ἑλληνιστικά

«Δεν ξέρω αν είμαι χριστιανός, ορθόδοξος είμαι όμως σίγουρα». Αυτή τη ρήση του Εγγονόπουλου παραθέτει σήμερα εδώ ο Χρήστος Μαρκίδης. Πασίγνωστη βέβαια, τι σημαίνει ωστόσο;

[…]

Ο ελληνικός λαός ποτέ δεν ταύτισε την Ανάσταση του Χριστού με την άπαξ και διά παντός Κρίση, με την επαγγελία ενός εκείθεν Παραδείσου. Ο Σεφέρης λέει ότι την Μεγάλη Παρασκευή σε μια λειτουργία δεν ξέρει κανείς ποιος κηδεύεται, ο Χριστός ή ο Άδωνις. Η απάντηση είναι: ο δεύτερος.

Πηγή

Στὴν πραγματικότητα, τὸ ἀνάποδο γινόταν: Δηλαδή, κάποτε σὲ μιὰ Μεγάλη Παρασκευὴ θὰ ἦταν παρὼν ὁ Σεφέρης, καὶ ὁ κόσμος τοῦ χωριοῦ τοῦ 1950 καὶ 1960 θὰ τὸν κύτταζε θὰ ἔλεγε: Ποιὸς νά ‘ναι αὐτός; Κανεὶς δὲν θὰ ἤξερε. Ὅπως καὶ κανεὶς χωριάτης δὲν θὰ ἤξερε ποιὸς στὸ καλὸ εἶναι αὐτὸς ὁ Ἄδωνις, ὥστε νὰ ἐπιλέξει μεταξὺ ἱστορικοῦ Χριστοῦ καὶ ἀνιστορικοῦ Ἄδωνι. Καὶ ποιὸς μπορεῖ νὰ εἶναι ὁ «ἐναλλακτικὸς ἀντίπαλος», παρὰ πότε ὁ Διόνυσος πότε ὁ Ἄδωνις, πότε κάποιος ἄλλος βγαλμένος ἀπὸ τὴ στοιβαγμένη σαβούρα τοῦ στὸκ τῆς Ἀρχαιότητας; Κανεὶς δὲν ξέρει, γιατὶ οἱ ὑποψήφιοι ἐναλλάσσονται χωρὶς νὰ προσέχει κανεὶς τὴν ἰδιαίτερη ταυτότητά τους, γιατὶ αὐτοὶ εἶναι ἁπλὰ διανοητικὰ κατασκευάσματα, λόγιες ἐπιθετικὲς μιμήσεις τοῦ Χριστοῦ, χωρὶς κατὰ τὰ ἄλλα μιὰ πραγματικὴ ταυτότητα. Ἁπλά, ὁ Σεφέρης ἀναποδογύρισε τὸν πραγματικὸ κόσμο: Ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ ὁ «παγανισμὸς τῶν λογίων» ἦταν τὸ «ἐκτός», τὸ «ξένο», οἱ Κοραϊκοὶ ἔπλασαν ἕναν κόσμο ὅπου ἡ πραγματικότητα τῶν νεομαρτύρων, τῶν ἁγίων, τῶν ἀρνούμενων νὰ φραγκέψουν (δηλαδὴ νὰ γίνουν Κοραϊκοὶ λόγιοι) καὶ νὰ τουρκέψουν εἶναι «επείσακτη και ξένη» μπροστὰ στὴν ἑλληνικὴ ἄρνηση τῆς Σωτηρίας. Ὁλόκληρη ὕστερη ἀρχαιότητα καὶ ἡ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία μαζὶ ἔτρεχε πίσω ἀπὸ Σωτῆρες (συχνά, αὐτοκράτορες-θεούς) καὶ λυτρώσεις, κι ἐμεῖς δεχόμαστε τὸ ἰδεολόγημα ὅτι ὁ ἁπλὸς λαὸς δὲν πίστευε στὴν Ἀνάσταση καὶ στὴν κόλαση ἢ τὸν παράδεισο.

Ποιοὶ ἦταν οἱ «αὐτοκρατορικοὶ θεολόγοι τῆς Κωνσταντινούπολης»; Ὁ ἐξορισμένος Χρυσόστομος, ὁ ἐξορισμένος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, ὁ Φώτιος ποὺ ἔπεσε σὲ δυσμένεια γιὰ λόγους ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἢ ὁ συκοφαντημένος ἀπὸ τὴν αὐτοκρατορικὴ ἐξουσία Ἰωάννης Δαμασκηνός; Ὅταν αὐτοὶ γίνονται «θεολογικὸ καθεστώς», αὐτοκρατορικοὶ θεολόγοι καὶ σύμβολα, γίνονται τέτοιοι ἐνάντια στὴν αὐτοκρατορικὴ θέληση, ἡ ὁποία ἡττᾶται κατὰ κράτος ἀπὸ τοὺς ἐκτὸς αὐτοκρατορικοῦ περίγυρου, κι ὄχι ἐξαιτίας τῆς αὐτοκρατορικῆς θέλησης. Ὁ αὐτοκράτορας ἀλλάζει γνώμη, ὄχι ἡ κοινωνία μὲ τοὺς θεολόγους της.

