριο» (καὶ «γεμίστε πρόσφυγες τὸν ἑλλαδικὸ χῶρο»). Ἐδῶ καὶ πέντε αἰῶνες ἡ νεοτερικὴ ἀδιαφορία γιὰ τὴ θρησκεία διδάσκει μιὰ ἀποξηραμένη Ἀρχαιότητα, τάχα μου εὐγένεια καὶ καλοὶ τρόποι καὶ βάθος σκέψης: ὅλα αὐτὰ εἶναι πιὸ ἀποστεωμένη ἐκδοχὴ τῆς Ἀρχαιότητας ἀκόμη κι ἀπὸ τὸν ὑποτιθέμενο «ξηρὸ σχολαστικισμὸ τῶν Βυζαντινῶν ἀντιγραφέων». Δὲν ὑπάρχει κοινὸ σημεῖο ἀρχαιο-βυζαντινὸ καὶ νεοτερικό (ἀθεϊστικὸ ἢ ἄθρησκο). Ὅποιος εἶναι μὲ τὸ δεύτερο παράδειγμα, χάνει ἀπὸ τὸν ὁρίζοντά του τὸ πρῶτο. Ἂς μὴν μὰς ξεγελᾶ ἡ ἐμφάνιση μουσικῶν σὰν τὸν Θεοδωράκη καὶ ποιητῶν ὅπως ὁ Ἐλύτης: Ὁ λόγος γιὰ τὸν ὁποῖο ὅλοι αὐτοὶ «ἐκσυγχρόνιζαν τὴν παράδοση» εἶναι ὅτι ὑπῆρχε παράδοση ζωντανή. Ἡ ἀπόδειξη ζωντάνιας εἶναι ἡ χριστιανικὴ πίστη. Τώρα, ποὺ ἡ τελευταία (ὡς θεμέλιο τῆς παράδοσης) δὲν ὑπάρχει, εἶναι ἀδύνατος ὁ ἐκ νέου ἐκσυγχρονισμὸς τῆς παράδοσης. Ὁ Ρωμανὸς ὁ Μελωδός, γιὰ παράδειγμα, τιμόταν τότε ἐπειδὴ ὁ κόσμος ἦταν Χριστιανοί· ἐνῶ σήμερα εἶναι ἄγνωστος ἢ θεωρεῖται ἑβραιοχριστιανὸς μισέλληνας. Πράγμα ποὺ σημαίνει ὅτι ἕνας νέος Ἐλύτης ἢ ὁ παλιός, σήμερα θὰ ἦταν ἀδύνατο νὰ χρησιμοποιήσει τὸν Ρωμανὸ τὸν Μελωδό, νὰ ἐμπνευστεῖ ἀπὸ ἐκεῖνον. Ἔτσι, ἐκσυγχρονισμὸς τῆς παράδοσης μπορεῖ νὰ σημαίνει μόνο τὸ νὰ προσθέτεις ντράμς, ἠλεκτρικὴ κιθάρα καὶ μπάσο στὶς ὀρχῆστρες δημοτικῆς μουσικῆς.

Advertisements
This entry was posted in παλιά και νέα θεότητα, Αρχαιότητα, Δυτικοί, αθεϊσμός and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s