Category Archives: Ύστερη Αρχαιότητα

Ἡ Χρονογραφία τοῦ 354 μ.Χ.: εἰκόνες

Ἕνα ἡμερολόγιο μὲ τὶς ἐπίσημες γιορτὲς στὴν πόλη τῆς Ρώμης. Γι’ αὐτὸ καὶ εἶναι ἐπίσης γνωστὸ ὡς Ἡμερολόγιο τοῦ 354. Τὸ αὐθεντικὸ εἰκονογραφημένο χειρόγραφο χάθηκε κάπου στὸν 17ο αἰ., ἀλλὰ κάποιος εἶχε προνοήσει νὰ γίνουν ἀντίγραφα τῶν εἰκόνων, μὲ πένα. … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμανία, βυζαντινή τέχνη | Tagged , , | Σχολιάστε

μεταμοντερνισμοί;

In the 1960s, economic history was highly fashionable, because it played an integral part in Marxist interpretations of the past. When the attraction of Marxist theory declined, as it did with the demise of Communism, most historians, and the reading … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , , | Σχολιάστε

παγανιστικά-πατριωτικά: Ὑπατία, Ἰουλιανός

Διαβάζω σὲ διάφορες σελίδες ποὺ δὲν βρίζουν τὸ Βυζάντιο, ἀφενὸς γιὰ τὴν Ὑπατία: Ο μαρτυρικός της θάνατος είναι απόρροια των συνεχών θρησκευτικών διαπληκτισμών και ταραχών στην Αίγυπτο και, κυρίως, στην Αλεξάνδρεια. Αυτή την κατάσταση την τροφοδοτούσε ο Κύριλλος. Το αν … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

Στὴν πύλη τοῦ Ῥηγίου

(Καλύτερη ἀνάλυση) (Καλύτερη ἀνάλυση) Διαβάζουμε: Στὰ ἀριστερά: Theodosii iussis, gemino nec mense peracto, Constantinus ovans haec moenia firma locavit. tam cito tam stabilem Pallas vix conderet arc. καί, στὴν ἐπάνω κεντρικὴ ἐπιγραφή: Ἤμασιν ἑξήκοντα φιλοσκήπτρῳ βασιλῆι Κωνσταντῖνος ὕπαρχος ἔδείματο τείχει … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμανία, θρησκεία | Tagged , , , | 4 Σχόλια

Ὀκτάγωνο Γαλέριου (ἀναπαραστάσεις)

       

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, ελληνορωμαϊκή τέχνη | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Ἡ ἀρχαία πόλη-παράσιτο;

Ἡ περίπτωση τῆς Συρίας: Ἡ εὐημερία τῶν πόλεων πήγαινε χέρι-χέρι μὲ ἐκείνη τῶν χωριῶν. Τὰ χωριὰ δὲν ἀπομυζοῦνταν ἀπὸ τὴν αὔξηση τοῦ πληθυσμοῦ τῶν πόλεων, ἴσα-ἴσα: Κέρδιζαν τροφοδοτώντας τες. Ἄλλωστε, μετὰ τὸν 2ο-3ο μ.Χ. αἰ. παρατηρεῖται μιὰ κατάληψη τῆς ὑπαίθρου … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, κοινωνία | Tagged , | 2 Σχόλια

Ἀντιόχεια – Χρυσόστομος

Chrysostom would like all his audience to live like monks in relation to the rest of the city. He often cites them to strive to change and perfect their behaviour. This often meant that he wanted this audience to hold … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία, κοινωνία | Tagged , , | Σχολιάστε

“Do then walls make Christians?”

Augustine describes a similar conversion of the scholar Marius Victorinus in the reign of Constantius. This “most learned old man, most familiar with all liberal studies, who had read and weighed so many writings of the philoso hers, the teacher … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Δύση, Ρωμαίοι, θρησκεία | Tagged , , , | Σχολιάστε

Καβάφης, «Ἀθανάσιος» καὶ μιὰ ἀπορία

Γράφει κάπου ὁ Ν. Σαραντάκος, μὲ ἀφορμὴ τὸ ποίημα Ἀθανάσιος τοῦ Καβάφη:  Ο Καβάφης διάβασε το περιστατικό που ενέπνευσε το ποίημα σε ένα αγγλικό βιβλίο για την ιστορία της εκκλησίας της Αιγύπτου. Όμως, στο χειρόγραφο του ποιήματος υπάρχει σημείωση του … Συνέχεια

Posted in ποίηση, Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Αναδημοσιεύσεις, Σαν παραμύθια | Tagged , , | Σχολιάστε

Ὀξφορδιανὴ διαχείριση ἐποχῶν

Στὸ ἐγχειρίδιο τῆς Ὀξφόρδης (1.637 σελίδων) γιὰ τὴν Ὕστερη Ἀρχαιότητα, διαβάζουμε γιὰ διάφορα λεπτὰ ἰδεολογικά ζητήματα: Alphabetical order Entries are arranged in alphabetical order of headwords. Arabic al- is ignored in forming alphabetical order and the prefix S. (for saint) … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα | Tagged , , | Σχολιάστε

Ἀρσένιος, Ζαρατούστρα, Τίμων

Ὁ ἀββᾶς Μάρκος εἶπε στὸν ἀββᾶ Ἀρσένιο: «Γιατί μᾶς ἀποφεύγεις;». Ὁ γέροντας τοῦ ἀπάντησε: «Ὁ Θεὸς ξέρει ὅτι σᾶς ἀγαπῶ, ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ εἶμαι καὶ μὲ τὸ Θεὸ καὶ μὲ τοὺς ἀνθρώπους. Οἱ χιλιάδες καὶ μυριάδες τῶν ἀγγέλων ἔχουν … Συνέχεια

Posted in φιλοσοφίες, Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Δύση, αθεϊσμός, θρησκεία | Tagged , , , , , , | 1 σχόλιο

Θάνατος στὸ Νεῖλο

Ἕνας μοναχὸς πηγαίνοντας πρὸς τὴ Σκήτη καὶ ἐρχόμενος στὸν Νεῖλο, ἐξασθένισε ἀπὸ τὴν ὁδοιπορία καὶ τὴ ζέστη τῆς ὥρας, κι ἔβγαλε τὰ ράσα του καὶ μπῆκε στὸ ποτάμι νὰ δροσιστεῖ. Ὅρμηξε τότε ἕνας κροκόδειλος καὶ ἅρπαξε τὸν μοναχό. Ἕνας χαρισματικὸς … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Ιστορίες, Σαν παραμύθια, θρησκεία | Tagged , , , , , , | Σχολιάστε

ἰδεολογικὰ ρεύματα τῆς Ὕστερης Ἀρχαιότητας

…Μεταξὺ 235 καὶ 284 δὲν ὑπάρχει σχεδὸν καθόλου ἐθνικὴ λατινικὴ γραμματεία […] Ἡ Ρώμη, ὡς πνευματικὸ κέντρο, γνωρίζει σταδιακὴ παρακμή, καθὼς πολλοὶ συγγραφεῖς κατάγονται πλέον ἀπὸ τὴν Ἀφρική (2ος – 4ος αἰώνας) καὶ κατὰ δεύτερο λόγο ἀπὸ τὴ Γαλατία (5ος … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, θρησκεία | Tagged , , | Σχολιάστε

Ἱερώνυμος – ἅλωση τῆς Ρώμης (410)

…Ὅταν αὐτὰ τὰ πράγματα συνέβαιναν στὴν Ἱερουσαλήμ, μιὰ τρομερὴ φήμη ἦρθε σὲ μᾶς ἀπὸ τὴ Δύση. Ἀκούσαμε ὅτι ἡ Ρώμη πολιορκεῖτο, ὅτι οἱ κάτοικοί της ἐξαγόραζαν τὴν ἀσφάλειά τους δίνοντας χρυσάφι, κι ὅτι ὅταν μὲ τὸν τρόπο αὐτὸν τοὺς τελείωσαν … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Δύση, Ιστορίες, Ρωμαίοι, Σαν παραμύθια | Tagged , , , , , , | Σχολιάστε

