Ἰωάννης Χρυσόστομος: ἡ μεταμόρφωση τῆς πόλης

Ὁ Χρυσόστομος, ὅπως ὁ Βασίλειος, πίστευε ὅτι βασικὲς ἀσκητικὲς πρακτικὲς μποροῦσαν κι ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόζονται καὶ ἀπὸ τοὺς χριστιανοὺς τοῦ κόσμου καὶ δὲν ἔπαψε νὰ τὶς προωθεῖ μέσα ἀπὸ τὰ κηρύγματά του. Ἡ διάδοση ἑνὸς χριστιανικοῦ τρόπου διασκέδασης, ἑνὸς χριστιανικοῦ τρόπου πένθους, μιᾶς χριστιανικῆς συμπεριφορᾶς ἀνάμεσα στὰ μέλη τοῦ οἴκου, τὸν ἀπασχολεῖ στὶς ὁμιλίες του. […] Μεγαλύτερη σημασία εἶχαν ἡ ἀλλαγὴ τῆς καθημερινότητας, ὁ μετασχηματισμὸς τῶν κοινωνικῶν σχέσεων, ἡ μεταμόρφωση τῆς πόλης, τῆς αὐτοκρατορίας καὶ τῆς οἰκουμένης ὁλόκληρης, ὄχι βέβαια σὲ μιὰ κοινωνικοπολιτικὴ προοπτική, ἀλλὰ σὰν ἐναρμόνιση μὲ τὶς βιβλικὲς ἐπιταγές.

Φ. Βασιλείου, Βυζάντιο 324-451. Ἡ ἀνάδυση μιᾶς νέας αὐτοκρατορίας [Βασικὴ Ἱστορικὴ Βιβλιοθήκη 8], Ἀθήνα 2020, σ. 196.

Πράγματι. Γιὰ παράδειγμα: Οἱ Χριστιανοὶ ὅταν πενθοῦν στὶς κηδεῖες, δὲν (πρέπει νά) κλαῖνε ἐπειδὴ τοὺς ἄφησε τὸ ἀγαπημένο τους πρόσωπο, καὶ δὲν θὰ μποροῦν πλέον νὰ χαίρονται μὲ τὴν παρουσία του, οὔτε γιατὶ τὸ πρόσωπο αὐτὸ δὲν θὰ μπορεῖ νὰ ἀπολαύσει διάφορα ἀγαθὰ τῆς καθημερινῆς ζωῆς. Κλαῖνε γιὰ τὶς ἁμαρτίες ποὺ αὐτὸ διέπραξε καὶ παρακαλοῦν τὸ Θεὸ γιὰ νὰ συγχωρέσει τὸν πεθαμένο.

Βέβαια, ὁ συγγραφέας ἀλλοῦ κάνει λάθος ὑποστηρίζοντας ὅτι ὁ ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος δὲν καταπολέμησε τὸν Ἀρειανισμό. Ὁμιλίες του στρέφονται κατὰ τῶν «Ἀνόμοιων» (ποὺ θεωροῦσαν ὅτι δὲν ὑφίσταται κἂν ὁμοιότητα μεταξὺ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ Πατρός), καὶ ἐναντιώθηκε, μὲ διαμαρτυρία του μπροστὰ στὸν αὐτοκράτορα, στὴν ἵδρυση ἀρειανικῆς ἐκκλησίας, τὴν ὁποία ἀπαίτησε ἕνας Γότθος στρατηγός (βλ. Σωζομενός, 8.4.7-10. Σωκράτης, 6.5.8).

Μόνο μὲ τὴν ἀλλαγὴ τῆς Παιδείας ἀπὸ ἑλληνικὴ σὲ χριστιανικὴ δὲν ἀσχολεῖται ὁ Χρυσόστομος. Τέτοιο ζήτημα οὐδέποτε τέθηκε ἀπὸ Χριστιανούς, παρ’ ὅλες τὶς ἐνστάσεις τους στὸ περιεχόμενο τῆς ἑλληνικῆς μυθολογίας καὶ φιλοσοφίας. Μόνο ἀπὸ τὸν Ἰουλιανό. Παρόμοιες ἐνστάσεις, ἄλλωστε, εἶχαν τόσο ὁ Ἰουλιανὸς καὶ ὁ Πλούταρχος, ὅσο καὶ ἄλλοι παλαιότεροι, ὅπως ὁ Πλάτων.

Advertisement
This entry was posted in θρησκεία and tagged , . Bookmark the permalink.

