H Πολιτική ως απωθημένο

Τὰ σχόλια μετὰ τὸ κείμενο

Μανώλης Γ. Βαρδής, Η πολιτική ως απωθημένο

Τα πρόσφατα γεγονότα στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου με αφορμή το μεταναστευτικό-προσφυγικό έδειξαν, με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο, πως παράγεται η Πολιτική στις μέρες μας. Αναφέρομαι όχι τόσο σε κυβερνητικές αποφάσεις και διαχειριστικά ζητήματα, τα οποία ούτως ή άλλως σηκώνουν συζήτηση, αλλά στο πως κατανοεί ο πολίτης τη συμμετοχή του στα κοινά, εξ ού και η Πολιτική με κεφαλαίο Π.

Είναι αλήθεια ότι η ελληνική κοινωνία έχει μία έντονη πολιτική παράδοση. Πολιτικές μνήμες την στοιχειώνουν (άλλωστε, ξανακούσαμε από όργανα της Πολιτείας το «τουρκόσποροι»), είναι επίσης αλήθεια ότι επιβιώνουν ακόμα αισθήματα απομάκρυνσης από το «αθηναϊκό» κέντρο ως μία εκδοχή επαρχιακής αυτονομίας (ανάλογα αισθήματα εκφράστηκαν και με το επίδικο της συμφωνίας των Πρεσπών). Κοινωνικός ακτιβισμός, όμως, δεν υπήρχε ιδιαίτερα σε αυτόν τον τόπο, ούτε σημαντικές άγριες εξεγέρσεις τα τελευταία χρόνια έξω από τα μητροπολιτικά κέντρα- με μοναδική εξαίρεση τα γεγονότα της Κερατέας, που μάλλον θα μπορούσαμε να τα χαρακτηρίσουμε ως εξαγόμενο από την Αθήνα επαναστατισμό που ήλθε να ωσμωθεί με την τοπική δυσαρέσκεια.

Αυτή η πραγματικότητα προσέκρουσε στην άγρια αντίδραση των νησιωτών απέναντι στην επίδειξη πυγμής των αστυνομικών δυνάμεων. Τι άλλαξε, λοιπόν; Έχει δημιουργηθεί κάποια περιφερειακό κίνημα αντίστασης των πολιτών; Είναι η αντίδραση απέναντι στην υπερβολική επίδειξη δύναμης του «αθηναϊκού κράτους»;

Πέρα από την ζωντανή καθημερινότητα που θέλει οι νησιώτες να έχουν μετατραπεί σε «σάκο του μποξ» ή σε μία sui generis «buffer zone» ανάμεσα στα γεωπολιτικά παιχνίδια της Τουρκίας, το Ευρωπαϊκό βόλεμα και την ελληνική έλλειψη ορθολογικής πολιτικής, υπάρχουν και κάποιες άλλες επισημάνσεις- είναι αυτή η περιβόητη Πολιτική.

Η αμηχανία των συστημικών «διανοουμένων» δεν πρέπει να ξενίζει: «Η ανθρωπογεωγραφία των αντιδρώντων είναι, λίγο ή πολύ, γνωστή. Έχουμε τους πολιτικά υποκινούμενους (ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ΜΚΟ, αναρχικοί, αδέσποτοι ακροδεξιοί), τα οικονομικά συμφέροντα που έχουν αναπτυχθεί γύρω από τη διαπλοκή των ΜΚΟ με τους τοπικούς προμηθευτές και τις τοπικές αρχές και, τέλος, τους αιρετούς που ακολουθούν το ρεύμα του λαϊκισμού, με πρώτο και καλύτερο τον κ. Μουτζούρη. Από όλους αυτούς, όμως, τη μάχη εναντίον των αστυνομικών χθες την έδωσαν οι ακροδεξιοί, η μανία των οποίων, αλλά και το γεγονός ότι είναι όχλος χωρίς ηγεσία και οργάνωση, έκανε τον κίνδυνο απωλειών πολύ σοβαρό. Κάποιοι από αυτούς έχουν μαζί τους κυνηγετικά όπλα, ορισμένοι μάλιστα τα χρησιμοποιούν» (Σ. Κασιμάτης, Ανασύνταξη και Περισυλλογή, Καθημερινή, 27.2.2020)