Τὸ κλασσικὸ λάθος τῆς διάκρισης λαϊκῆς-λόγιας χριστιανικότητας εἶναι ὅτι παραγνωρίζει τὴν ἱστορία. Παραγνωρίζει ὅτι μετὰ τὸ 1400, δὲν ὑπῆρχε χρόνος καὶ χῶρος γιὰ κήρυγμα κι ἐσωτερίκευσή του. Πρότυπο ζωντανὸ ἦταν ὁ ἐξισλαμισμός, κι ὄχι ἡ ἐμβάθυνση τοῦ χριστιανικοῦ δόγματος. Μιλᾶμε γιὰ λαὸ ἀποχριστιανιζόμενο ἀπὸ Μουσουλμάνους καὶ Κοραϊκούς, κι ὄχι γιὰ ἕναν λαὸ ποὺ ἐπέλεγε τὸν «λαϊκὸ παγανισμὸ» (ἐπιθετικά) ἀντίθετα ἀπὸ τὸ χριστιανικὸ κήρυγμα ἢ ἀδιάφορα πρὸς αὐτό.

Τὸ μόνο ποὺ μπορεῖ νὰ περιμένει κάποιος ἀπὸ τὴν νεοελληνικὴ διανόηση εἶναι ὁ Ὀρθοδοξισμός, σὰν ἐκεῖνον τοῦ «εἶμαι Ὀρθόδοξος ἀλλὰ δὲν ξέρω ἂν εἶμαι Χριστιανός»: Ἕνα ἰδεολόγημα.

Ἀπὸ παλιὰ ἀνάρτηση:

ὑπάρχει στὸν προχριστιανικὸ Ἑλληνισμὸ κάτι ποὺ μοιάζει πολὺ μὲ τὸν Χριστιανισμό (ἄλλο ἕνα στοιχεῖο ὁμοιότητας- ποὺ λείπει ἀπὸ τὰ δημοτικὰ τραγούδια, ὅμως): Ἡ Ἐλπίδα.

This entry was posted in Αρχαιότητα, θρησκεία. Bookmark the permalink.

5 Responses to ἑλληνιστικά

  1. Ο/Η bfo λέει:

    > Τὸ κλασσικὸ λάθος τῆς διάκρισης λαϊκῆς-λόγιας χριστιανικότητας εἶναι ὅτι παραγνωρίζει τὴν ἱστορία.

    Εντωμεταξύ υπάρχει ένα γνωστό απόσπασμα που στηλιτεύει το αντίθετο, ότι στην Πόλη την έχουν δεί όλοι θεολόγοι και παίζουν τα δογματικά στα δάκτυλα, και πας στον ψαρά για καμμιά σαρδέλα π.χ. και σου λέει την αποψή του για το Άγιο Πνεύμα, κλπ…

    (Θυμάσαι ποιανού είναι; Κάποιος Πατέρας νομίζω)

    Μου αρέσει!

  2. Παράθεμα: Διανοούμενοι και Ορθοδοξία – manolisgvardis

  3. Ο/Η Γαβριήλ Γιανασμίδης λέει:

    Πάντως υπάρχει μια σιγουριά ότι λαός ήταν πάντα ακατήχητος και ο χριστιανισμός ήταν υπόθεση των λίγων μορφωμένων κληρικών. Ο «μορφωμένος» άγιος Σπυρίδων αν θυμάμαι καλά, βοσκός, αγρότης και απλός παπάς του χωριού του (ναι και επίσκοπος αλλά πάντα ο παπάς του χωριού) τάπωσε τον Άρειο. Και θυμάμαι τον Γιανναρά στο Ορθοδοξία και Δύση να μας μεταφέρει τα μπινελίκια που έριχναν οι αγράμματοι Κρητικοί στους παπικά «μηδίσαντες» ιερείς τους. Σήμερα θα βαρούσαν τα νταούλια να χορεύει ο Σεφέρης και Εγγονόπουλος όχι μόνο οι αγορές του Αλέξη.

    Μου αρέσει!

  4. Ο/Η Δ. Μ. λέει:

    «ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ, ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί· ὑμεῖς ἐκ τοῦ κόσμου τούτου ἐστέ, ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου» (Ιω. 8.23). Αυτοί που έχουν «χαμαίζηλο» φρόνημα είναι λογικό να θέλουν να ισοπεδώσουν και να φέρουν στα μέτρα τους ό,τι αντιτίθεται στην κοσμοθεωρία τους…

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s