4 Responses to Ἰωάννης Χρυσόστομος: ἡ μεταμόρφωση τῆς πόλης

  1. Ο/Η bfo λέει:

    > Πράγματι. Γιὰ παράδειγμα: Οἱ Χριστιανοὶ ὅταν πενθοῦν στὶς κηδεῖες, δὲν (πρέπει νά) κλαῖνε ἐπειδὴ τοὺς ἄφησε τὸ ἀγαπημένο τους πρόσωπο, καὶ δὲν θὰ μποροῦν πλέον νὰ χαίρονται μὲ τὴν παρουσία του, οὔτε γιατὶ τὸ πρόσωπο αὐτὸ δὲν θὰ μπορεῖ νὰ ἀπολαύσει διάφορα ἀγαθὰ τῆς καθημερινῆς ζωῆς. Κλαῖνε γιὰ τὶς ἁμαρτίες ποὺ αὐτὸ διέπραξε καὶ παρακαλοῦν τὸ Θεὸ γιὰ νὰ συγχωρέσει τὸν πεθαμένο.

    Και οι πέντε;

    Γιατί οι υπόλοιποι κλαίνε που τους «ἄφησε τὸ ἀγαπημένο τους πρόσωπο, καὶ δὲν θὰ μποροῦν πλέον νὰ χαίρονται μὲ τὴν παρουσία του»…

    Ειλικρινά δηλαδή προσωπικά, καίτοι Χριστιανός, θα στεναχωριώσουν (σε επίπεδο συναισθήματος, όχι σκέψης) για τις «αμαρτίες που διέπραξε» ο νεκρός ή για τα πρώτα;

    Μου αρέσει!

    • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

      «Καὶ οἱ πέντε;»
      Ναί (καὶ οἱ πέντε). Τὰ δημοκρατικὰ-πλειονοτικά, καὶ τὰ «αὐτὰ τὰ λένε οἱ παπάδες, ἐγὼ ξέρω τί εἶπε ὁ Χριστός», μᾶς μάραναν… Τὰ ἔχουμε ξαναπεῖ αὐτά, μὲ τὸν κορωνοϊό.

      Ἂς κάνουν οἱ ὑπόλοιποι ὅ,τι θέλουν. Φάγωμεν πίωμεν, γιατὶ αὔριο θὰ μᾶς κλαῖνε ποὺ δὲν μποροῦν νὰ τρῶν μαζί μας γιὰ πάντα.

      Ἔτσι θὰ ἔπρεπε νὰ κάνω, καὶ συναισθηματικά. Ἔχουμε τὴν μεταμόρφωση-διοχέτευση τοῦ συναισθήματος σὲ ἄλλη (τὴ σωστή) κατεύθυνση κι αἰτία. Ὄχι τὴν κατάπνιξή του. Οἱ Χριστιανοὶ πιστεύουν στὴν ἀνάσταση νεκρῶν (καὶ οἱ πέντε), τὴ θεωροῦν δεδομένη, ὁπότε δές το καὶ πές το «ἕνα μεγάλης διάρκειας ταξίδι» τοῦ ἀγαπημένου σου προσώπου. Ἅμα, ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἀναρωτιέσαι τί στὸ καλὸ εἶναι αὐτὸ τὸ πράμα, ἡ ἁμαρτία, κι ἂν τρώγεται, προφανῶς δὲν ἔχεις λόγο νὰ στεναχωριέσαι γιὰ τὶς ἁμαρτίες τοῦ κεκοιμημένου.

      Μου αρέσει!

      • Ο/Η bfo λέει:

        > Τὰ δημοκρατικὰ-πλειονοτικά, καὶ τὰ «αὐτὰ τὰ λένε οἱ παπάδες, ἐγὼ ξέρω τί εἶπε ὁ Χριστός», μᾶς μάραναν… Τὰ ἔχουμε ξαναπεῖ αὐτά, μὲ τὸν κορωνοϊό.

        Δεν ξέρω, δεν είμαι τόσο σίγουρος.

        Από τη μια το «αὐτὰ τὰ λένε οἱ παπάδες, ἐγὼ ξέρω τί εἶπε ὁ Χριστός» είναι προβληματικό, φονταμενταλιστικό, προτεσταντικό, αλλά και «ατομική τούρλα» στο τέλος κλπ. Οπότε σε αυτό συμφωνώ.

        Επίσης σύμφωνα με την χριστιανική πίστη, όπως την καταλαβαίνω και όπως έχουν γράψει οι Πατέρες κλπ, αυτή όντως είναι η σωστή στάση. Νίκη επί του Θανάτου, κλπ.