Χριστιανισμός, ὕστερος Παγανισμός, ἐξουσία

«Κάθε ἄνθρωπος ἂς ὑποτάσσεται στὶς ἀνώτερες ἐξουσίες», εἴτε εἶναι ἀπόστολος, εἴτε εὐαγγελιστής, εἴτε προφήτης, εἴτε ὁποιοσδήποτε, γιατὶ ἡ ὑποταγὴ αὐτὴ δὲν ἀνατρέπει τὴν εὐσέβεια. […] «Γιατὶ δὲν ὑπάρχει ἐξουσία», λέγει, «παρὰ μόνο ἀπὸ τὸ Θεό». Τί λέγεις; Κάθε ἄρχοντας δηλαδὴ … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, Ρωμανία, θρησκεία | Tagged , , , , , , , , , | Σχολιάστε

H.A. Drake, Intolerance

Ἀπὸ ἄρθρο τοῦ συγγραφέα τοῦ Constantine and the Bishops. The Politics of Intolerance (2000), Intolerance, Religious Violence, and Political Legitimacy in Late Antiquity, Journal of the American Academy of Religion, 79.1 (2011), 193-235: Intolerance surely played a part in these developments, … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Ρωμαϊκὸ Ying καὶ Yang

Ὅποιος ἔχει τύχει νὰ ἀσχοληθεῖ μὲ τὰ τοῦ ρωμαϊκοῦ στρατοῦ, καὶ νὰ χαζέψει χειρόγραφα τῆς Notitia Dignitatum (ἕνα ρωμαϊκὸ ἔγγραφο ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ 4ου μ.Χ. αἰ. καὶ τὶς ἀρχὲς τοῦ 5ου), θὰ ἔχει παρατηρήσει ὅτι σὲ αὐτὰ τὰ εἰκονογραφημένα … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Κίνα, Ρωμαίοι, Ρωμανία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Γαλέριος, τὸ ἔδικτο ἀνεξιθρησκίας τοῦ 311. Μιὰ ἀνάλυση

Τὸ ἔδικτο ἀπὸ τὸ νεκροκρέββατο τοῦ Γαλέριου, Σερδική, 30 Ἀπριλίου 311: Αὐτοκράτωρ Καῖσαρ Γαλέριος Οὐαλέριος Μαξιμιανὸς ἀνίκητος Σεβαστός, ἀρχιερεὺς μέγιστος, Γερμανικὸς μέγιστος, Αἰγυπτιακὸς μέγιστος, Θηβαϊκὸς μέγιστος, Σαρματικὸς μέγιστος πεντάκις, Περσῶν μέγιστος δίς, Κάρπων μέγιστος ἑξάκις, Ἀρμενίων μέγιστος, Μήδων μέγιστος, Ἀδιαβηνῶν … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, θρησκεία | Tagged , , , , , , , , , , | Σχολιάστε

Μαξιμίνος Δάια: πρὸς Τύριους

Δὲν ἦταν σὲ κανέναν ἄγνωστο πόσο εὐλαβικοὶ καὶ θεοσεβεῖς ἤσασταν πρὸς τοὺς ἀθανάτους θεούς, σεῖς ποὺ ἡ πίστη σας δὲν εἶναι μιὰ κούφια καὶ ξηρὴ λέξι, ἀλλὰ πίστι ποὺ ἀποδεικνύεται γεμάτη ἀπὸ ἐπιφανὴ καὶ πυκνὰ καὶ καταπληκτικὰ ἔργα […] Αὐτὸ … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, θρησκεία | Tagged , , , , , , | Σχολιάστε

Πορφύριος: Ἀσκληπιὸς καὶ Ἰησοῦς

Ὁ Εὐσέβιος κάπου στὴν Εὐαγγελικὴ Προπαρασκευή, V.1.10 (ἔκδ K. Mras, Eusebius Werke, τ. 8, Berlin 1954, 221.12-14), παραθέτει ἀπόσπασμα ἀπὸ κείμενο τοῦ Πορφύριου: Τώρα, ἐκπλήσσονται γιὰ τὸ νόσημα ποὺ μαστίζει τὴν πόλι τόσα χρόνια, ἐνῷ ὁ Ἀσκληπιὸς καὶ οἱ ἄλλοι … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, θρησκεία | Tagged , , , , , , | Σχολιάστε

Τὸ ὑψωμένο δάκτυλο τοῦ Μ. Κωνσταντίνου

Ἀπόστολος Φ. Κραλίδης, Ἡ αὐτοκρατορικὴ λατρεία στὴν περίοδο τῆς Τετραρχίας (284 -313 μ.Χ.), Θεσσαλονίκη 2010:  …Οἱ αὐτοκράτορες ποὺ ἀναγνωρίστηκαν ὡς Divi Augusti στὴ Δύση δὲν ἦταν οἱ ἴδιοι ποὺ ἀναγνωρίστηκαν ὡς Θεοὶ Σεβαστοὶ στὴν Ἀνατολή. Ἡ ἀποθέωση τῶν νεκρῶν αὐτοκρατόρων … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, θρησκεία | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Σχολιάστε

Πορφύριος

 E. DePalma Digeser, Lactantius, Porphyry, and the debate over religious toleration, The Journal of Roman Studies 88 (1998) 129 – 146: Lactantius also appears to respond more broadly to Porphyry’s portrayal of Jesus as a divine, pious sage. Hierocles had … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, θρησκεία | Tagged , , , , , , | Σχολιάστε

Ἐκχριστιανισμὸς τῆς Πελοποννήσου: χτίζοντας ἐκκλησίες

Φωτογραφία: πρωτοβυζαντινὴ ἐκκλησία στὴν ἀρχαία Ὀλυμπία. Πέρα ἀπὸ τὸν ἀπαρχαιωμένο γιββωνικὸ μύθο περὶ βίαιου ἐκχριστιανισμοῦ, τὸν βασιζόμενο στὴν ἀπουσία σοβαρῶν ἀρχαιολογικῶν ἐρευνῶν γιὰ τὴν Ὕστερη Ἀρχαιότητα ἕως τὰ τέλη τῆς δεκαετίας τοῦ 1980, καὶ σὲ λίγους γενικόλογους αὐτοκρατορικοὺς ἀντιπαγανιστικοὺς νόμους … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ελλάδα, θρησκεία | Tagged , , , , , | 1 σχόλιο

Ἀπάμεια

Μυθικοὶ τόποι. Δὲν θὰ τοὺς φτάσουμε ποτὲ ξανά.

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, ελληνορωμαϊκή τέχνη | Tagged , , , | Σχολιάστε

Συγκρητιστικά

This book thus turns to the problem of Christianization indicated by Religion in Roman Egypt: Was this a “conversion” or a synthesis of religious traditions? How, and in what contexts, should we answer this question— through documents of ecclesiastical order, … Συνέχεια

Posted in φιλοσοφίες, Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , , , | Σχολιάστε

Θυσία: αἰγῶν ἔμβρυα

Μιὰ καλὴ Ἑλληνίδα, ἡ Βήρα, κάπου στὸν 3ο ἢ τὸν 4ο αἰ. ἀναφέρει ὅτι πῆγε στὴν Πάτμο, τόπο καταγωγῆς της, καὶ θυσίασε στὴν Ἄρτεμη μιὰ ἔγκυο κατσίκα: ἀγαθῆι τύχηι. αὐτὴ παρθενικὴ Ἐλαφηβόλος ἀρήτειραν θήκατο κυδαλίμην Γλαυκίεω θύγατρα ὑδροφόρον Βήραν, Πατνίηι … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ελλάδα, θρησκεία | Tagged , , | Σχολιάστε

Κόρινθος: λατρεία στὴν κρήνη τῶν λύχνων

Γιὰ κάμποσες δεκαετίες, ἢ μᾶλλον γιὰ κάτι παραπάνω ἀπὸ ἕναν αἰώνα περίπου (5ο – 6ο), στὸ ἴδιο μέρος, Ἐθνικοὶ καὶ Χριστιανοὶ ἄφηναν λυχνάρια μὲ διάφορες εὐχὲς κι ἐπικλήσεις. Πόσο χριστιανοὶ ἦταν οἱ Χριστιανοὶ αὐτοὶ εἶναι δύσκολο νὰ εἰπωθεῖ λαμβάνοντας ὑπόψη … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ελλάδα, θρησκεία | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

Αὐγουστίνος

Στὸ θέμα τῆς σεξουαλικῆς ἠθικῆς, ἕνα θέμα ποὺ ἀποτέλεσε μιὰ ἔμμονη ἰδέα τῆς ἐκκλησίας αὐτῆς τῆς ἐποχῆς, ὁ Αὐγουστίνος ὑποοστήριξε μιὰ θέση λογικότερη ἀπὸ τὸν Ἱερώνυμο· ἐνῶ ἀναγνωρίζει τὴν ἴδια ὑπερβολικὴ ἀξία τῆς παρθενίας, ὅπως καὶ οἱ συνάδελφοί του (τοῦτο … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Δυτικοί, θρησκεία | Tagged , | Σχολιάστε

Ἱερώνυμος

Γιὰ τρία χρόνια (375-378) ἀποσύρθηκε στὴν ἔρημο καί, ὅσο βρισκόταν ἐκεῖ, ἔμαθε τὰ ἑβραϊκά· τὰ ἑλληνικὰ τὰ γνώριζε κιόλας καλά. […] …γιὰ νὰ φύγει γιὰ τὴ Ρώμη, ὅπου ἔμεινε ἀπὸ τὸ 382 ὣς τὸ 385 καὶ ὅπου τὸν συνέδεσε στενὴ … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Δυτικοί, Δύση, θρησκεία | Tagged , | Σχολιάστε

Κληματαριές..