Σε μία «σκάρτη» παράγραφο μπήκαν όλα τα φοβικά στερεότυπα των αμήχανων «διανοουμένων» που δεν λένε να καταλάβουν ότι η Πολιτική έχει αλλάξει άρδην, και με ευθύνη δική τους. Το consensus μίας ορθολογικής Πολιτικής που είχε εκπονηθεί στα συντρίμμια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη, κράτησε μέχρι τη δεκαετία του 1990. Η άναρχη κατάρρευση των ανατολικών καθεστώτων συνοδεύτηκε από τον άναρχο όσο και βίαιο διαμελισμό χωρών (ας θυμηθούμε την Γιουγκοσλαβία) και την επέκταση ως lingua franca της ιδεολογίας του «αριστερού νεοφιλελευθερισμού», δηλαδή ενός υβριδίου που στο οικονομικό επίπεδο πρεσβεύει την πλήρη απελευθέρωση των αγορών και την απορρύθμιση του κράτους και στο κοινωνικο- πολιτισμικό επίπεδο σαγηνεύει με τις θεωρίες περί δικαιωμάτων και αυτοκαθορισμού. Με πραγματικούς όρους: μπορείς να βομβαρδίζεις τη Σερβία ή να επιβάλλεις μνημονιακές πολιτικές στους «τεμπέληδες» Έλληνες, αλλά να είσαι υπέρ των ομοφυλοφίλων, της ζωοφιλίας και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Αυτό το μίγμα Πολιτικής εκπέμφθηκε εδώ και δεκαετίες και απόκτησε μία κοινωνική αποδοχή. Την ίδια ώρα, ολόκληρες περιοχές της Ευρώπης έχασαν τα εργοστάσια τους, τις εργατικές κοινοτικές τους παραδόσεις, την αγροτική τους συνιστώσα και μετατράπηκαν σε περιφερειακά Mall’s (χαρακτηριστική λογοτεχνική περιγραφή η Μέση Αγγλία, του Τζόναθαν Κόου, εκδόσεις Πόλις, και η Σεροτονίνη του Μισέλ Ουελμπέκ, εκδόσεις Εστία).

Η αντίδραση των λαϊκών ανθρώπων απέναντι σε αυτό το μήνυμα είναι μία: η οργή. Είναι η αντίδραση όλων αυτών που ρίχνονται στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας. Και φυσικά δεν είναι η πρέπουσα αντίδραση για τα μεσαία, συνήθως «μορφωμένα», στρώματα των ευρωπαϊκών πόλεων: είναι τα (δημογραφικά λίγα) «παιδιά- επενδυτικά κεφάλαια» των γονιών τους της μεταπολεμικής περιόδου, στελέχη ανερχόμενα στον υπερπληθωρισμό πτυχίων, άτομα- νομάδες που θέλουν να ταξιδεύουν με ένα Labtop. Τη δημογραφική τους υστέρηση θεραπεύουν και την πραγματική τους επιβολή και κυριαρχία κατοχυρώνουν με το άνοιγμα της τάξης τους στους ταξικά όμοιους τους μετανάστες από τις αναπτυσσόμενες χώρες (Ινδία, Πακιστάν, Κίνα), αλλά και με τα πλήθη των «προσφύγων» ή μεταναστών από όλο τον κόσμο, που θα τους κάνουν όλες τις δουλειές που αυτοί δεν μπορούν ή δεν θέλουν να κάνουν. Οι ειδήσεις, που δεν πολυσυγκεντρώνουν την προσοχή των κατά τα άλλα πολυσχιδών αναλυτών, ότι το βιοτικό επίπεδο της Ευρώπης για να στηριχθεί απαιτεί την είσοδο ακόμα περισσοτέρων εργατικών χεριών από τον «τριτοτέταρτο» κόσμο, περνούν απαρατήρητες, ακόμα και αν καταγράφονται σε περιοδικά όπως ο Economist και η Die Zeit. Αυτός είναι ο «πυρήνας» του λεγόμενου προσφυγικού- μεταναστευτικού προβλήματος. Είναι μία ακόμα ωραία αφορμή για να σπρώχνουν πιο βαθιά στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας όλους που δεν έχουν κάτι να κερδίσουν από όλα αυτά.

