Τελευταῖοι Ἐθνικοὶ κατὰ Ἑλλήνων

Στὰ μυαλὰ πολλῶν νεοελλήνων Μὴ Χριστιανῶν εἶναι ἀκλόνητη ἡ ἄποψη ὅτι οἱ τελευταῖοι Ἐθνικοὶ τῆς Ὕστερης Ἀρχαιότητας ἦταν φιλέλληνες μόνο καὶ μόνο ἐπειδὴ ἦταν παγανιστές. Παγανισμὸς καὶ φιλελληνισμὸς ἦταν ὄψεις τοῦ ἴδιου νομίσματος. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσο συνιστοῦσε φιλελληνισμὸ ἡ χαρὰ τοῦ Ἰουλιανοῦ γιὰ τὴν καταστροφὴ τῶν βιβλίων τοῦ Ἐπίκουρου καὶ τοῦ Πύρρωνα ἢ κατὰ πόσο τὸ μίσος του γιὰ τὸ θέατρο εἶναι ἑλληνικό. Οὔτε κατὰ πόσο ὁ Ἰάμβλιχος (3ος-4ος αἰ.), ποὺ ἔβριζε καὶ ὑποτιμοῦσε τοὺς Ἕλληνες, ἦταν φιλέλληνας ἐπειδὴ ἦταν παγανιστής. Κατὰ τὸν σύρο Ἰάμβλιχο, οἱ ἐθνοτικὰ Ἕλληνες φταῖνε γιὰ τὴν παρακμὴ τῆς ἀρχαίας θρησκείας:

Τώρα, λοιπόν, γιὰ τὸ ὅτι τὰ πάντα, καὶ τὰ ὀνόματα [τῶν θεῶν] καὶ οἱ προσευχές [πρὸς αὐτούς], ἔχουν σβήσει, φταίει τὸ ἑξῆς, ὅτι, δηλαδή, δὲν σταματοῦν καθόλου νὰ μεταβάλλονται διαρκῶς ἀπὸ τὴν καινοτομία καὶ τὴν παρατυπία τῶν Ἑλλήνων. Γιατὶ οἱ Ἕλληνες εἶναι ἐκ φύσεως νεωτεριστὲς καὶ κινοῦνται παντοῦ μὲ ὁρμή, χωρὶς νὰ ἔχουν μέσα τους κανένα στήριγμα˙ καὶ χωρὶς νὰ διαφυλάσσουν ὅ,τι τυχὸν παραλάβουν ἀπὸ κάποιους, ἀλλὰ ἐγκαταλείποντας καὶ αὐτὸ γρήγορα, ὅλα τὰ μεταπλάθουν σύμφωνα μὲ τὴν ἄστατη λεκτικὴ ἐφευρετικότητά τους˙οἱ βάρβαροι ὅμως, ἐπειδὴ εἶναι σταθεροὶ στὰ ἤθη τους, μένουν ἐπίσης σταθεροὶ στὰ ἴδια λόγια˙ γι’ αὐτὸ ἀκριβῶς αὐτοὶ εἶναι ἀγαπητοὶ στοὺς θεοὺς καὶ ἀπευθύνουν τοὺς λόγους τοὺς ἀρεστοὺς στοὺς θεούς˙ καὶ δὲν ἐπιτρέπεται σὲ κανέναν ἄνθρωπο νὰ τοὺς ἀλλάξει μὲ κανέναν τρόπο. Αὐτὰ ἀπαντᾶμε σὲ σένα γιὰ τὰ ἄρρητα ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ἀποκαλοῦνται βαρβαρικά, εἶναι ὅμως ἱεροπρεπή