[Minucius Felix (†250)] Ὁ διάλογος Octavius…περιγράφει τὸν προσηλυτισμὸ στὸ Χριστιανισμὸ τοῦ φίλου του Καικιλίου, ποὺ ἦταν, ὅπως καὶ ὁ ἴδιος, ἕνας νομομαθής. Ὁ Ὀκτάβιος καὶ ὁ Μινούκιος εἶχαν ἤδη προσηλυτισθεῖ, ὅταν ἀρχίζει τὸ ἔργο· εἶναι ἐπιστήθιοι φίλοι καὶ ὁ πρῶτος … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, Δυτικοί, Δύση, Ρωμαίοι, θρησκεία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Θεοδωριάς (Λιβύη)

Qasr Libya, 50 χλμ. δυτικὰ τῆς Κυρήνης. Παλιὰ πόλη, τὴν ξαναέκτισε ὁ Ἰουστινιανὸς δίνοντάς της τὸ ὄνομα τῆς συζύγου του. Ψηφιδωτὰ τοῦ 6ου αἰ.   Ὁ Φάρος τῆς Ἀλεξάνδρειας:   Πρόσοψη κτηρίου, ἴσως τῆς ἐκκλησίας:   Πάνας:   Κασταλία, προσωποποίηση … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμανία, βυζαντινή τέχνη | Tagged , , , | Σχολιάστε

Καρα-χριστιανισμοί 2

Ὅπως ἔχει διαπιστωθεῖ, Few people attend church, but most believe in God: Even though relatively few people in many countries across Central and Eastern Europe say they attend church weekly, a median of 86% across the 18 countries surveyed say … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, φιλελεύθεροι, Ύστερη Αρχαιότητα, Αριστερά, Ελλάδα, θρησκεία, κοινωνία | Tagged , , , , , , | 1 σχόλιο

Βιβλία στὴν πυρά

Βλέπουμε ὅτι ἡ θεωρία πὼς ἡ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία γίνεται μισαλλόδοξη – «μονόδοξη» μόνο ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ 3ου αἰ. καὶ μετά, ἔχει κάποια προβλήματα. Ἕνα ἀπὸ αὐτὰ ἔγκειται στὸ γεγονὸς ὅτι βιβλία μὲ μὴ ἀρεστὲς ἀπόψεις καίγονταν ἤδη ἀπὸ τὰ … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, Ρωμαίοι | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Τὸ χέρι τοῦ Ἀρειανιστῆ

Στὸν Ἅγιο Ἀπολλινάριο τὸ Νέο, τῆς Ραβέννας, μιὰ ἐκκλησία τοῦ γότθου βασιλιᾶ Θεοδώριχου, τὸ χέρι ἑνὸς Ἀρειανιστῆ πάνω σὲ μιὰ κολώνα. Δὲν σβήστηκε μαζὶ μὲ τὴν ὑπόλοιπη αἱρετικὴ μορφή, κι ἔτσι μοιάζει σὰν ὁ αἱρετικὸς νὰ ξεπροβάλλει ἀπὸ τὰ σκοτάδια. … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, τέχνη, Ύστερη Αρχαιότητα, Δύση, βυζαντινή τέχνη | Tagged , | Σχολιάστε

Ἱεροσόλυμα: Ἱερώνυμος, Yannai

H. Sivan, Palestine in Late Antiquity, N. Y. 2008, σσ. 198-199. Once a year pilgrims saw a pitiful crowd of Jews praying on the site of the destroyed Temple. The spectacle, in fact a performance of an ancient duty and … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Εβραίοι, Παλαιστίνη, θρησκεία | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

ἀντιμετωπίζοντας τοὺς ληστές νο 2

Νο2: Ζητήματα ἀσφάλειας στὴν Ἔρημο. Τὸ Νο 1 Ὁ αὐτὸς συλούμενος συνεπῆρεν αὐτοῖς. Μετὰ δὲ τὸ ἀποβαστάξαι αὐτοὺς τὰ ἔνδον κείμενα, καταλειψάντων αὐτῶν τὴν ῥάβδον ἑαυτοῦ, ὡς ταύτην ἐθεάσατο ὁ ἀββᾶς Εὐπρέπιος, ἠχθέσθη· καὶ λαβὼν ἐπέτρεχε, βουλόμενος ἀποδοῦναι. Τῶν δὲ … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, θρησκεία, κοινωνία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Χριστιανισμός, δουλεία, de Ste. Croix

Γράφει κάπου ὁ Ντὲ Σαὶντ Κρουά (Geoffrey Ernest Maurice de Sainte Croix), ἕνας παλιὸς (†2000) Ἄγγλος ἱστορικός: Δὲν μπόρεσα νὰ βρῶ σὲ κανέναν πρώιμο χριστιανὸ συγγραφέα κανενὸς εἴδους ἀπαίτηση γιὰ κατάργηση τῆς δουλείας, ἢ ἔστω γιὰ μιὰ γενικὴ ἀπελευθέρωση τῶν … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, ανθρωπισμός, θρησκεία, κοινωνία | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

Roman Temples and Christian Churches

Πηγή Focusing on the city of Rome, Schuddeboom argues that very few – if any – converted temples appeared to reflect religious motivations. Instead, the conversion of temples or the building of churches on temple sites seems to have take … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αναδημοσιεύσεις, Δύση, ελληνορωμαϊκή τέχνη, θρησκεία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Πάπυρος Βερολίνου 5056

Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ Ἅγιο Φῶς καὶ τοὺς φανταστικοὺς ἀπομυθοποιητές του, μερικοὶ κατὰ τὸ Πάσχα βγάζουν ὅλον τὸν καημό τους. Ζέστανε κι ὁ καιρός, καὶ φλέγονται τέτοιες μέρες. Ἔτσι, εἴτε θὰ ἀρνηθοῦν τὴν ἱστορικότητα τοῦ Ἰησοῦ, τὴν ὁποία ἀκόμη κι οἱ … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , | 2 Σχόλια

Μονοδοξίες… (ὁ μπαμπούλας)

Ἐδῶ. Προτιμᾶμε (ἐσεῖς, προτιμᾶτε) βέβαια, τὰ ἑλληνικὰ προϊόντα, ὅπως τὰ πορίσματα τῆς Πολύμνιας Ἀθανασιάδη, ποὺ λένε ὅτι τὰ πράγματα σκοτείνιαζαν στὴν Ὕστερη Ἀρχαιότητα, κι ὄχι τὸν Πῆτερ Μπράουν, ποὺ ἀρνεῖται κάτι τέτοιο. Θὰ προκαλεῖτο ἔκπληξη σὲ ὅσους δέχονται τὸ ἀφήγημα … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , , , | 1 σχόλιο

Παλαιοχριστιανικὴ ζωγραφική

Ὁ Δανιὴλ στὸ λάκκο τῶν λεόντων. Κατακόμβη ἁγίων Μαρκελλίνου καὶ Πέτρου.   Σαμψὼν καὶ τὸ λιοντάρι. Κατακόμβη Via Latina, Ρώμη Ὁ Ἡρακλῆς σκοτώνει τὴ Λερναία Ὕδρα (σὲ χριστιανικὴ κατακόμβη, Via Latina, 4ος αἰ.)   Ὁ Χριστὸς θεραπεύει τὴν αιμορροούσα. Κατακόμβη ἁγίων … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα | Tagged , | Σχολιάστε

Ἀμύνταιο, 3ος μ.Χ. αἰ.