Η «λουμπενοποίηση» των άλλοτε ευχαριστημένων μεσαίων τάξεων της Ευρώπης συνοδεύεται από οργή και άγριο ακτιβισμό: ας δει κάποιος την κοινωνική βάση του Brexit, τον ακροδεξιό ακτιβισμό στην (πρώην) Ανατολική Γερμανία, ακόμα ακόμα και τις διαρκείς εξεγέρσεις των «κίτρινων γιλέκων» στη Γαλλία. Αυτή την οργή δεν μπορούν να εκφράσουν ούτε τα αριστερά κόμματα και συνδικάτα, ούτε οι αστικές δυνάμεις των «δημοκρατικών τόξων». Αποτυγχάνουν επίσης και όλοι αυτοί που ναι μεν έχουν συλλάβει το πρόβλημα, όμως ζουν ακόμη στην εποχή των ιδεολογημάτων της «πατρίδας» και της «ισλαμιστικής απειλής». Η οργή δεν ενδιαφέρεται για τους «νέο-οθωμανισμούς» ή για την ρύθμιση της δράσης των Μ.Κ.Ο. Είναι άλογη, απωθημένη και καταστροφική, όπως ανάλογες είναι και οι πολιτικές που εφαρμόζονται πάνω της. Βλέποντας την καθημερινή ζωή τους να υποβαθμίζεται δραματικά, άνθρωποι που δεν έχουν συνηθίσει να ζουν στην Ντάκκα του Μπαγκλαντές, άνθρωποι των οποίων οι οικογένειες τους έχουν μοχθήσει, πολεμήσει και καταστραφεί στους ευρωπαϊκούς πολέμους, δεν έχουν άλλη διέξοδο από το να ασκήσουν βία σε όποιον τους ασκεί βία.

Η περίπτωση της Ελλάδας και των νησιών εντάσσεται στο ίδιο πλαίσιο. Είναι όμως ακόμα χειρότερη, διότι ήδη από το 2010- επίσημα και τυπικά- η χώρα δεν αποτελεί κράτος με την έννοια της πολιτικής φιλοσοφίας. Η πλήρης κατάρρευση, οικονομική που ακολούθησε την πολιτισμική, δεν «φτιασιδώνεται» με αυταπάτες εκσυγχρονισμών, δικαιωματισμών και μεταμοντέρνων σχεδίων κυβερνητικής δράσης. Ο Τούρκος που δεν ζει με αυταπάτες, φροντίζει κάθε μέρα να στο θυμίζει. Οπότε, ο «φτιασιδωμένος» Έλληνας προτιμά να ατενίζει την χώρα- πρότυπο της Εσθονίας (sic!)

Σχόλια

Σαφῶς ὑπάρχει μιὰ β΄ φάση «Ἀγανακτισμένων», γιὰ ἐθνικὰ θέματα τώρα, ἀφοῦ στὴν α΄ φάση, στὰ κοινωνικὰ (ποὺ τὰ διαχειρίστηκαν Ἀριστεροί), οἱ Ἀγανακτισμένοι ἔχασαν κατὰ κράτος. Ὅμως, ἡ προσωρινὴ παρακμὴ τοῦ κράτους εἶναι ὁρατὴ καὶ στὶς ὑπόλοιπες χῶρες. Αὐτὸ ποὺ τὴν κάνει ἔντονη στὴν Ἑλλάδα εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἀπειλὴ κατὰ τῆς «πατρίδας». Ἡ Γαλλία δὲν θὰ χάσει νησιά, οὔτε ἡ Ἰταλία ἔχει 10 ἑκατομμύρια Ἰταλούς ἀπέναντι σὲ 80 ἑκατομμύρια Τούρκους.

Ἔτσι, ἀφενὸς ἡ θέση ὅτι «ἡ πατρίδα καὶ ὁ νεοθωμανισμὸς εἶναι ἰδεολογήματα» εἶναι ἰδεολόγημα, δηλαδὴ ἀντίκειται στὴν πραγματικότητα, πράγμα ποὺ σωστὰ τονίζεται στὸ τέλος: «Ὁ Τοῦρκος δὲν παύει κάθε μέρα νὰ μᾶς τονίζει» διάφορα πράγματα. Ἀλλὰ ὄχι μόνο αὐτό, μὰ καὶ τὸ ἄλλο: Ἡ θέση ὅτι ἡ «πατρίδα» καὶ ὁ «νεοθωμανισμὸς/ἰσλαμιστικὴ ἀπειλὴ» εἶναι ἰδεολογήματα, εἶναι ἀκριβῶς ἡ θέση τῶν πλούσιων νομάδων μὲ τὸ λάπτοπ ποὺ περιφρονοῦν τὶς πρώην εὐχαριστημένες καὶ πρώην μεσαῖες τάξεις. Δηλαδή, οἱ λουμπενοποιημένοι ἀντιδροῦν στοὺς πλούσιους νομάδες συμμεριζόμενοι ἢ υἱοθετώντας (ἢ μὲ τὸ νὰ πρέπει νὰ υἱοθετήσουν) ἕνα ἀπὸ τὰ βασικὰ συνθήματα-στόχους τῶν δεύτερων, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ πρῶτοι λουμπενοποιήθηκαν: Ὅτι δὲν ὑπάρχει (στὰ δικά τους κίνητρα δράσης, τῶν λουμπενοποιημένων) πατρίδα, νεοθωμανισμὸς καὶ ἰσλαμικὴ ἀπειλή. Πράγμα παράδοξο ἢ ἀδιέξοδο.