Περὶ Μυστηρίων, 7.5

Ὅμως, ἔχουμε κι ἄλλο ἕνα παράδειγμα: Τὸν Πορφύριο. Τοῦ ὁποίου τὸ πραγματικὸ ὄνομα, στὴ μητρική, φοινικική (Τύρος), γλώσσα, ἦταν Μάλχος. Κάποιοι σήμερα, προβάλλουν ἕναν Φοίνικα φιλόσοφο ὁ ὁποῖος ἀντιπαθοῦσε τοὺς ἐθνοτικὰ Ἕλληνες, καὶ τὸν προβάλλουν μόνο καὶ μόνο γιατὶ αὐτὸς ἔγραψε τὸ γνωστὸ βιβλίο κατὰ Χριστιανῶν. Μὲ ἄλλα λόγια, οἱ νεοέλληνες ἐθνικοπαγανιστὲς καὶ νεοπαγανιστὲς βάζουν τὸν ἀντιχριστιανισμό τους (τὴ θρησκεία) σὲ ὑψηλότερη προτεραιότητα ἀπὸ τὴν ἑλληνικότητά τους, ἡ ὁποία, κατὰ τοὺς ἴδιους, τοὺς διακρίνει ἀπὸ τοὺς χριστιανοὺς Ἕλληνες.

Στὴν γνωστὴ «ἐπιστολὴ» πρὸς τὸν Ἀνεβώ, ὁ Πορφύριος ὑποστηρίζει ὅτι οἰ ἀρχὲς τῶν Ἑλλήνων φιλοσόφων προέρχονται ἀπὸ εἰκασίες:

περὶ ὧν εἴρηται μὲν πλεῖστα καὶ παρὰ τοῖς Ἑλλήνων φιλοσόφοις, εἴρηται δὲ ἐκ στοχασμοῦ τὸ πλέον τὰς ἀρχὰς ἔχον τῆς πίστεως

Οἱ Ἕλληνες (οἱ ἐθνοτικὰ Ἕλληνες) πλανήθηκαν σὲ ἀντίθεση μὲ τοὺς βάρβαρους, γράφει ἀλλοῦ:

Χαλκόδετος γὰρ ἡ πρὸς θεοὺς ὁδός, αἰπεινή τε καὶ τραχεῖα, ἧς πολλὰς ἀτραποὺς βάρβαροι μὲν ἐξεῦρον, Ἕλληνες δὲ ἐπλανήθησαν, οἱ δὲ κρατοῦντες ἤδη καὶ διέφθειραν. Τὴν δὲ εὕρεσιν Αἰγυπτίοις ὁ θεὸς ἐμαρτύρησε Φοίνιξί τε καὶ Χαλδαίοις, Λυδοῖς τε καὶ Ἑβραίοις.

Περὶ τῆς ἐκ λογίων φιλοσοφίας, 141, ἔκδ. G. Wolff.

Στὸ Περὶ ἀποχῆς ἐμψύχων, 4.18, ὑποστηρίζει ὅτι οἱ σύγχρονοί του Ἕλληνες ἦταν (κάποιοι ἐξ αὐτῶν, καὶ σὲ ἀντίθεση μὲ κάποιους βαρβάρους) σοφιστές:

Κανεὶς οὔτε ἀπὸ αὐτοὺς οὔτε ἀπὸ τοὺς ἄλλλους, δὲν φάνηκε ν’ ἀπορεῖ, ἔχοντας γίνει ἕνας σοφιστής -καὶ τέτοιοι ἄνθρωποι ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων στὶς μέρες μας-…

Ἄλλωστε, ὁ Πορφύριος ὑποστηρίζει ὅτι οἱ Ἕλληνες πῆραν τὴ σοφία ἀπὸ τοὺς Ἑβραίους, τοὺς Αἰγύπτιους, τοὺς Ἄραβες καὶ τοὺς Χαλδαίους:

Κατόπιν, ὁ Πυθαγόρας ἦρθε κοντὰ στοὺς Αἰγυπτίους, τοὺς Ἄραβες, τοὺς Χαλδαίους καὶ Ἑβραίους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐξακρίβωσε τὴ γνώση τὴ σχετικὴ μὲ τὰ ὄνειρα

Πυθαγόρου Βίος, 11.