        Αλλά η ενστασή μου είναι ότι θεωρώ ότι έχει διαφορά ο «υπαρκτός χριστιανισμός/σοσιαλισμός/κλπ» από το τι θεωρητικά ή θεωρούν κι όλας ότι πράττουν οι πιστοί (ή οι πιστότεροι των πιστών).

        Το ένα αφορά τη «σωτηρία της ψυχής» η οποία ― χριστιανικά ― είναι το κυριότερο.

        Το άλλο όμως αφορά την επίδραση/συμπεριφορά/κλπ των χριστιανών, το οποίο ιστορικά/Κονδυλικά κλπ είναι το κυριότερο.

        Ξέρω περιπτώσεις που το βλέπουν έτσι ― αλλά νομίζω είναι μετρημένοι στα δάκτυλα και «ειδικής» νοοτροπίας. Ας πούμε αυτή την ειδική νοοτροπία αυθεντικό χριστιανισμό. Ε, δεν νομίζω ότι η πλειοψηφία των πιστών είναι εκεί. Και εσύ ο ίδιος άλλωστε λες «Ἔτσι θὰ ΕΠΡΕΠΕ νὰ κάνω, καὶ συναισθηματικά.» ― το οποίο όμως δεν είναι το ίδιο με το «το συναίσθημα αυτό μου προκύπτει αυθόρμητα λόγω της πίστης μου».

        Μου αρέσει!

      • Ο/Η Χρονογραφίες λέει:

        Ἐντάξει, δὲν εἶπα ὅτι διαφωνῶ ὡς πρὸς τὸ πλῆθος τῶν ἐνημερωμένων πιστῶν.
        Ὡστόσο, θὰ διαφωνήσω ὅτι ἡ σωστὴ περιγραφὴ εἶναι «Χριστιανισμὸς εἶναι ὅ,τι κάνουν οἱ περισσότεροι, καὶ πᾶμε παρακάτω».
        Αὐτὸ θὰ ἴσχυε στὸν Παγανισμό, στὶς ἄπειρες λατρεῖες του ἀνὰ πόλη καὶ ἔθνος καὶ περιοχή: Δὲν ὑπάρχει δογματικὸ ἀπαιτούμενο, δὲν ὑπάρχει σωστὸ καὶ λάθος πέρα ἀπὸ τὴν ἀπαίτηση γιὰ ὀρθο-πραξία.

        Ἡ αὐθορμητικότητα δὲν εἶναι «φυσιολογική». Εἶναι ὅπως σὲ μάθουν. Ἅμα σὲ μάθουν ὅτι στὸν πόλεμο πετᾶς τὸ ὅπλο γιατὶ τὰ ἔθνη εἶναι μιὰ βλακεία, θὰ τὸ πετάξει στατιστικὰ τὸ μεγαλύτερο μέρος τῶν ὁπλιτῶν. Ἅμα δὲν σὲ κατηχήσουν σὲ σπίτι κι ἐκκλησία, μὲ λόγια καὶ ἔργα, γιὰ τὸ τί σημαίνει τὸ α καὶ τὸ β, πιθανότατα θὰ ἀκολουθήσεις ὡς αὐθόρμητα τὴ μὴ χριστιανικὴ ὀπτική.
        Πέρα ἀπὸ τὴν περιγραφή, λοιπόν, ποὺ δὲν τὴν ἀμφισβητῶ, τίθεται τὸ ζήτημα τί κάνει κάποιος μὲ αὐτήν. Ἐὰν πεῖ «δὲν μὲ πειράζει γιατὶ δὲν θεωρῶ τὸ Χριστιανισμὸ σωστό, ἀλήθεια κ.λπ.» ἢ ἂν πεῖ στοὺς καθ’ ὁμολογίαν Χριστιανοὺς καὶ στὸν ἑαυτό του, ὅτι «ἐφόσον λέτε ὅτι πιστεύετε, πρέπει νὰ ξέρετε τί συνεπάγεται στὴν πράξη ἡ πίστη σας, εἴτε ἕως τώρα τὸ ἀγνοούσατε εἴτε δὲν τὸ θεωρούσατε σημαντικό». Ἐπιπλέον, τίθεται μὲ τὴν ὀπτικὴ αὐτὴ τὸ ζήτημα κατὰ πόσο μπορεῖς νὰ κατηγορήσεις (ἢ καὶ νὰ ἐπαινέσεις) τὸ Χριστιανισμὸ γιὰ τὸ α ἢ τὸ β πράγμα.

        Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s