Προσωποποίηση τοῦ καλοκαιριοῦ

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Χωρίς κατηγορία, ελληνορωμαϊκή τέχνη | Tagged , , | Σχολιάστε

The Palace Complex of Galerius. Thessaloniki. 4th century AD.

 

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Θεσσαλονίκη | Tagged , | Σχολιάστε

«σαρκοφάγος τοῦ Πλωτίνου»

Τέλη 3ου αἰ.  

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, ελληνορωμαϊκή τέχνη | Tagged | Σχολιάστε

Τελευταῖες ἀπεικονίσεις: θεοὶ καὶ θυσίες

Ἡ τελευταία φορὰ ποὺ ἀπεικονίστηκε σὲ ρωμαϊκὸ νόμισμα κάποια ἀρχαία θεότητα. Λικίνιος, νόμισμα μὲ τὸ Δία στὴν ἄλλη ὄψη του, στὰ 321-322 μ.Χ.: Ἡ τελευταία ἀπεικόνιση θυσίας σὲ κρατικὸ ρωμαϊκὸ ἀνάγλυφο. Γαλέριος, Θεσσαλονίκη, 298-299:

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμαίοι | Tagged , | Σχολιάστε

Ἑλλάδα καὶ Εἰκονομαχία

(μὲ ἀφορμὴ τὸ ἄρθρο αὐτό) Οἱ ἀνεικονικὲς τοιχογραφικὲς διακοσμήσεις τῆς περιόδου τῆς Εικονομαχίας, ἢ λίγο ἀργότερα, ἀκολουθοῦν ἑνιαῖο πρόγραμμα, ποὺ περιορίζεται κυρίως στὴν ἀψίδα τοῦ ἱεροῦ, ὅπου δεσπόζει τὸ σύμβολο τοῦ σταυροῦ, καὶ ἄλλοτε ἐκτείνεται καὶ στὸν κυρίως ναό. Ἐντοπίζονται … Συνέχεια

Posted in τέχνη, Ύστερη Αρχαιότητα, Ελλάδα, Ρωμανία, βυζαντινή τέχνη | Tagged , , | Σχολιάστε

Ἃς οἱ πλάνοι καθεῖλον..

Ἃς οἱ πλάνοι καθεῖλον ἐνθαδ᾽ εἰκόνας ἄνακτες ἐστήλωσαν εὐσεβεῖς πάλιν Ἐπίγραμμα τοῦ 9ου αἰ. (843) ἀπὸ τὴν Παλατινὴ Ἀνθολογία, γιὰ τὴν ἀναστήλωση τῶν εἰκόνων. Ἀναγράφηκε στὸ ψηφιδωτὸ ποὺ παριστάνει τὴν Παναγία ἔνθρονη στὴν Ἁγία Σοφία. Ἡ αὐτοκράτειρα καὶ ἁγία Θεοδώρα, ποὺ … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ισλάμ, Ρωμανία, βυζαντινή τέχνη, θρησκεία | Tagged , , , , , , | Σχολιάστε

Δελφοί: χριστιανικὰ ψηφιδωτά

Ἐκκλησία τοῦ 500 μ.Χ.     Πηγή    

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, βυζαντινή τέχνη, ελληνορωμαϊκή τέχνη | Tagged , , | 1 σχόλιο

Τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ

Τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ κρατᾶ τὴν ἀνθρωπότητα. Ἁγία Τριάδα, μονὴ Μανάσιγια, Σερβία 1410-1418.  Στὴν Αἴγυπτο εἶχε τεθεῖ τὸ θέμα ἂν ὁ Θεὸς ἔχει σῶμα, καὶ ἂν ἔχει τὴ μορφὴ τοῦ ἀνθρώπου· ἢ ἀντιθέτως, ἂν εἶναι ἀσώματος καὶ χωρὶς ἀνθρώπινη ἢ ἄλλη … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, θρησκεία, κοινωνία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Ἡ φιλοσοφία τοῦ πρώιμου Χριστιανισμοῦ

Γιῶργος Καραμανώλης, Ἡ φιλοσοφία τοῦ πρώιμου Χριστιανισμοῦ, Ἀθήνα 2017, σσ. 49, 39-40, 36-37, 28. Λέγεται συχνὰ ὅτι οἱ Χριστιανοὶ φιλόσοφοι οἰκειοποιήθηκαν, προσάρτησαν, ἀκολούθησαν ἢ ἐνσωμάτωσαν πλατωνικές, περιπατητικὲς ἢ στωικὲς ἀπόψεις. Βρίσκω μιὰ τέτοια προσέγγιση κάπως ἄστοχη. Πρῶτον, αὐτὴ εἶναι μόνο … Συνέχεια

Posted in φιλοσοφίες, Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , , , , , , , , , , | Σχολιάστε

Ἰάμβλιχος, Περὶ Μυστηρίων, 2.11 (96-98)

Ἂς ὑποθέσουμε ὅτι ἡ ἄγνοια καὶ ἡ πλάνη εἶναι σφάλμα και ἀσέβεια, ὡστόσο ἐξ αὐτῆς τῆς αἰτίας δὲν ἀκυρώνει τὰ θεϊκὰ ἔργα καὶ ὅσα προσφέρονται κατάλληλα στοὺς θεούς, ἀφοῦ δὲν συνδέει ἡ νόηση τοὺς τελετουργοὺς μὲ τοὺς θεούς. Γιατὶ, τί … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , , | Σχολιάστε

Ὕστερη Ἀρχαιότητα: εἰκονογραφημένα χειρόγραφα

    ,       Ἡ κοροϊδία σὲ βάρος τῆς Παναγίας εἶναι πράξη χειρότερη ἀπὸ τοὺς μπαμποῦλες «σατανιστὲς ροκάδες». Ὡστόσο, εἶναι πολὺ πιὸ εὔκολο γιὰ τοὺς ὀργανωσιακοὺς ψευδοταλιμπὰν νὰ κουνήσουν τὸ σκιάχτρο τοῦ τρομακτικοῦ Σατανιστῆ παρὰ τοῦ ἐγχώριου πρὸς … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, βυζαντινή τέχνη | Tagged , , | 3 Σχόλια

Χριστούγενα – Sol Invictus;

Ἂν κάθε Πάσχα ἀνακαλύπτονται τὰ ἴδια καὶ τὰ ἴδια ἀπόκρυφα ψευτοευαγγέλια ποὺ κάνουν λόγο γιὰ σύζυγο τοῦ Ἰησοῦ, καὶ οἱ ἴδιες ὑποτιθέμενες ἐπιτύμβιες πλάκες τοῦ ἡλικιωμένου / γέρου Ἰησοῦ, τότε κάθε Χριστούγεννα γίνεται λόγος γιὰ τὸ ἀντιπαγανιστικὸ καπέλωμα τῆς παγανιστικῆς … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, θρησκεία | Tagged , , , , , , | Σχολιάστε

FAKE ancient NEWS: ὁ Χριστιανισμὸς κατέστρεψε τὴν Ἀρχαιότητα

Ἕνας ἀπὸ τοὺς μεγαλύτερους (μαζὶ μὲ τὸν Ἀμμιανὸ Μαρκελλίνο) ἱστορικοὺς τῆς Ὕστερης Ἀρχαιότητας, ὁ Προκόπιος, γράφει κάπου: Αὐτὰ τὰ [παγανιστικὰ] ἱερὰ στὶς Φίλαις ὑπῆρχαν μέχρι τὴν ἐποχή μου καὶ τὰ εἶχαν οἱ βάρβαροι [οἱ Βλέμμυες]. Ἀλλὰ ὁ αὐτοκράτορας Ἰουστινιανὸς ἀποφάσισε … Συνέχεια

Posted in φιλελεύθεροι, Ύστερη Αρχαιότητα, Αριστερά, Αίγυπτος, Ρωμανία, θρησκεία | Tagged , , , | Σχολιάστε

Ἔφεσος

Σὰν τὴν παραπάνω εἰκόνα, περίπου, θὰ ἦταν στὸ παλάτι τῆς Κωνσταντινούπολης.    