Ὑπάρχει κι ἕνας ἄλλος Φοίνικας, ὁ Σαγχουνιάθων, ὁ ὁποῖος εἶχε γράψει μιὰ ἱστορία τῆς Φοινίκης στὴ μητρική του γλώσσα. Τὴ μετάφρασή της στὰ ἑλληνικὰ ἔκαμε ὁ Φίλων τῆς Βύβλου. Σὲ αὐτὴ τὴν ἱστορία, ὁ Σαγχθουνιάθων κατηγορεῖ τοὺς Ἕλληνες (εἰδικὰ τὸν Ἡσίοδο καὶ διάφορους ποιητές) ὅτι οἰκειοποιήθηκαν τοὺς φοινικικοὺς μύθους, στοὺς ὁποίους πρόσθεσαν πολλὰ καὶ διάφορα γιὰ νὰ τοὺς καταστήσουν γοητευτικούς, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ «νικήσουν τὴν ἀλήθεια». Κι ἐνῶ οἱ Φοίνικες διατήρησαν τὴν μυθολογία ὡς ἱερὴ παρακαταθήκη, οἱ Ἕλληνες μὲ τὶς φαντασίες τους κατόρθωσαν ἡ μὲν ἀλήθεια νὰ ἀκούγεται ὡς παραμύθι καὶ τὸ δὲ ψέμμα ὡς ἀλήθεια:

Οἱ δὲ Ἕλληνες….τὰ μὲν πρῶτα πλεῖστα ἐξιδιώσαντο, εἶτα τοῖς προ<σ>κοσμήσασι ποικίλως ἐξετραγώδησαν ταῖς τε τῶν μύθων ἡδοναῖς θέλγειν ἐπινοοῦντες παντοίως ἐποίκιλλον· ἔνθεν Ἡσίοδος οἵ τε κυκλικοὶ περιηχημένοι Θεογονίας καὶ Γιγαντομαχίας καὶ Τιτανομαχίας ἔπλασαν ἰδίας καὶ ἐκτομάς· οἷς συμπεριφερόμενοι ἐξενίκησαν τὴν ἀλήθειαν. Σύντροφοι δὲ τοῖς ἐκείνων πλάσμασιν αἱ ἀκοαὶ ἡμῶν γενόμεναι καὶ προληφθεῖσαι πολλοῖς αἰῶσι ὡς παρακαταθήκην φυλάσσουσιν ἥνπερ ἐδέξαντο μυθοποιίαν, καθάπερ καὶ ἀρχόμενος εἶπον, ἥτις συνεργηθεῖσα χρόνῳ δυσεξίτητον αὐτῆς τὴν κατοχὴν ἀπείργασται, ὥστε τὴν μὲν ἀλήθειαν δοκεῖν λῆρον, τὸ δὲ τῆς ἀφηγήσεως νόθον ἀλήθειαν

H. W. Attridge – R. A. Oden, Jr (ἔκδ.), Philo of Byblos The Phoenician History, Washington DC 1981, 60.4-19 (ἀπ. 2).

Ὁ «Ἑλληνισμὸς» τῶν τελευταίων Παγανιστῶν τῆς Ὕστερης Ἀρχαιότητας δὲν τοὺς ἀπέτρεπε ἀπὸ τὸ νὰ ἐπιτίθενται στοὺς ἐθνοτικὰ Ἕλληνες γιὰ χάρη τῆς δικῆς τους «βαρβαρικῆς» πατρίδας, Αἰγυπτιακῆς, Συριακῆς ἢ Φοινικικῆς. Ἡ ἰδέα ὅτι ὁ παγανισμὸς ἦταν φιλελληνικὸς σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ Χριστιανισμό, θὰ πρέπει νὰ ἀπορριφθεῖ.

This entry was posted in θρησκεία and tagged , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s