Τὸ ἀδιέξοδο αὐτὸ ἐπιλύεται μόνο ἐὰν ἀρνηθοῦμε τὴ θέση γιὰ τὴν πατρίδα, χαρακτηρίζοντάς την αὐτὸ ποὺ εἶναι μόνο, ἰδεολόγημα τῶν νομάδων, καὶ ὡς μὴ ἀνταποκρινόμενο στὴν πραγματικότητα. Πράγματι, τὰ τελευταῖα 30 χρόνια, μεταξὺ 1980/1990-2010, ἡ πατρίδα πολεμήθηκε, ἡ μνεία γιὰ ἰσλαμικὴ/τουρκικὴ ἀπειλὴ κοροϊδεύτηκε. Καὶ μὲ τὴν ὑπερβολικὴ εὐχαρίστηση τῶν μεσαίων τάξεων, ἕνα μεγάλο (30-50%) ποσοστὸ δὲν σκέφτεται κἂν τὰ περὶ πατρίδας. Ὡστόσο, ἡ πραγματικότητα εἶναι ἰσχυρότερη ἀπὸ τὴν παρελθοῦσα εὐχαρίστηση. Καὶ ὑπάρχει ἕνα ἄλλο 60%, ποὺ ὅσο κι ἂν ὑπαρξιακὰ ἔπραττε τὸ ἴδιο (lifestyle), δὲν ἀπέκλειε ὡστόσο τὴν πατρίδα ὡς λόγο συλλογικῆς κινητοποίησης. Ἄλλο ἂν τὸ ἀριστερὸ πολιτισμικὸ καθεστὼς ἀκόμη καὶ τώρα διαστρέφει (ὅπως στὰ νησιά) τὶς σχετικὲς ἀπόπειρες, καὶ δίνει τὴν εἰκόνα: Κατὰ τῶν Κλειστῶν Κέντρων ὄχι γιατὶ ἐξισλαμίζεται τὸ νησί, ἀλλὰ γιατὶ οἱ πρόσφυγες θὰ ὑποφέρουν.

Οἱ κοινωνίες δὲν εἶναι ἀγέλες. Πόσο μᾶλλον ὅταν πρόκειται γιὰ κοινωνίες μὲ μακρὰ ἱστορία. Ἂν στὴν Ἀθήνα καὶ τὰς Εὐρώπας αὐτὸ ἔχει τερματιστεῖ, δὲν ἔχει τερματιστεῖ (τελείως) στὴν ἐπαρχία. Ὅπως μὲ τοὺς ἀγανακτισμένους ὑπῆρχε καὶ ἡ αἴσθηση κοινωνικῆς ἀδικίας, ἔτσι καὶ τώρα, οἱ μνῆμες τῆς σφαγῆς τῆς Χίου εἶναι πολὺ πρόσφατες γιὰ νὰ τὶς σβήσουν 30 χρόνια πασοκισμοῦ, χαβαλὲ καὶ ἐκπαιδευτικῆς ἀποδόμησης, ποὺ -στὸ ἐπίπεδο τῶν διακηρύξεων– δὲν ἐπηρέασαν τοὺς περισσότερους ἄλλωστε. Δὲν εἶναι ἴδια ἡ (μνήμη της) κοινωνία(ς) ὅπου περπατᾶς καὶ πέφτεις συνεχῶς σὲ βυζαντινοὺς ναοὺς ἢ ἀρχοντικὰ μὲ τὴν κοινωνία ποὺ τριγυρίζεις ἀνάμεσα σὲ οὐρανοξύστες. Ἡ ἑλληνικὴ ὀργὴ δὲν εἶναι ἡ βιολογίστικη ὀργὴ τοῦ Κίτρινου Γιλέκου, ποὺ τὸ μόνο ποὺ σκέφτεται (ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Πουατιὲ ἢ τοῦ 1945) εἶναι τί θὰ φάει.

This entry was posted in Αναδημοσιεύσεις, Ελλάδα. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s