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Μικρά Ασία, ελληνορωμαϊκή τέχνη | Tagged , , | Σχολιάστε

Στενόμυαλοι τῆς Μεσοβασιλείας

Ὁ πειρασμὸς νὰ θεωρήσει κάποιος τὶς τωρινὲς συνθῆκες ὅμοιες μὲ ἐκεῖνες τοῦ διαστήματος μεταξὺ 1ου καὶ 3ου αἰ. δὲν εἶναι μικρός. Μιὰ μεσοβασιλεία μεταξὺ διαφορετικῶν κοσμοαντιλήψεων, ἕνας ἀχταρμὰς ὅπου οἱ πάντες διέδιδαν καὶ πουλοῦσαν τὴν φιλοσοφικὴ καὶ θρησκευτικὴ πραμάτεια τους … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, φιλελεύθεροι, φιλοσοφίες, Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , , | Σχολιάστε

Διοσκουρίδης τῆς Βιέννης

Ἢ Juliana Anicia Codex ἢ Wiener Dioskurides. Ἔργο τοῦ 512, παραγγελία τῆς Ἰουλιανῆς Ἀνικίας, μιᾶς Κωνσταντινουπολίτισσας καὶ κόρης κάποιου δυτικοῦ Ρωμαίου αὐτοκράτορα. Εἰκονογραφημένο χειρόγραφο τοῦ ἔργου Περὶ ὕλης ἰατρικῆς τοῦ ἰατροῦ Διοσκουρίδη (1ος αἰ. μ.Χ.) ἀπὸ τὴν Κιλικία. Μιὰ κίσσα: … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, βυζαντινή τέχνη | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

«Γένεσις τῆς Βιέννης»

Ἢ cod. theol. gr. 31 τῆς αὐστριακῆς ἐθνικῆς βιβλιοθήκης. Χειρόγραφο τοῦ α’ μισοῦ τοῦ 6ου αἰ., μὲ προέλευση τὴ Συρία. Σώζεται, σήμερα, τὸ ἕνα τέταρτο περίπου τοῦ ἀρχικοῦ κειμένου καὶ τῶν εἰκόνων. λεπτομέρεια:

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, βυζαντινή τέχνη | Tagged , , , | Σχολιάστε

εὐαγγέλια τοῦ Ροσσάνο

Ἢ Codex Purpureus Rossanensis. Χειρόγραφο τῆς Ὕστερης Ἀρχαιότητας (6ος αἰ.). Ὀνομάζεται ἔτσι ἐπειδὴ φυλάσσεται στὴν πόλη Rossano τῆς Ἰταλίας. Περιέχει ἑλληνικὰ κείμενα τοῦ Κατὰ Μᾶρκον καὶ Κατὰ Ματθαῖον. Παρακάτω, ἡ ἀνάκριση τοῦ Χριστοῦ ἀπὸ τὸν Πιλᾶτο. Προσοχή, ὅμως. Ἐπειδὴ οἱ … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, βυζαντινή τέχνη | Tagged , , , | Σχολιάστε

Ἡ ἐξάπλωση τοῦ Χριστιανισμοῦ (αἴτια)

Ἐδῶ ὁ πίνακας τῆς αὔξησης, ποὺ δείχνει ὅτι ἡ πρώτη, καὶ ἀποφασιστική, μεγάλη αὔξηση (5 ἑκατομμύρια σὲ 50 χρόνια) ἔγινε στὸ β’ μισὸ τοῦ 3ου αἰ. Κι ἄλλες φορὲς εἶχε αὐξηθεῖ πάρα πολὺ ἀνὰ μισὸ αἰώνα ὁ χριστιανικὸς πληθυσμός, ἀλλὰ … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, θρησκεία, κοινωνία | Tagged , , | Σχολιάστε

ἑλληνοφαγικά (ξένα)

Ἀναρτᾶ κάποιος κάτι ποὺ ἀναφέρεται στὴν ἐπιτυχημένη ἀντίσταση τῶν Ἑλλήνων τοῦ 3ου μ.Χ. αἰ. στοὺς Γότθους, ἡ ὁποία ἔλαβε χώρα στὶς Θερμοπύλες ὑπὸ τὸν ἀθηναῖο Δέξιππο, ὁ ὁποῖος ἀργότερα συνέγραψε μιὰ μικρὴ ἱστορία τῶν γεγονότων ἡ ὁποία διασώζεται μερικῶς. Ἐπισυνάπτει … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, Δυτικοί, Ελλάδα, Ρωμαίοι, Σλάβοι | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Ἕνα μισοτελειωμένο ποίημα τοῦ Καβάφη

(R. Lavagnini, “Sette nuove poesie bizantine di Costantino Kavafis”, Rivista di studi bizantini e neoellenici 25 (1988), 276-277: Ἡ φαντασία μου μὲ πιαίνει τώρα ὄχι στὴν Ἀλεξάνδρεια τῶν Πτολεμαίων, ἀλλὰ τοῦ πέμπτου ἢ τοῦ ἕκτου αἰῶνος. Κάθε μορφή της καὶ … Συνέχεια

Posted in ποίηση, Ύστερη Αρχαιότητα | Tagged , , | Σχολιάστε

ἀγάλματα

Τί πιὸ ὡραῖο, νὰ εἶσαι ἕνα ἄγαλμα παρατημένο στὰ δάση. Σπασμένο, χωρὶς πόδια; Ἀκόμα καὶ σπασμένο, ναί· γιατί, θὰ πᾶς κάπου; «Τὸ θέμα εἶναι νὰ μπορεῖς νὰ ὑπομένεις, νὰ σὲ παιδεύει ἡ βροχὴ καὶ νὰ ὑπομένεις, ὅπως μονάχα ξέρουν νὰ … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Μικρά Ασία, ελληνορωμαϊκή τέχνη | Tagged , , | Σχολιάστε

Διάλογος μὲ μιὰ μούμια (στὰ 620 μ.Χ.)

Ὁ Πισέντιος, μονοφυσίτης ἐπίσκοπος τῆς πόλης Κόπτος, ὅταν ἔμαθε ὅτι οἱ Σασσανίδες Πέρσες, ποὺ κατακτοῦσαν τὴ βυζαντινὴ Αἴγυπτο, πλησίαζαν τὴν Θηβαΐδα (κατὰ τὸ 620 μ.Χ.), ἔτρεξε νὰ σωθεῖ ἀπὸ αὐτούς. Πῆγε καὶ κρύφτηκε σὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς πάμπολλους τάφους ποὺ ἦταν … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Ιστορίες, Πέρσες, Ρωμανία, Σαν παραμύθια, θρησκεία | Tagged , , , , , , | 3 Σχόλια

Φίλαι (βίδεο)

  Μεταξὺ 5′ 55» καὶ 9′ 32», ὁ πρόναος τῆς Ἴσιδας, ὅπου βρισκόταν ἡ ἐκκλησία τοῦ ἁγίου Στεφάνου. Τὰ περισσότερα κτήρια εἶναι βεβαίως κτισμένα ἀπὸ Έλληνες, τοὺς Πτολεμαίους.  

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Ρωμανία | Tagged , , , | Σχολιάστε

Βυζαντινὴ Πολυκατοικία (ΒΠ)

Ἡ πολυκατοικία ἐδῶ καὶ 70 χρόνια κυριαρχεῖ βασανιστικὰ πάνω στὶς ἑλληνικὲς πόλεις. Ἀντικρίζοντάς την σοῦ δημιουργοῦνται τὰ γνωστὰ ἀρνητικὰ συναισθήματα, ποὺ εἶναι παρόντα σὲ ταινίες, τραγούδια, διηγήματα. Συναισθήματα ὅπως ἐκεῖνο τοῦ ἀπρόσωπου, τῆς ἔλλειψης ἐπικοινωνίας μὲ τὸν γείτονα, τῆς σκληρότητας ὅμοιας … Συνέχεια

Posted in παράδοση, Ύστερη Αρχαιότητα, βυζαντινή αρχιτεκτονική, κοινωνία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

R. S. Bagnall, Alexandria, Library of Dreams

Ὅπου ὁ Bagnall δείχνει μιὰ ἐναλλακτικὴ θεωρία γιὰ τὸ τέλος τῆς βιβλιοθήκης τῆς Ἀλεξάνδρειας, ἡ ὁποία (θεωρία) δὲν κέντρισε ποτὲ τὴν φαντασία ὅσων –ἱστορικῶν καὶ μή– σκέφονται τὴν ἱστορία μὲ ὅρους στιγμιαίων τρομακτικῶν καταστροφῶν σὰν ἐκείνων στὶς ταινίες τοῦ Χόλυγουντ. … Συνέχεια

Posted in παιδεία, Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος | Tagged , , , | Σχολιάστε

πρώιμος χριστιανικὸς μοναχισμὸς καὶ Μανιχαῖοι

W. Harmless, Desert Christians. An introduction to the literature of early monasticism, Oxford – New York 2004, σ. 439: Could the Manichees have actually inspired the birth of Christian monasticism? Could the Manichaean elect have actually influenced monastic lifestyles or … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Πάνω στὸ κεφάλι ἑνὸς ἐπισκόπου

Μιὰ φορὰ κι ἕναν καιρό, στὴν Ἀντινοούπολη τῆς Αἰγύπτου τῆς Ὕστερης Ἀρχαιότητας, ἕνας γέροντας ἀσκητὴς εἶχε μεταξὺ ἄλλων μαθητῶν κι ἕναν ὑποτακτικό, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν ἦταν ἰδιαίτερα ζηλωτὴς μοναχός. Τὸν συμβούλευε ὁ γέροντας, τίποτε ὁ νέος. Κάποτε, πέθανε ὁ … Συνέχεια

Posted in φιλελεύθεροι, Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Ιστορίες, Σαν παραμύθια, θρησκεία | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

Publius Flavius Vegetius Renatus

Ἕνας βυζαντινὸς συγγραφέας τοῦ 4ου-5ου αἰ., ποὺ διατύπωσε τὸ περίφημο ρητὸ «Ἂν θὲς εἰρήνη, προετοιμάσου γιὰ πόλεμο» (Igitur qui desiderat pacem, praeparet bellum) ποὺ συνήθως παραφράζεται σὲ Si vis pacem, para bellum. Τὸ ρητὸ αὐτὸ ἀπευθύνει στὸν αὐτοκράτορα Βαλεντιανό, στὴν … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ιστορίες, Ρωμανία, Χωρίς κατηγορία | Tagged , , , | Σχολιάστε

Ζέστα

Περπατώντας κάτω ἀπὸ τὸν καυτερὸ ἥλιο στὰ πρὸς δῆθεν ἱπποδάμεια στενὰ τοῦ μεταπολεμικοῦ Μηδενός, σκέφτεσαι ὅτι στὴν ἑλληνιστικὴ καὶ βυζαντινὴ ἐποχή, στὶς μεσογειακὲς πόλεις, προνοοῦσαν ὥστε τὰ πεζοδρόμια νὰ βρίσκονται -τουλάχιστον τῶν σημαντικότερων δρόμων- στεγασμένα ὑπὸ τὰ κτήρια, καὶ ὅτι ὑπῆρχαν … Συνέχεια

Posted in παράδοση, Ύστερη Αρχαιότητα, Θεσσαλονίκη, Ρωμανία, βυζαντινή αρχιτεκτονική | Tagged , , | Σχολιάστε

Οὔτε μέλι

Νῦν μὲν οὖν ἐν τοῖς καθ’ ἡμᾶς χρόνοις Αἴγυπτος τρέφει τὰς Ὑπατίας δεξαμένη γονάς· αἱ δὲ Ἀθῆναι – πάλαι μὲν ἦν ἡ πόλις ἐστία σοφῶν, τὸ δὲ νῦν ἔχον σεμνύνουσιν αὐτὰς οἱ μελιττουργοί γράφει ὁ Συνέσιος στὰ 396 (ἐπιστ. 136, … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ελλάδα | Tagged , , , , | 3 Σχόλια

ἐθνοτικοὶ ἐκχριστιανισμοί: κολλεκτιβιστὲς καὶ μή.

Οἱ Γάλλοι, οἱ Γερμανοί, οἱ Βέλγοι, οἱ Ἄγγλοι κ.ἄ. δὲν ἐντρύφησαν στὸν ἀρχαιοελληνικὸ πολιτισμὸ (γραμματεία κ.λπ.) ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ Χριστιανισμό, ἀλλὰ μόνο ἀφότου ἐκχριστιανίστηκαν. Ἐπὶ αἰῶνες τὸ Βέλγιο, ἡ Βρετανία κι ἡ Ἑλβετία ἦταν ρωμαϊκές, δὲν ἔχουμε κάποιον ἑλληνιστὴ λόγιο … Συνέχεια

Posted in φιλοσοφίες, Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , | Σχολιάστε

Φορολογία στὴ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία

Ἄνιση στὴν προκωνσταντίνεια περίοδο (ὣς τὰ τέλη τοῦ 3ου αἰ.) : οἱ γαιοκτήμονες δὲν πλήρωναν φόρους, ὅπως καὶ οἱ Ἰταλοὶ καὶ προνομιοῦχοι ἐπαρχιῶτες. Ἄνιση καὶ στὴν Ὕστερη Ἀρχαιότητα (χονδρικά, ἀπὸ τὸν Κωνσταντίνο καὶ μετά): οἱ γαιοκτήμονες -κυρίως- πλήρωναν. Συνταγές:  

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, Ρωμανία | Tagged , , , | Σχολιάστε

Οἱ στῆλες τοῦ Φωκᾶ

Ὄχι ὁ καλός. Ὁ κακός, τοῦ 7ου αἰ. Ὁ «μιξοβάρβαρος» καὶ «τύραννος». Αὐτὸς ποὺ ὅταν ἄργησε μιὰ μέρα νὰ ἔρθει στὸν Ἱππόδρομο, τοῦ φώναξαν ἅμα τῇ ἐμφανίσει του: «Πάλι τὸν καῦκον ἔπιες, πάλιν τὸν νοῦν ἀπώλεσας», δηλαδή, «πάλι ἤπιες, πάλι … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμανία, Χωρίς κατηγορία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

ἑλληνικὰ ἐπιγράμματα ἀπὸ τὶς Φίλες, 300-577 μ.Χ.

Τὰ ἐπιγράμματα εἶναι σκαλισμένα σὲ διάφορα σημεῖα διάφορων κτηρίων τοῦ νησιοῦ. 1. μετὰ τὸν Διοκλητιανό, ἄγνωστο πότε.   Ὁ ἱερώτατο[ς Νεῖ]λος εἰσῆλθεν εἰς τὸ[ν] πυλῶνα τῆς [πό]λεως Φιλ[ῶν], ἐπὶ Πασῆ- νις Πατ(ρ)αν(σ)[νοῦ]φις κυβερνήτης Νεί[λου] [Ν]οφερῶ[ς], ἔτ[ου]ς ἑβδόμου, Θὼθ ε· ΤΟΙ— … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος | Tagged , , | Σχολιάστε

Συμβόλαιο καὶ ποίημα

Στὴν μπροστινὴ ὅψη, ἕνα συμβόλαιο ἀγοραπωλησίας, ποὺ κάνει λόγο γιὰ «χερσάμπελους», γιὰ «ληνόπιθους», περὶ «τιμῆς τῆς πρὸς ἀλλήλους συμπεφωνημένης», γιὰ «ὑπογράφοντες μάρτυρες» καὶ διάφορα ἄλλα τέτοια. Στὴν ἄλλη ὅψη τοῦ παπύρου, ἕνα ποίημα τοῦ Διόσκορου τῆς Ἀφροδιτώς, ἑνὸς νομικοῦ καὶ γραφιᾶ τοῦ … Συνέχεια

Posted in ποίηση, Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος | Tagged , , , | Σχολιάστε

Ἐποχὴ ἀγωνίας;

Γιὰ τὴν Ὕστερη Ἀρχαιότητα κάνω λόγο, μὴ φοβᾶστε. Παρακάτω, ἕνας πολὺ διάσημος πάπυρος μὲ ἐρωτήματα πρὸς ἕνα αἰγυπτιακὸ μαντεῖο περὶ τὸ 300 μ.Χ. Μὲ βάση τὸν πάπυρο αὐτόν, χτίστηκαν ολόκληρες θεωρίες γιὰ τὴν Ὕστερη Ἀρχαιότητα ὡς ἐποχὴ ἀγωνίας (ἀπὸ τὸν E. R. … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, ανθρώπινα | Tagged , , | Σχολιάστε

3ος αἰ. κι ὄχι 4ος αἰ.: Ὁ ἐκχριστιανισμὸς τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας:

Ἀπὸ τὸ T. D. Barnes, Christians and Pagans in the Reign of Constantius, στό: A. Dihle (ἐκδ.), L’église et l’empire au IVe siècle [Entretiens sur L’Antiquité Classique 34], Genève 1989, 301-343. Προσοχὴ τί λέει γιὰ τὴν ἐναγώνια προσπάθεια τῶν σκληροπυρηνικῶν … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, θρησκεία, ιστορία | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

Γενέθλια

Michele R. Salzman, Religious Koine and Religious Dissent in the Fourth Century, στο: J. Rüpke (εκδ.), A Companion to Roman Religion, Malden MA – Oxford UK 2007, 109-125. Of course, Christian clerics and laypeople interpreted these rituals for the dead in … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, θρησκεία | Tagged , , | Σχολιάστε

26-6-363: ὁ θάνατος τοῦ Ἰουλιανοῦ / Μίθρας καὶ Σαπώρ

Ὁ Μίθρας τοῦ εἶχε ὑποσχεθεῖ ὅτι θὰ τὸν κάνει θεό. Ὁ Ἰουλιανὸς τὸν πίστεψε. Ἀλλὰ ὁ Μίθρας ἦταν περσικὸς θεός. Ἦταν ποτὲ δυνατὸν ὁ Μίθρας νὰ βοηθήσει κάποιον ἐνάντια στοὺς Πέρσες του; Στὸ ἔργο του Πρὸς Ἡράκλειον Κυνικόν (ἔκδ. G. Rochefort, … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ιστορίες, Πέρσες, Ρωμανία, Σαν παραμύθια, θρησκεία | Tagged , , , , , , , , | 1 σχόλιο

Ἰουλιανὸς ὁ Ἱεροσολυμίτης ἢ Γιαχωβάς.

Μιὰ ἀπὸ τὶς ἄγνωστες τρέλες τοῦ αὐτοκράτορα Ἰουλιανοῦ ἦταν νὰ ἀποδείξει ὅτι οἱ προφητεῖες τοῦ Ἰησοῦ γιὰ τὸν ναὸ τῶν Ἱεροσολύμων ἦταν λανθασμένες. Ἔτσι, ἀποφάσισε νὰ δώσει λεφτὰ καὶ πόρους γιὰ τὸ κτίσιμο τοῦ ναοῦ. Ἂν κτιζόταν ὁ ναὸς τῶν … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Εβραίοι, Ιστορίες, Ρωμανία, Σαν παραμύθια | Tagged , , , , , , | Σχολιάστε

ὁ Λιβάνιος καὶ τὸ φέρετρο τοῦ μαραγκοῦ

Στὴν Ἀντιόχεια, τὸ 363. Ἀφότου εἶχε φύγει γιὰ τὸ μέτωπο ὁ Ἰουλιανὸς καὶ πολεμοῦσε τοὺς Πέρσες. Ρώτησε εἰρωνικὰ ὁ παγανιστὴς Λιβάνιος ἕναν χριστιανὸ δάσκαλο, ὁ ὁποῖος ἦταν φίλος του: «Τί κάνει ὁ μαραγκός σας;» ἀποκαλώντας τὸν Χριστὸ μαραγκό, ἐπειδὴ αὐτὸ … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ιστορίες, Ρωμανία, Σαν παραμύθια | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

Ὁ Ἰουλιανὸς ὡς κόλακας τοῦ Μ. Κωνσταντίνου καὶ τοῦ Κωνστάντιου Β’

Μιὰ ἀπὸ τὶς ὡραῖες ἀντιλήψεις ποὺ ἔχουμε γιὰ τὸν Ἰουλιανὸ οἱ περισσότεροι εἶναι αὐτὴ τοῦ ἀσυμβίβαστου καὶ γενναίου, καὶ «ἀκέραιου ἀνθρώπου». Ἑνὸς ἄνδρα ποὺ πάλαιψε ἐνάντια στὴν ἐποχή του, κι ἂς ἔχασε. Ἑνὸς ἄσχετου μὲ τὴ σαπίλα καὶ τὴν καμαρίλα … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ιστορίες, Ρωμανία, ανθρώπινα, ιστορία | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

Ὁ χρησμὸς τῶν Δελφῶν στὸν Ἰουλιανό

μὲ τὸν ὁποῖο ὁ Ἀπόλλωνας ἀπαντᾶ στὸν Ἰουλιανό (361-363), ὁ ὁποῖος ζήτησε συμβουλὴ διὰ τοῦ προσωπικοῦ του γιατροῦ, τοῦ Ὀριβάσιου, εἶναι γνωστὸς σὲ πολλούς. Τὸ πρόβλημα εἶναι ὅτι στὴν Ἑλλαδάρα μας ἀρκετοὶ τὸν θεωροῦν πλαστὸ καὶ μεταγενέστερο δημιούργημα τῶν Χριστιανῶν: … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ιστορίες, Ρωμανία | Tagged , , , , , , , | 1 σχόλιο

Θεοδώρα – Ἰωάννης Κολοβός

Patrologia Graeca 65 Ἤ ἡ πόλις θὰ σὲ ἀκολουθεῖ

Posted in φιλοσοφίες, Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Ιστορίες, Σαν παραμύθια, θρησκεία | Tagged , , , | 1 σχόλιο

«In defense of Constantine»

Ὄχι ὅτι χρειαζόταν. Robert Louis Wilken The ritual pronouncement of anathemas against Constantinianism has become so commonplace that the historical Constantine (a.d. 288?–337) has slipped from our sight. Apparently it is not what Constantine himself wrought that is the object … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αναδημοσιεύσεις, Δύση, Ρωμανία, θρησκεία, ιστορία | Tagged , , , , , , | Σχολιάστε

Τὸ λουτρὸ τοῦ σχισματικοῦ ἐπισκόπου

Σισίννιος, ὁ ἐπίσκοπος τῶν Ναυατιανῶν, καὶ μαθητὴς τοῦ θεουργοῦ καὶ συνεργάτη τοῦ Ἰουλιανοῦ, Μάξιμου τοῦ Ἐφέσιου: Τὴν δὲ δίαιταν ἦν οὐ λιτός, ἀλλ’ ἐν ἄκρᾳ σωφροσύνῃ πολυτελεῖ ταύτῃ ἐκέχρητο, τρυφῶν τε ἐν ἐσθῆτι λευκῇ καὶ δὶς τῆς ἡμέρας ἐν λουτροῖς … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ιστορίες, Ρωμανία, Σαν παραμύθια, θρησκεία | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

Β’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος (22-5-381) – Μιὰ μέρα στὴν Ἀλεξάνδρεια τοῦ 339 μ.Χ.

Ἡ Β’ Οἰκουμενική, ποὺ ἀσχολήθηκε μὲ τὰ ἀπομεινάρια τῶν Ἀρειανιστῶν. Ὅπως συνηθίζεται, κάθε ἀναφορὰ σὲ Οἰκουμενικὲς Συνόδους προκαλεῖ ἀμέσως: πρῶτον, δυσπιστία γιὰ τὴν αὐθεντία της καὶ τὴν ὁποιαδήποτε ἐγκυρότητά της, δεύτερον, ἀναφορὰ σὲ φανταστικοὺς βυζαντινούς καισαροπαπισμούς, καί, τρίτον, ἀνθρωπιστικὴ καταγγελία τοῦ δράματος … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ιστορίες, Ρωμανία, ανθρωπισμός, θρησκεία, ιστορία | Tagged , , , , , , , , , , , , , , | 24 Σχόλια

Γιὰ τὴν εἰλικρίνεια τοῦ ἐκχριστιανισμοῦ τοῦ Μ. Κωνσταντίνου

Ἀπὸ τὴν Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία τοῦ Β. Φειδᾶ: Σὲ ὅσους μᾶς θέτουν τὸ δίλημμα «Βυζάντιο ἢ Χριστιανισμός» (καί, ἔτσι, ἀποδεικνύονται ὁλόιδιοι μὲ τοὺς προτεσταντίζοντες τύπου Ἐμ. Ροΐδη), ἔχουμε νὰ παρατηρήσουμε ὅτι οἱ ἄνθρωποι ποὺ θέτουν στοὺς Χριστιανοὺς τέτοια ψευτοδιλήμματα ἔχουν μιὰ ἀνιστορικὴ … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, Ρωμανία, θρησκεία, ιστορία | Tagged , , | 1 σχόλιο

Τὰ λείψανα τῶν Μὴ Χριστιανῶν

Ἔχουμε ξεχάσει, νομίζω, τὴν αὐθεντικὴ συμπεριφορὰ τῶν μὴ Χριστιανῶν πρὸς τὰ λείψανα τῶν χριστιανῶν ἁγίων καὶ μαρτύρων. Ὡστόσο, ἔχω βαρεθεῖ αὐτὸ τὸ χαμογελαστό, χαριτόβρυτο καὶ συγκαταβατικό τους ὕφος. Αὐτὲς τὶς γεροντοκορίστικες χαριτωμενιὲς γιὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ «κατάχρηση» τῶν λειψάνων. Γι’ αὐτό, … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, φιλελεύθεροι, Ύστερη Αρχαιότητα, Ελλάδα, ανθρωπισμός, θρησκεία, ιστορία | Tagged , , , | Σχολιάστε

Προστάτες στὴ Ρώμη

Πατρωνία ὑπῆρχε καὶ στὴν ὕστερη Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία, ποὺ ἦταν, ἂς τὸ δεχτοῦμε, τὸ ἀνώτερο κράτος στὴν Ἱστορία -ἀκόμη καὶ στὴν ὕστερη φάση της- σὲ σχέση μὲ τὰ σημερινὰ μπάχαλα. Πάντως, δὲν ἦταν μπανανία οὔτε ἕνα ἀποικιακὸ κατασκεύασμα. Παρὰ τὴν χαλαρότητα … Συνέχεια

Posted in πολιτικά, Ύστερη Αρχαιότητα, Ελλάδα, Ρωμαίοι, Ρωμανία | Tagged , , , | 2 Σχόλια

Οὐννικὸ πνεῦμα

Τὸ Μιλάνο, μιὰ πολυάνθρωπη πόλη, τὴν ὁποία ὁ Ἀττίλας κατέλαβε καὶ ὑποδούλωσε. Ὅταν εἶδε σὲ ἕνα πίνακα τοὺς Ρωμαίους Αὐτοκράτορες νὰ κάθονται πάνω σὲ χρυσοὺς θρόνους καὶ οἱ Σκύθες νὰ κείτονται νεκροὶ μπροστὰ στὰ πόδια τους, φώναξε ἕναν ζωγράφο καὶ … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Δύση, Ιστορίες, Ρωμανία, Σαν παραμύθια | Tagged , , , , , , , | Σχολιάστε

Διωγμοὶ Διοκλητιανοῦ: ἡ ἐπιχειρηματολογία

Τὶς προάλλες παρέθεσα ἀπόσπασμα τοῦ Λακτάντιου γιὰ τὸν Γαλέριο. Τώρα, μιὰ σούμα γιὰ τὴν σύγχρονη ἀντιχριστιανικὴ ἑρμηνεία τῶν διωγμῶν τοῦ Διοκλητιανοῦ. Ὅποιος θέλει τὸ προσαρμόζει στὸ δικό του διωγμό. ἄρνηση ὅτι οἱ Διωγμοὶ τοῦ Διοκλητιανοῦ ἔγιναν. Στὴν πραγματικότητα, λέει ἡ … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Ρωμαίοι, θρησκεία | Tagged , , , , , , , | Σχολιάστε

Γαλέριος, τὸ τέλος τῶν διωκτῶν (5 Μαΐου 311 μ.Χ.)

Μέσα σ’ αὐτὸ τὸ τέρας κατοικοῦσε μιὰ βαρβαρότητα καὶ ἀγριοσύνη ξένη πρὸς τὸ ρωμαϊκὸ αἷμα. Αὐτὸ δὲν ἦταν καθόλου παράξενο, γιατὶ ἡ μάνα του εἶχε γεννηθεῖ πέρα ἀπὸ τὸ Δούναβη… Ἡ μάνα τοῦ Γαλέριου, μιὰ ἐξαιρετικὰ θρησκόληπτη γυναίκα, ἦταν ἀφοσιωμένη … Συνέχεια

Posted in παλιά και νέα θεότητα, Ύστερη Αρχαιότητα, Ιστορίες, Ρωμαίοι, ιστορία | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

Women under Arrest in a Christian Papyrus Letter

[ -ca.?- ] ἐγώ τε κ̣αὶ ο̣ἱ̣ | σὺν [ἐμοί σε προσ]α̣γορεύομ̣ε̣ν̣ | ἐν κ(υρί)ῳ. καθὼς δέ σοί ἐστιν |  πᾶσι τοῖς ἀδελφοῖς ἐν κ(υρί)ῳ βοηθ[εῖ]ν | καὶ ταύταις ἀγομέναις πρὸς τὸν ἐπίτροπον ἐπιδ\ώσε̣ι̣ς/ [τ]ὴ̣ν ἀγάπην̣ | σου, διʼ ὧν ἐὰν παράσχῃ αὐταῖς. | ἐρρῶσθαί σε εὔχομαι … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Ιστορίες, Ρωμαίοι | Tagged , , , | Σχολιάστε

Ἱμέριος: Λόγος κατὰ Ἐπίκουρου

Ὁ Ἱμέριος (315-386) ἦταν ρήτορας, ἀρχαιόθρησκος καὶ φίλος τοῦ Ἰουλιανοῦ τοῦ Ἀποστάτη, ὁ ὁποῖος ἔγραφε ὅτι εὐτυχῶς οἱ θεοὶ κατέστρεψαν τὰ περισσότερα συγγράμματα τοῦ Ἐπίκουρου, καὶ δὲν μπορεῖ πιὰ νὰ τὰ διαβάσει κανείς. Τὸν ἀναφέρει κι ὁ Εὐνάπιος, ἐν συντομίᾳ. Ὁ Ἱμέριος … Συνέχεια

Posted in φιλοσοφίες, Ύστερη Αρχαιότητα | Tagged , , , , | Σχολιάστε

πουλπίτοις

Τὰ ὡραῖα ἑλληνικὰ τοῦ 7ου αἰ.: Ἀπὸ τὸ λατινικὸ pulpitum φτιάχτηκε τὸ πούλπιτον, ποὺ σημαίνει πλατφόρμα, ἐξέδρα (λεξικό Lampe: stage, platform), κατ’ ἐπέκταση χώρισμα μὲ σανίδα. Στὸ Καισάρειο, λοιπόν, ὁ Πατριάρχης Ἀλεξάνδρειας ἅγιος Ἰωάννης ὁ Ἐλεήμονας (609-619) εἶχε φτιάξει ἐπιμήκεις, μεγάλους, θόλους … Συνέχεια

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Ιστορίες, Σαν παραμύθια, γλώσσα | Tagged , , , | Σχολιάστε

The «peaceful» Muslim conquest of Egypt: Slaughter and oppression of native Egyptians.

Ἀναφερόμενη μιὰ σύγχρονη ἐρευνήτρια, ἡ Petra Sijpesteijn, στὴν κατάκτηση τῆς Αἰγύπτου ἀπὸ τὸ Ἰσλὰμ μεταξὺ 639-646/652 (The Arab conquest of Egypt and the beginning of Muslim rule), διαπιστώνει ὅτι ἡ κατάκτηση δὲν ἦταν βίαιη, κι ὅτι οἱ χριστιανικὲς ἀφηγήσεις περὶ … Συνέχεια

Posted in Άραβες, Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Ισλάμ, θρησκεία, ιστορία | Tagged , , , , , , , , , , , , , | Σχολιάστε

Ἰωάννης Φιλόπονος

ἢ ἀλεξανδρινὸς Χριστιανισμὸς τοῦ 6ου αἰ.:

Posted in Ύστερη Αρχαιότητα, Αίγυπτος, Ρωμανία | Tagged , , , , | 3 Σχόλια